Nisâ Sûresindeki Sekiz Ayetin Sırrı

Abdullah ibn-i Abbas (r. anhümâ); “Nisâ sûresinde bulunan sekiz âyet, bu ümmet için güneşin üzerine doğduğu ve battığı şeylerin hepsinden hayırlıdır.” demiştir. Bu ayetler hangileridir?

Nisâ sûresi, içerisinde hukukî ve ahlâkî hükümlerin en çok bulunduğu sûrelerdendir. Bu sebeple kulların bu hükümlerin üstesinden gelebilmesi için sûreye takvâdan ve Allah’ın her şeyi görüp bildiğinden söz edilerek başlanmıştır. Nisa sûresinde ağırlıklı olarak âile hukukuna geniş yer verilmektedir. Bununla birlikte miras taksimi ve hakimin sorumlulukları; cimrilik, riya, makbul tövbe, gusül ve teyemmüm, meşru yöneticiye itaat, mü’minlere cennetin, kâfirlere cehennemin hazırlandığı anlatılmaktadır. Emanet ve adaletin önemi, cihada teşvik, Kur’ân-ı Kerim’in tutarlılığı ve münafıkların tutarsızlığı, selamlaşma, adam öldürmenin cezası, gerektiğinde hicretin lüzumu, savaşta namazın nasıl kılınacağı (korku namazı) gibi hususlar işlenmektedir.

Sûre-i celîlede, toplumun temelini teşkil eden ailenin istikrarı için gereken tavsiye ve direktifler verilmiş olması kanaatimizce mühimdir. Nikâh ve mirasla alâkalı hükümlerin açıklanmış olması önemlidir. Kadınlarla erkeklerin aynı asıldan geldiklerine vurgu yapılarak, akrabalık haklarına riayetin emredilmesi önemlidir. Velhasıl Nisâ sûresinde, Müslüman şahsiyetin olgunlaştırılmasını temin edecek önemli esasların vaz edildiğini buraya not etmek isteriz.

NİSÂ SÛRESİNDEKİ SEKİZ ÂYET

Abdullah ibn-i Abbas (r. anhümâ); “Nisâ sûresinde bulunan sekiz âyet, bu ümmet için güneşin üzerine doğduğu ve battığı şeylerin hepsinden hayırlıdır.” demiştir. Bu ayetler hangileridir, diye sorulunca şu cevabı vermiştir:

1- “Allah, haramları ve helâlleri size apaçık bildirerek yolunuzu aydınlatmak istiyor.” (4/26)

2- “Allah sizi günahlardan, yanlış yollara gitmekten koruyup affına ve rahmetine yöneltmek diliyor.” (4/27)

3- “Allah sizden (ağır teklifleri) hafifletmek (sûretiyle dinî hayatı yaşanılır kılmak) istiyor.” (4/28)

4- “Siz eğer yasaklanan büyük günahlardan sakınırsanız, biz sizin küçük günahlarınızı örteriz.” (4/31)

5- “Allah zerre kadar bile olsa kimseye zulmetmez.” (4/40)

6- “Allah, kendisine şirk koşulmasını kesinlikle bağışlamaz. Bunun altındaki günahları dilediği kimse için affeder.” (4/48)

7- “Kim bir kötülük yapar veya nefsine zulmeder de sonra Allah’tan bağışlanma dilerse, şüphesiz Allah’ı çok bağışlayıcı ve çok merhamet edici olarak bulur.” (4/110)

8- “Eğer siz şükredip inanırsanız Allah size ne diye azap etsin?” (4/147)1

KUR'ÂN'I ANLAYARAK OKUMAK NE KADAR DEĞERLİ VE ÖĞRETİCİ?

