Şakik Belhi Kimdir?

Şakik Belhi (k.s.) kimdir? Şakik Belhi (k.s.) nasıl bir eğitim aldı? Şakik Belhi (k.s.) hangi iş ile uğraşırdı? Şakik Belhi Hazretleri nasıl bir ahlâka sahipti? Şakik Belhi Hazretleri hakkında kısaca bilgiler...

Adı, Şakik bin İbrahim, künyesi Ebû Ali, nisbesi el-Belhî. Horasan erenlerinin ileri gelenlerinden. Dedesinin ve babasının büyük servet sahibi zengin olmasından dolayı Şakik, çok rahat bir hava içinde yetişti. Olgunluk çağlarına geldiğinde, dünya zevklerine dalarak yaşamaktan hoşlanmamaya başladı. Seyahatlerinde ancak miktar-ı kâfi ticaretle meşgul olur, kalan zamanda manen istifade edebileceği şeyler araştırırdı.

Bütün hayatı boyunca tefekkürü, ince düşünmeyi elden bırakmamış ve Hakk’ın kendisine ikram ettiği nimetleri sehavetle harcamasını bilmişti. Malını hem Allah yolunda, hem de sevdikleri uğrunda sarfederek sehavet gösterdiği gibi, canını da Allah yolunda ve ihvanı uğrunda harcayarak yiğitlik gösterdi. 194/809 yılında küffâr ile yapılan bir cihâdda şehid oldu.

Köleden İbretlik Rızık Dersi

İnsanların azıklarını teminde güçlük çektiği şiddetli bir kıtlık yılında neş’eyle oynayan bir köle gördü ve sordu:

Bu ne neşe böyle? Görmüyorsun musun insanlar kıtlık ve üzüntüden neredeyse ölecekler? Köle şöyle karşılık verdi:

– Bundan bana ne? Benim efendimin bir Mâlikânesi var ki biz ne istersek orada bulabiliyoruz.

Bu cevap karşısında Şakik şöyle düşünmeye başladı kendi kendine: O mahlûk ve benimkine nazaran fakir olan efendisine güvenerek rızık konusunda endişeye düşmüyor da, bana ne oluyor ki böyle yüce bir Mevlâ’nın kuluyum, fakat rızık endişesi taşıyorum, diye tevbekâr oldu.

Şakik bu sözleriyle rızk konusunda esbaba sarılmayı reddetmiyor, aksine ihtiras sahiplerini nereden gelirse gelsin mal kazanma duygusundan uyarmak istiyordu.

Şakik, o devirde puta tapan bir Türk diyarına ticaret için sefere gitti. Orada onların puthanelerini gördü ve içine girince bir kâhinle karşılaştı. Kâhin saçını, sakalını traş etmiş, erguvan rengi bir elbise giymişti. Şakik ona:

– Sen batıl bir inanışa saplanmışsın. Şu putların, senin ve bütün mahlûkatın eşi ve benzeri olmayan bir yapıcı ve yaratıcısı var. Dünya ve ahiret O’nun. O, herşeye kadir ve herşeyin rızkı O’nun elinde, dedi. Kâhin, Şakik’e:

– Senin sözünle fiilin birbirine uymuyor, dedi.

– Nasıl yani?

– Sen kendinin bir halikı ve râzikı bulunduğunu iddia ediyorsun ve O’nun herşeye kadir olduğunu söylüyorsun, sonra da rızık endişesiyle tâ buralara kadar geliyorsun. Eğer durum senin dediğin gibi olsa, O seni, burada rızıklandırdığı gibi orada da rızıklandırırdı, sen de buralara kadar yorulmazdın.

Şakik’in bu kıssasında rızkın maksûm olduğu, Allah’ın herkesin rızkını takdir buyurduğu, hırs ve ihtirasla gayr-i meşru yollardan yapılan çalışmaların maksûm rızkı artırmayacağı, binaen aleyh rızık talebinde meşru yola müdavim olmanın gereği anlatılmak istenmektedir.

