Borç verirken dikkat etmemiz gereken hususlar nelerdir? Bir Müslüman nasıl borç vermelidir? Borç vermenin adabı nedir?
İnsan şükretmeli, dâimâ; “Sen lûtfettin yâ Rabbi! Bütün nîmetler Sen’den yâ Rabbi!” demeli. “Kâdir olan Sen’sin, ben ise Sen’in âciz bir kulunum!..” diye ilticâ etmeli. Çünkü insan, ne zaman acziyetini bilmez de kendine pay çıkarırsa, sonu hüsran olur.
Tasavvufta güçlü mümin olma sanatı; nefis tezkiyesi ile insanın fıtratındaki kibir, bencillik, korkaklık, tembellik gibi zafiyetleri temizlemesi, tevazu, cömertlik, cesaret ve fedakârlık gibi insanı güçlü kılan özellikleri kazanmasıdır.
Mânevi hastalıklara dûçâr olan kalbler, mutlaka tedâvîye muhtaçtır ve mânevî bir eğitime girmek mecbûriyetindedirler. Bunların tedâvîsi için bâzı hususlara dikkat etmek zarûrîdir. Bunların bir kısmı şöyledir:
Temiz bir bardakta bulunan saf ve berrak bir suya bir damla necâset düştüğünde, nasıl ki o su, bütün sâfiyet ve kıymetini kaybederse; Allâhʼın kullarını küçük görerek dolaylı yoldan büyüklenmek de kulun Hak katındaki değerini yok eder.
“Bütün gaybları en iyi şekilde bilen Cenâb-ı Hak, ibadetlerin sûretleri ile birlikte kulluk vazifesinin îfâsını da rûh ve rûhâniyetin en derin ve en hassas noktasından bekler.”[1]
Müslümanı hor hakir görmek, küçümsemek, aşağılamak büyük günahtır. Kalbinde takvâ bulunan kişi hiçbir müslümanı küçük görmez. Müslümanı küçük görme, takvâsızlık ve kibirden ileri gelir ki, bunların üçü de kişiye şer ve kötülük olarak yeter.
Osman Nûri Topbaş Hocaefendi, insanı Allah Teâlâ'dan uzaklaştıran ve Allah Teâlâ'ya yaklaştıran fiilleri anlatıyor.
En büyük çabamız Allah'a (c.c) yaklaşmakken, O'nun rızasına nail olmakken kim ister ki O'ndan uzaklaşmayı? Peki farkında olmadan uzaklaşıyor muyuz? Kişiyi Allah'tan (c.c) uzaklaştıran şeyler nelerdir? Osman Nuri Topbaş Hocaefendi, Kulu Rabbinden uzaklaştıran engel ve hasletleri anlatıyor.
İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe Hazretleri, sükûtunun uzunluğu ve derinliğiyle meşhurdu. Bu bakımdan yaptığı tavsiyeler, onun bu hâlinin yani uzun sükût ve derin tefekkürün bir yansımasıydı.