Tefsirlerde hemen her sûrenin başında, o sûrenin daha bir şevkle okunmasını teşvik eden rivayetler vardır. Bunlar içinde Abdullah ibn-i Abbas (r. anhümâ)’ın söyledikleri, üzerinde durmaya değer. Çünkü bunlar, “Nisâ sûresini anlayarak okumanın ne kadar değerli ve öğretici olduğunun bizlere öğretiyor.

Dikkat edilirse, burada sözü edilen âyetlerde Cenâb-ı Hakk’ın kullarına olan ikrâmı hatırlatılıyor. İyi ve kötüyü ayırt ederek aydınlık bir yolda yürümeleri için Allah’ın kullarına haram ve helâli açıkça bildirdiği beyan ediliyor. Böylece yüklerinin hafifletildiği ve hayatın yaşanılır kılındığı açıklanıyor. “Büyük günahlardan sakınanların, küçük günahlarının örtüleceği” müjdesi veriliyor. Şirk dışındaki diğer günahları, dilerse Allah’ın affedeceği bildiriliyor. Hata ve günah işledikten sonra bağışlanma dileyenlerin Allah’ı çok bağışlayıcı bulacağı müjdesi veriliyor.

Sözün özü şu ki; genelde Nisâ sûresini, özelde Abdullah ibn-i Abbas (r. anhümâ)’ın şeçtiği âyetleri kalbî ve zihnî anlamda ciddî bir hazırlıktan sonra okursak, Allah’ın affı ve merhameti ile çepeçevre kuşatıldığımızı hissedebiliriz. Nitekim Abdullah ibn-i Abbas (r. anhümâ)’ın dikkat çektiği âyetler “Eğer siz şükredip inanırsanız Allah size ne diye azap etsin?” gibi bir soru cümlesiyle bitiyor. Ve bu hâliyle söz konusu rivâyet, sûre-i celîleyi yeniden iştiyakla okumak için bizleri şevklendiriyor.

Ne dersiniz? Nisâ sûresini böyle bir şuurla okumaya hazır mıyız? Kur’ân tilaveti için ayırdığımız saatleri gözden geçirmeye hazır mıyız? Allah Kelâmı’nı severek okumaya ve sevdirmeye var mıyız?

Öyle inanıyoruz ki, hususî bir hazırlıktan sonra yapılan okumalar, herhangi bir okuyuşa göre farklı olacaktır. Ancak, böyle bir okumadan sonra sûre-i celîlede zemmedilen cimrilik, riyâkârlık gibi kötü vasıflardan arınma isteğini yeniden kuşanabiliriz. Belki bir muhasebeye otururuz ve âyetlerde teşvik edilen makbul tövbeye yönelme isteği içimize doğar. İbadetlere giriş kapısı olan abdestlerimizi daha bir şuurla alırız. Nifak alâmetlerinden arınmak için titizleniriz. Cennet ve cemâlullaha mülaki olma ümîdi içimizde yeniden filizlenir, İslâm’ın hak ve adalete dair tesis ettiği hükümleri yerli yerince tatbike çalışırız. Bu vesîleyle gönlümüze, aile hayatımıza ve oradan da topluma bir huzur iklimi doğabilir. Başka sûreleri de kalben ve zihnen hazırlanarak okuyup anlamanın planlarını yaparız.

Neden olmasın?

Dipnot: 1) İbn-i Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân, I, 448.

Kaynak: Cafer Durmuş, Altınoluk Dergisi, 378. Sayı

PAYLAŞ:                

YORUMLAR

İlk yorumu yapan siz olun!

Yorum Ekle

İslam ve İhsan

İslam, Hz. Adem’den Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen tüm dinlerin ortak adıdır. Bu gerçeği ifâde için Kur’ân-ı Kerîm’de: “Allâh katında dîn İslâm’dır …” (Âl-i İmrân, 19) buyurulmaktadır. Bu hakîkat, bir başka âyet-i kerîmede şöyle buyurulur: “Kim İslâm’dan başka bir dîn ararsa bilsin ki, ondan (böyle bir dîn) aslâ kabul edilmeyecek ve o âhırette de zarar edenlerden olacaktır.” (Âl-i İmrân, 85)

...

