Mezhepler

Mezhep nedir, nasıl ortaya çıkmıştır? Mezhepler neden var? Ameli (fıkhi) mezhepler nelerdir? Mezhepler ve ameli (fıkhi) mezheplerin kurucuları.

Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz hayatta iken sahabe-i kiram her türlü meselelerini bizzat ondan öğreniyorlardı. Peygamberimizin vefatından sonra, mezhep imamları olan bu zâtlar da İslâm’ı Sahabe-i Kiram’dan öğrenip bu meseleleri bir araya getirmişlerdir. Böylece mezhepler ortaya çıkmıştır. Bu mezheplerin dışında mezhep adını kullanan inanışların hepsi “ehl-i sünnet ve’l-cemaat” yolunun dışındadır.

MEZHEP NEDİR?

Mezhep gidilen yol, benimsenen usül ve görüş demektir. Dinî anlamda mezhep ise, müctehid bir âlimin fikir ve görüşlerini benimseyen insanların meydana getirdiği dinî ekollere denir.

Mezhepler arasında esasta hiçbir ayrılık yoktur. Ayrılık, teferruatta, dînin özüne dokunmayan fer’î mes’elelerdedir.

MEZHEPLERE NE LÜZUM VAR?

Müslüman olan her ferdin, dinî mes’eleleri ve hükümleri doğrudan doğruya Kur’an ve Sünnetlerden öğrenmesi mümkün değildir. Bunu, ancak müctehidlik pâyesine erişmiş, salâhiyetli İslâm âlimleri yapabilir. Geriye kalan Müslüman halka, o büyük din âlimlerinin îzah ve görüşlerini anlamak ve benimsemek, onların yolundan gitmek düşer.

MEZHEPLER KAÇA AYRILIR?

Mezhepler önce ikiye ayrılır:

1. Ameli (Fıkhî) mezhepler

2. İtikâdî mezhepler (İtikadi mezhepler kendi içinde ikiye ayrılır: 1. Ehl-i Sünnet Mezhebi [Mâtüridiyye ve Eş’ariyye mezhebi] 2. Ehl-i Bid’at Mezhebi [Cebriye, Mu’tezile, Mürcie, Haricîlik, Şîa, Vehhâbîlik])

AMELİ (FIKHÎ) MEZHEPLER KAÇA AYRILIR?

Ameli (fıkhi) dörde ayrılır:

Bu dört mezhebin hepsi de haktır, doğrudur.

DÖRT HAK MEZHEP

Amelde (ibadet ve davranışlarımızda) yani Allah’a olan kulluk vazifemizi yerine getirirken uyacağımız hak mezhepler dört tanedir. Bunlar;

1. HANEFÎ MEZHEBİ - Hanefilik Nedir?

Hanefî mezhebinin kurucusu İmam-ı A’zam Hazretleridir. İmam-ı A’zam, en büyük imam demektir. Asıl adı Nu’man olan İmam-ı A’zam’ın, künyesi Ebû Hanife’dir. İmam-ı A’zam 699 yılında Kûfe’de doğmuş, 767 yılında Bağdat’ta vefat etmiştir.

Amelde İmâm-ı A’zam Ebû Hanife’ye -rahmetullâhi aleyh- tâbî olanların mezhebidir. Hanefî mezhebi, önce Irak’ta doğmuş, oradan doğuya ve batıya yayılmıştır. Abbasîler devrinde hâkimlerin çoğu Hanefî idi. Anadolu ve Balkanlardaki Türkler arasında Hanefî mezhebi yaygındır.

Hanefi mezhebi hakkında daha detaylı bilgi için görsele tıklayınız!

HANEFİ MEZHEBİ

2. ŞAFİ MEZHEBİ - Şafilik Nedir?

Şâfi mezhebinin kurucusu İmam-ı Şâfi Hazretleridir. İmam-ı Şâfi’nin asıl ismi Muhammed’dir. Amelde İmam Şafi’ye -rahmetullâhi aleyh- tâbî olanların mezhebidir. 