Rivayete göre devrin Belh meliki İsa bin Mahan ava düşkündü ve av için iyi yetiştirilmiş köpekler beslerdi. Günlerden bir gün Melik’in çok sevdiği av köpeği kayboldu. Melik’in adamları onu her tarafta aradılarsa da bir türlü bulamadılar. Nihayet “köpeği çaldı” ithamıyla bir adam bulup götürüyorlardı ki, bu adamcağızın böyle bir şeyden haberi bile yoktu. Fakat durumu anlayınca Melik’in kendisine işkence edeceğinden korkarak adamların elinden kaçmayı başardı ve Şakik’in evine sığındı. Şakik de onu himaye ederek Emir’e “Bu adamı serbest bırakın, köpeği bende bilin ve onu getirmek için bana üç gün mühlet verin” dedi. Adamı serbest bıraktılar. Şakik de ne yapacağını düşünerek ordan ayrıldı ve evine döndü. Üçüncü gün olunca Şakik’in arkadaşlarından yolculuğa çıkan biri dönüşte yolunun üstünde tasmalı bir köpek gördü ve bunun yetiştirilmiş bir hayvan olduğunu anlayarak tutup Şakik’e hediye olarak getirdi. Şakik arkadaşını ve yanında Emir’in köpeğini görünce çok sevindi ve hemen alıp onu Emir’e götürerek tazminattan kurtuldu. Allah’ın bu lûtfu onu intibaha getirip kendi kendine: “Benim bunca gafletime rağmen Hakk Teala bana lûtfuyla muamele ediyor. Acaba O’na sıdk ve vefa ile ibadet ederek dönebilirsem, kimbilir onun ikramı nice olur” diye düşündü ve tevbe ederek zühd yoluna girdi.

İnce ve Derin Düşünceliydi

Şakik, tecrübeli, ince ve derin düşünceli bir zattı. Fakat onun bu tecrübesi Aişe (r.a)’nın rivayet ettiği bir hadîs-i şerîfi görmesiyle yakîn duygusuna dönüştü. Rasulullah (s.a) şöyle buyuruyordu:

“Allah’ım iyilik, ahiretteki hayır ve iyiliktir.”

Şakik, bu hadis ile Enes (r.a)’in rivayet ettiği şu hadîs-i şerîfi kendisi için hayat düsturu haline getirmişti: Dün­yadan aldığınız herşeyin Allah hesabını soracak ve dünyadaki haramlardan dolayı azab edecek. Dünyadan ve dünyanın beliyyelerinden kurtulmak zor. Dünya malının helâl olanının hesabı, haram olanının azabı var”

Şöyle diyordu Şakik: Dünya ile ahiret amelini temyiz edebilmek için yirmi yıl Kur’ân ile meşgul oldum. Nihayet bu gerçeği şu âyet-i kerîmede buldum: “Size verilen herşey dünya hayatının geçimi ve süsüdür. Allah yanında olan ise daha hayırlı ve kalıcıdır.” (el-Kasas 28/60)

Şakik bunları öğrenip nefsini ve vicdanını bu gerçeklerle doldurunca tam bir ciddiyet ve istekle ahiret ameli tarafına yöneldi ve böylece tevbesi sıhhat ve sadakat kazandı.

Şakik tevbeyi şöyle açıklar: “Tevbe Allah’a karşı kendini cür’etkar Allah’ı da sana karşı halim görmendir.” Tevbedeki sadakatin esasını da şöyle belirtirdi: “Akıllı şu üç şeyin dışına çıkmaz. Birincisi geçmiş günahlarından dolayı daima korku içindedir. İkincisi, bir saat sonra başına ne geleceğini bilmez. Üçüncüsü, sonunun ne olacağını bilmediği için akibetinin karanlığından korkar.”

Tevbe sağlam olunca tevekkül de sağlam olur. Şakik’a göre tevekkül: “Allah’ın vaad buyurduğuna kalbin mutmain olarak inanmasıydı.” Şöyle der Şakik: “Allah’ın kudretini bilmeyen Allah’ı biliyor sayılmaz. Allah’ın kudretini bilmek demek, insanın kendine ait olan birşeyi, Allah’ın alıp başkasına verebileceğini veya kendisinde bulunmayan birşeyi insana verebileceğini bilmesidir.

Tevbe ve Tevekkül

Tevbe sağlam olunca tevekkül ve zühd de sağlam olur. Tevekkül ve zühdün sağlamlığı Allah’a bağlılık ve güveni artırır. Allah’a güvenen ise hayatın sıkıntılarından kurtulur.

Şakik’a sordular:

– Kulun Allah’a güveni nasıl anlaşılır? Cevap verdi:

– Eğer kul, kaybettiği dünya nimetini ganimet sayar, dünyalığın gecikmesinden, hemen gelivermesinden daha çok hoşlanırsa o zaman Allah’a güveni tam demektir.

- rahmetullahi aleyh -

Kaynaklar : Sülemi, Tabakatu’s-sufiyye, s. 61-66; Hılyetü’l-evliya, VIII, 58-73; Kuşeyrî. I,85-91; Hucviri, 323; Sıfatu’s-safve, IV, 159; Tezkiretü’l-evliyâ, 232-239; İbnu’l-mulakkin, s. 12-15; Nefehâtü’l-üns (trc. Lâmii Çelebi), s. 103; Şa’râni, I, 65; el-Kevaki-bu’d-dürriyye, I. 121-122; A’lâmu’n-nübelâ, IX, 313-316.