Peygamber Efendimiz (s.a.v) Cibril hadisinde “İslam Nedir?” sorusuna “–İslâm, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Rasûlü olduğuna şehâdet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman, yoluna güç yetirip imkân bulduğun zaman Kâ’be’yi ziyâret (hac) etmendir” buyurdular.

“İman Nedir?” sorusuna “–Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret gününe inanmandır. Yine kadere, hayrına ve şerrine îmân etmendir” buyurdular.

İhsan Nedir? Rasûlullah Efendimiz (s.a.v): “–İhsân, Allah’a, onu görüyormuşsun gibi kulluk etmendir. Sen onu görmüyorsan da O seni mutlaka görüyor” buyurdular. (Müslim, Îmân 1, 5. Buhârî, Îmân 37; Tirmizi Îmân 4; Ebû Dâvûd, Sünnet 16)

Kuran-ı Kerim, Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen ilahi kitapların sonuncusudur. İlahi emirleri barındıran Kuran ve beraberinde Efendimizin (s.a.v) sünneti tüm Müslümanlar için yol gösterici rehberdir.

Tüm insanlığa rahmet olarak gönderilen örnek şahsiyet Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) 23 senelik nebevi hayatında bizlere Kuran ve Sünneti miras olarak bırakmıştır. Nitekim hadis-i şerifte buyrulur: “Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu asla şaşırmazsınız. Bunlar; Allah’ın kitabı ve Peygamberinin sünnetidir.” (Muvatta’, Kader, 3.)

Tasavvuf; Cenâb-ı Hakkʼı kalben tanıyabilme sanatıdır. Tasavvuf; “îmân”ı “ihsân” gibi muhteşem ve muazzam bir ufka taşımanın diğer adıdır. Tasavvuf’i yola girmekten gaye istikamet üzere yaşayabilmektir. İstikâmet ise, Kitap ve Sünnet’e sımsıkı sarılmak, ilâhî ve nebevî tâlimatları kalbî derinlikle idrâk edip onları hayatın her safhasında vecd içinde yaşayabilmektir.

Dua, Allah Teâlâ ile irtibatta bulunmak; O’na gönülden yönelmek, meramını vâsıta kullanmadan arz etmek demektir. Hadisi şerifte "Bir şey istediğin vakit Allah'tan iste! Yardım dilediğin vakit Allah'tan dile!" buyrulmuştur. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/307)

Zikir, bütün tasavvufi terbiye yollarında nebevi bir üsul ve emanet olarak devam edegelmiştir. “…Bilesiniz ki kalpler ancak Allâh’ı zikretmekle huzur bulur.” (er-Ra‘d, 28) Zikir, açık veya gizli şekillerde, belirli adetlerde, farklı tertiplerde yapılan önemli bir esastır. Zikir, hatırlamaktır. Allah'ı hatırlamak farklı şekillerde olabilir. Kur'an okumak, dua etmek, istiğfar etmek, tefekkür etmek, "elhamdülillah" demek, şükretmek zikirdir.

İlim ve hâl kelimelerinden oluşmuş bir isim tamlaması olan ilmihal (ilm-i hâl) sözlükte "durum bilgisi" demektir. Bütün müslümanların dinî bilgi ve uygulama bakımından ihtiyaç duyduğu, bir bakıma müslüman olmanın ve müslümanlığın icaplarını yerine getirmenin ön şartı durumundaki fıkhi temel bilgiler ilmihal diye anılmıştır.

İslam ve İhsan web sitesinde İslam, İman, İbadet, Kuranımız, Peygamberimiz, Tasavvuf, Dualar ve Zikirler, İlmihal, Fıkıh, Hadis ve vb. konularda  güvenilir kaynaklardan bilgiye ulaşabilirsiniz.