İmam-ı Şâfi 767 yılında Gazze’de doğmuş, 820 yılında Mısır’da vefat etmiştir. Hâşimoğulları soyundan gelmektedir.

Şâfi mezhebi önce Mısır’da yayılmış, sonra kısmen Suriye, Yemen, Irak ve Horasan taraflarına geçmiştir. Bugün Mısır’ın çoğunluğu Şâfidir. Anadolu’nun güney taraflarında, Suriye ve Irak’ta da Şâfi mezhebinde olanlar mevcuttur.

Şafi mezhebi hakkında daha detaylı bilgi için görsele tıklayınız!

ŞAFİ MEZHEBİ

3. HANBELÎ MEZHEBİ - Hanbelilik nedir?

Hanbelî mezhebinin kurucusu İmam Ahmed bin Hanbel Hazretleridir. Amelde İmam Ahmed bin Hanbel’e -rahmetullâhi aleyh- tâbî olanların mezhebidir.

İmam Ahmed bin Hanbel 780 yılında Bağdat’ta doğmuş, 855 yılında yine orada vefat etmiştir. Hanbelî mezhebi daha çok Necid taraflarında tutulmuştur. Hâlen Necid’de Hanbelî mezhebi hâkimdir.

4. MALİKÎ MEZHEBİ - Malikilik nedir?

Mâlikî mezhebinin kurucusu İmam Mâlik bin Enes Hazretleridir. Amelde İmam Mâlik’e -rahmetullâhi aleyh- tâbî olanların mezhebidir.

İmam Mâlik, 711 yılında Medine’de doğmuş, 795 yılında yine Medine’de vefat etmiştir. Mâlikî mezhebi, önce Hicaz halkı tarafından benimsenmiş ve hacca gelenler vasıtasıyla Kuzey Afrika’ya ve o zaman Endülüs denen İspanya’ya yayılmıştır.

Maliki mezhebi hakkında daha detaylı bilgi için görsele tıklayınız!

MALİKİ MEZHEBİ

Hanefî mezhebine mensup olanların ekserîsi îtikatta Maturîdî mezhebine; Şâfiî, Hanbelî ve Mâlikî mezhebine mensup olanların çoğunluğu da Eş’arî mezhebine mensuptur.

MÂTÜRİDİYYE MEZHEBİ - Maturidilik nedir?

Mâtüridî mezhebinin kurucusu Ebu Mansur Muhammed Hazretleri’dir. İmam Mâtüridî 853 yılında Semerkand köylerinden Mâtürid’de doğmuş, 944 yılında vefat etmiştir.

Bütün Hanefîler, genellikle Türkler Mâtüridî mezhebindedirler.

EŞ’ARİYYE MEZHEBİ - Eşarilik nedir?

Eş’arî mezhebinin kurucusu Ebu’l-Hasan Eş’arî Hazretleri’dir. Asıl adı Ali’dir. 874 yılında Basra’da doğmuş, 936 yılında Bağdat’ta vefat etmiştir.

Mâlikîler ve Şâfiler, itikadda Eş’arî mezhebini benimsemişlerdir. Hanbelîler, fıkıh gibi îtikadda da İmam Ahmed bin Hanbel’e bağlıdırlar. Ayrı bir îtikadî mezhepleri yoktur.

 Eş’arî ile Mâtüridî mezhepleri arasında, bâzı küçük görüş ayrılıkları dışında, büyük bir farklılık yoktur. İkisinin de temel görüşleri aynıdır ve Sünnete uygundur.

FIKIH NEDİR? FIKHÎ MEZHEPLER

Fıkıh Nedir? Fıkhî Mezhepler

MEZHEP İMAMLARI

Mezhep İmamları

KISACA MEZHEPLER NASIL ORTAYA ÇIKMIŞTIR?

Kısaca Mezhepler Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

PAYLAŞ:                

YORUMLAR

İlk yorumu yapan siz olun!