Kaynak:  Prof. Dr. H. Kâmil YILMAZ, Gönül Erleri, Erkam Yayınları

BENZER HABERLER

 

FUDAYL BİN İYAZ HAZRETLERİ'NDEN ÖGÜTLER

Fudayl Bin İyaz Hazretleri'nden Öğütler

HASAN BASRİ HAZRETLERİ KİMDİR?

Hasan Basri Hazretleri Kimdir?

PAYLAŞ:                

YORUMLAR

İlk yorumu yapan siz olun!

Yorum Ekle

İslam ve İhsan

İslam, Hz. Adem’den Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen tüm dinlerin ortak adıdır. Bu gerçeği ifâde için Kur’ân-ı Kerîm’de: “Allâh katında dîn İslâm’dır …” (Âl-i İmrân, 19) buyurulmaktadır. Bu hakîkat, bir başka âyet-i kerîmede şöyle buyurulur: “Kim İslâm’dan başka bir dîn ararsa bilsin ki, ondan (böyle bir dîn) aslâ kabul edilmeyecek ve o âhırette de zarar edenlerden olacaktır.” (Âl-i İmrân, 85)

...

Peygamber Efendimiz (s.a.v) Cibril hadisinde “İslam Nedir?” sorusuna “–İslâm, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Rasûlü olduğuna şehâdet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman, yoluna güç yetirip imkân bulduğun zaman Kâ’be’yi ziyâret (hac) etmendir” buyurdular.

“İman Nedir?” sorusuna “–Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret gününe inanmandır. Yine kadere, hayrına ve şerrine îmân etmendir” buyurdular.

İhsan Nedir? Rasûlullah Efendimiz (s.a.v): “–İhsân, Allah’a, onu görüyormuşsun gibi kulluk etmendir. Sen onu görmüyorsan da O seni mutlaka görüyor” buyurdular. (Müslim, Îmân 1, 5. Buhârî, Îmân 37; Tirmizi Îmân 4; Ebû Dâvûd, Sünnet 16)

Kuran-ı Kerim, Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen ilahi kitapların sonuncusudur. İlahi emirleri barındıran Kuran ve beraberinde Efendimizin (s.a.v) sünneti tüm Müslümanlar için yol gösterici rehberdir.

Tüm insanlığa rahmet olarak gönderilen örnek şahsiyet Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) 23 senelik nebevi hayatında bizlere Kuran ve Sünneti miras olarak bırakmıştır. Nitekim hadis-i şerifte buyrulur: “Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu asla şaşırmazsınız. Bunlar; Allah’ın kitabı ve Peygamberinin sünnetidir.” (Muvatta’, Kader, 3.)

Tasavvuf; Cenâb-ı Hakkʼı kalben tanıyabilme sanatıdır. Tasavvuf; “îmân”ı “ihsân” gibi muhteşem ve muazzam bir ufka taşımanın diğer adıdır. Tasavvuf’i yola girmekten gaye istikamet üzere yaşayabilmektir. İstikâmet ise, Kitap ve Sünnet’e sımsıkı sarılmak, ilâhî ve nebevî tâlimatları kalbî derinlikle idrâk edip onları hayatın her safhasında vecd içinde yaşayabilmektir.

Dua, Allah Teâlâ ile irtibatta bulunmak; O’na gönülden yönelmek, meramını vâsıta kullanmadan arz etmek demektir. Hadisi şerifte "Bir şey istediğin vakit Allah'tan iste! Yardım dilediğin vakit Allah'tan dile!" buyrulmuştur. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/307)

Zikir, bütün tasavvufi terbiye yollarında nebevi bir üsul ve emanet olarak devam edegelmiştir. “…Bilesiniz ki kalpler ancak Allâh’ı zikretmekle huzur bulur.” (er-Ra‘d, 28) Zikir, açık veya gizli şekillerde, belirli adetlerde, farklı tertiplerde yapılan önemli bir esastır. Zikir, hatırlamaktır. Allah'ı hatırlamak farklı şekillerde olabilir. Kur'an okumak, dua etmek, istiğfar etmek, tefekkür etmek, "elhamdülillah" demek, şükretmek zikirdir.

İlim ve hâl kelimelerinden oluşmuş bir isim tamlaması olan ilmihal (ilm-i hâl) sözlükte "durum bilgisi" demektir. Bütün müslümanların dinî bilgi ve uygulama bakımından ihtiyaç duyduğu, bir bakıma müslüman olmanın ve müslümanlığın icaplarını yerine getirmenin ön şartı durumundaki fıkhi temel bilgiler ilmihal diye anılmıştır.

İslam ve İhsan web sitesinde İslam, İman, İbadet, Kuranımız, Peygamberimiz, Tasavvuf, Dualar ve Zikirler, İlmihal, Fıkıh, Hadis ve vb. konularda  güvenilir kaynaklardan bilgiye ulaşabilirsiniz.