Halifelik Osmanlı’ya Nasıl Geçti?
Yavuz Sultan Selim Han’ın Mısır Seferi, Memlûk Sultanlığı’nı nasıl sona erdirdi ve hilâfet Osmanlı Devleti’ne nasıl geçti?
Yavuz Sultan Selim Han’ın 1516–1517 Mısır Seferi, Memlûk Sultanlığı’nı sona erdirirken hilâfetin Osmanlı Devleti’ne geçmesini sağladı.
RİDANİYE ZAFERİ VE MISIR’IN OSMANLI HAKİMİYETİNE GİRİŞİ
1516 yılında Yavuz Sultan Selim Han, Memlûk Sultanlığı’na son vermek amacıyla Suriye ve Mısır seferine çıktı. Osmanlı ordusu, Memlûk hükümdarı Kansu Gavri kumandasındaki kuvvetleri 24 Ağustos 1516’da Mercidâbık’ta mağlup ederek Halep, Hama, Humus ve Şam’ı hâkimiyeti altına aldı. Bu gelişmenin ardından Lübnan’daki yerel emirler de Osmanlı üstünlüğünü kabul etti.
Suriye seferinin tamamlanmasından sonra Osmanlı ilerleyişi Filistin topraklarına yöneldi. 21 Aralık 1516’da Sadrazam Hadım Sinan Paşa komutasındaki Osmanlı birlikleri, Han Yunus Muharebesi’nde Memlûk emirlerinden Canberdi Gazâlî’yi yenilgiye uğrattı. Yavuz Sultan Selim Han, Kudüs’ü teslim alıp ziyaret ettikten sonra ordusunu Gazze üzerinden Mısır’a sevk etti.
MERCİDÂBIK’TAN RİDANİYE’YE
Mercidâbık yenilgisinin ardından Memlûk tahtına geçen Sultan Tomanbay, Osmanlı hâkimiyetini tanımadığı gibi barış görüşmeleri için gönderilen Osmanlı elçisini de öldürttü. Bunun üzerine Yavuz Sultan Selim, ordusuyla birlikte Sina Çölü’nü 3–16 Ocak 1517 tarihleri arasında yalnızca 13 günde aşarak Kahire yakınlarındaki Ridâniye mevkiine ulaştı.
Yeni Memlûk Sultanı Tomanbay, Venediklilerden temin ettiği toplarla Ridâniye’de güçlü bir savunma hattı kurmuştu. Ancak Yavuz Sultan Selim, El-Mukaddem Dağı’nı dolanarak Memlûk mevzilerine güneyden taarruz etti. Bu stratejik manevra, yönleri sabit olan Memlûk toplarını etkisiz hâle getirdi ve savaşın seyrini Osmanlılar lehine çevirdi.
VEZİRİÂZAMA DÜZENLENEN BASKIN
22 Ocak 1517’de Ridâniye Muharebesi’nin kaybedilmekte olduğunu anlayan Tomanbay, seçkin askerleriyle Osmanlı karargâhına ani bir baskın düzenledi. Sultan Selim’in otağı olduğunu zannettiği veziriazam çadırına giren Memlûk birlikleri, Sadrazam Hadım Sinan Paşa’yı öldürdü. Ancak bu baskın, savaşın sonucunu değiştirmeye yetmedi ve Tomanbay geri çekilmek zorunda kaldı.
Zafer haberini alan Yavuz Sultan Selim Han’ın, “Mısır’ı aldık ama Sinan’ı kaybettik. Sinan’ı Mısır’a değişmezdim. Sinan’sız Mısır’da ne güzellik olur?” sözleri, Sadrazamına duyduğu derin hürmetin ifadesi olarak tarihe geçti. Aynı gün Ridâniye Zaferi kesinleşti.
KAHİRE’NİN FETHİ
Yavuz Sultan Selim, Kahire’nin zarar görmeden teslim alınmasını arzu ediyor; bu nedenle 25 Ocak’ta silah bırakan bütün Memlûkluların affedileceğini ilan ediyordu. Ancak Tomanbay ve ona bağlı komutanlar, şehirde gerilla tipi direniş başlattı. Bu durum üzerine Kahire, üç gün süren şiddetli sokak çatışmalarının ardından ele geçirilebildi; şehir kısmen tahrip oldu ve binlerce kişi hayatını kaybetti.
HİLÂFETİN OSMANLI’YA GEÇİŞİ
4 Şubat 1517’de Yavuz Sultan Selim Han, törenle Kahire’ye girerek “Yûsuf Nebî Tahtı”na oturdu. Nil Deltası ve Yukarı Mısır’daki Memlûk direnişi kısa sürede bastırıldı. Yakalanan Tomanbay, 13 Nisan 1517’de Kahire Kale Kapısı’nda idam edildi.
Bu gelişmelerle birlikte Memlûk Sultanlığı tarihe karıştı; tüm toprakları Osmanlı egemenliğine girdi. Mısır’ın fethiyle hilâfet Osmanlı Devleti’ne geçti, kutsal emanetler İstanbul’a getirildi. Osmanlılar, Doğu Akdeniz ve Baharat Yolu’nun hâkimi olurken Kızıldeniz ve Hint Okyanusu’na açılarak küresel bir güç konumuna yükseldi.
YORUMLAR
Halifelik nasıl geçmiş selim e ne olmuşta kendine halife denmiş. Anlamadım