Yorum Ekle

İslam ve İhsan

İslam, Hz. Adem’den Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen tüm dinlerin ortak adıdır. Bu gerçeği ifâde için Kur’ân-ı Kerîm’de: “Allâh katında dîn İslâm’dır …” (Âl-i İmrân, 19) buyurulmaktadır. Bu hakîkat, bir başka âyet-i kerîmede şöyle buyurulur: “Kim İslâm’dan başka bir dîn ararsa bilsin ki, ondan (böyle bir dîn) aslâ kabul edilmeyecek ve o âhırette de zarar edenlerden olacaktır.” (Âl-i İmrân, 85)

...

Peygamber Efendimiz (s.a.v) Cibril hadisinde “İslam Nedir?” sorusuna “–İslâm, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Rasûlü olduğuna şehâdet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman, yoluna güç yetirip imkân bulduğun zaman Kâ’be’yi ziyâret (hac) etmendir” buyurdular.

“İman Nedir?” sorusuna “–Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret gününe inanmandır. Yine kadere, hayrına ve şerrine îmân etmendir” buyurdular.

İhsan Nedir? Rasûlullah Efendimiz (s.a.v): “–İhsân, Allah’a, onu görüyormuşsun gibi kulluk etmendir. Sen onu görmüyorsan da O seni mutlaka görüyor” buyurdular. (Müslim, Îmân 1, 5. Buhârî, Îmân 37; Tirmizi Îmân 4; Ebû Dâvûd, Sünnet 16)

Kuran-ı Kerim, Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen ilahi kitapların sonuncusudur. İlahi emirleri barındıran Kuran ve beraberinde Efendimizin (s.a.v) sünneti tüm Müslümanlar için yol gösterici rehberdir.

Tüm insanlığa rahmet olarak gönderilen örnek şahsiyet Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) 23 senelik nebevi hayatında bizlere Kuran ve Sünneti miras olarak bırakmıştır. Nitekim hadis-i şerifte buyrulur: “Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu asla şaşırmazsınız. Bunlar; Allah’ın kitabı ve Peygamberinin sünnetidir.” (Muvatta’, Kader, 3.)

Tasavvuf; Cenâb-ı Hakkʼı kalben tanıyabilme sanatıdır. Tasavvuf; “îmân”ı “ihsân” gibi muhteşem ve muazzam bir ufka taşımanın diğer adıdır. Tasavvuf’i yola girmekten gaye istikamet üzere yaşayabilmektir. İstikâmet ise, Kitap ve Sünnet’e sımsıkı sarılmak, ilâhî ve nebevî tâlimatları kalbî derinlikle idrâk edip onları hayatın her safhasında vecd içinde yaşayabilmektir.

Dua, Allah Teâlâ ile irtibatta bulunmak; O’na gönülden yönelmek, meramını vâsıta kullanmadan arz etmek demektir. Hadisi şerifte "Bir şey istediğin vakit Allah'tan iste! Yardım dilediğin vakit Allah'tan dile!" buyrulmuştur. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/307)

Zikir, bütün tasavvufi terbiye yollarında nebevi bir üsul ve emanet olarak devam edegelmiştir. “…Bilesiniz ki kalpler ancak Allâh’ı zikretmekle huzur bulur.” (er-Ra‘d, 28) Zikir, açık veya gizli şekillerde, belirli adetlerde, farklı tertiplerde yapılan önemli bir esastır. Zikir, hatırlamaktır. Allah'ı hatırlamak farklı şekillerde olabilir. Kur'an okumak, dua etmek, istiğfar etmek, tefekkür etmek, "elhamdülillah" demek, şükretmek zikirdir.

İlim ve hâl kelimelerinden oluşmuş bir isim tamlaması olan ilmihal (ilm-i hâl) sözlükte "durum bilgisi" demektir. Bütün müslümanların dinî bilgi ve uygulama bakımından ihtiyaç duyduğu, bir bakıma müslüman olmanın ve müslümanlığın icaplarını yerine getirmenin ön şartı durumundaki fıkhi temel bilgiler ilmihal diye anılmıştır.

İslam ve İhsan web sitesinde İslam, İman, İbadet, Kuranımız, Peygamberimiz, Tasavvuf, Dualar ve Zikirler, İlmihal, Fıkıh, Hadis ve vb. konularda  güvenilir kaynaklardan bilgiye ulaşabilirsiniz.