Adiyy bin Hatem (r.a.) Kimdir?

Adiyy bin Hatem (r.a.) kimdir, bir mindere gösterilen edep nasıl onun Müslüman olmasına vesile olmuştur?

Adiyy bin Hatem radıyallahu anh, cömertliğiyle meşhur bir aileden gelmişti. Babası Hâtem-i Tâî’nin cömertliği darb-ı mesel olmuş, kendisi de “Cevâd İbnü’l-Cevâd = Cömert oğlu cömert” diye anılmıştı.

ADİYY bin HATEM’İN (R.A.) HAYATI

Rivayete göre Sevgili Peygamberimiz (s.a.s.) Mi’rac’ta iken cehennemde bir sığınakta ateşten korunmuş bir adam görmüş ve bunun sebebini sorduğunda Cebrâil aleyhisselâm:

“Bu, Hâtem-i Tâî’dir. Allah onu cömertliği sebebiyle ateşte yakmadı.” demiştir. İşte Adiyy bin Hatem böyle bir babanın oğluydu.

İslam’a Girişinin Gecikme Sebebi

Adiyy bin Hatem, uzun süre kavminin liderliğini kaybetme endişesiyle İslam’a girmedi. Tam yirmi yıl boyunca gönlünü kapalı tuttu. Ancak sonunda kavmiyle birlikte İslam’a girerek örnek bir Müslüman oldu. Mücadeleci, tavizsiz ve gayretli bir sahâbî olarak İslam yolunda çalıştı.

Esir Düşen Kız Kardeşi Sefane

Tayy kabilesinin reisi olan Adiyy, hicretin dokuzuncu senesinde Hz. Ali (r.a.) kumandasında gelen seriyye üzerine ailesiyle birlikte Şam taraflarına kaçtı. Müslümanların eline birçok esir geçti; bunlar arasında Adiyy’in kız kardeşi Sefane de vardı.

Sefane, Peygamberimiz’in (s.a.s.) huzuruna çıkarıldığında:

“Ben Hâtem-i Tâî’nin kızıyım. Babam ihtiyaç sahiplerini doyurur, misafirlerini geri çevirmez, düşkünleri himaye ederdi” diyerek affını istedi. Resûl-i Ekrem (s.a.s.) ona güzel elbiseler giydirip bineğiyle birlikte azığını verdi, kardeşine dönmesi için serbest bıraktı.

Hidayete Vesile Olan Edep

Sefane’nin anlattıkları Adiyy’i hayrete düşürdü. Başta inanmak istemedi, fakat kız kardeşi ısrar etti. Sonunda Adiyy, Medine’ye gidip bizzat Resûlullah’ı (s.a.s.) görmek istedi.

Kendi anlattığına göre:

“Mescidde Resûlullah ile karşılaştım. Elimden tutup evine davet etti. Yolda yaşlı bir kadınla ilgilendi. Kendi kendime, ‘Bu bir hükümdar olamaz’ dedim. Evine vardığımızda hurma lifinden yapılmış minderi bana ikram etti, kendisi ise kuru yere oturdu. İşte o an, onun gerçek bir peygamber olduğuna kanaat getirdim.”

Peygamberimiz’in (s.a.s.) tatlı üslubu ve edebi, Adiyy’in kalbini yumuşattı. Sonunda kelime-i şehadet getirerek Müslüman oldu.

İslam’a Hizmeti

Adiyy bin Hatem’in Müslüman oluşu, sadece kendisi için değil, kabilesi için de bir dönüm noktası oldu. Resûlullah (s.a.s.), onu kavmine İslam’ı anlatmak ve zekât toplamakla görevlendirdi. Kavmi topluca İslam’a girdi ve zekâtlarını Adiyy’in eliyle Resûlullah’a gönderdiler.

Adiyy (r.a.), hayatı boyunca Peygamberimiz’in “Bir hurmanın yarısıyla bile olsa cehennem ateşinden korunun. Bunu bulamazsanız tatlı bir sözle karşılık verin” tavsiyesini rehber edindi. Elindeki imkânları infak ederek İslam yoluna harcadı.

Son Yılları

Adiyy bin Hatem (r.a.), uzun ömürlü sahâbîlerdendi. Hz. Ebûbekir (r.a.) devrinde Suriye seferlerine, Hz. Ömer (r.a.) döneminde Irak fetihlerine katıldı. Hz. Ali’nin hilâfeti zamanında sancaktarlık yaptı.

Toplam 66 hadis rivayet eden Adiyy bin Hatem (r.a.), 120 yaşlarında iken Hicrî 68 yılında Kûfe’de vefat etti.

Allah ondan razı olsun.

Kaynak: Mustafa Eriş, Altınoluk Dergisi, 1996 - Kasım, Sayı: 129

İslam ve İhsan