Hz. Osman’ın Firaseti: Hz. Enes’in Halini Nasıl Fark Etti?

Hz. Osman’ın (r.a.) Hz. Enes’te (r.a.) fark ettiği hâl ve bunu vahiy değil, basîret ve doğru firâset olarak açıklaması üzerine ibretli bir rivayet.

Hazret-i Enes radıyallahu anh, kendi rivâyetine göre; bir gün Hazret-i Osman radıyallahu anh’a giderken yolda bir kadın görür.

HAZRET-İ OSMAN’IN FİRÂSETİNDEN BİR ÖRNEK

Kadının güzelliği aklına takılır. Bu düşünce ile Hazret-i Osman’ın yanına girer.

Onu gören Hazret-i Osman radıyallahu anh:

“–Ey Enes! Gözlerinde zinâ izleri olduğu hâlde buraya giriyorsun.” der.

Bu söz karşısında şaşıran Enes radıyallahu anh:

“–Allâh’ın Rasûlü’nden sonra da mı vahiy geliyor?” diye sorar.

Hazret-i Osman radıyallahu anh:

“–Hayır, bu bir basîret ve doğru bir firâsettir.” buyurur. (Kuşeyrî, Risâle, s. 238, Beyrut 1990)

Hisse:

Hadîs-i şerîfte buyruluyor:

“Mü’minin firâsetinden sakınınız! Çünkü o, Allâh’ın nûruyla bakar.” (Tirmizî, Tefsir, 15/3127)

Firâsetin şartı, evvelâ yenilen lokmalara ve kazancın helâlliğine dikkat etmek, sonra da kalbî hayatı inkişâf ettirici bir takvâ ikliminde yaşayabilmektir. Bu sayede kalp, âdeta mânevî bir röntgen hâline gelir. Karşısındaki insanın iç hâlini hissetmeye başlar.

Nefsini tezkiye, kalbini tasfiye ederek Hak dostluğundan hisse alan müʼminler, Allâhʼın nûruyla baktıkları için, sâir insanların idrâk edemediği nice sırlara vâkıf olurlar. Zira hadîs-i kudsîde buyrulduğu üzere, Cenâb-ı Hak onların işiten kulağı, gören gözü, akleden kalbi olur.[1]

Böyle hâl ehli müʼminler için, muhâtaplarının sîretleri sûretlerine akseder. -Allah izin verdiği müddetçe- bunu îman firâsetiyle hissedebilirler.

Bu hususta İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe Hazretleri’nin firâset ve basîreti pek meşhurdur:

Nitekim Hazret, bir gün önünde abdest alan bir gence:

“–Evlâdım, şu şu günahları terk et!” der.

Genç, hayretle:

“–Bu günahları işlediğimi nereden bildiniz yâ İmâm?” diye sorar.

Hazret:

“–Şu an aldığın abdest sularından…” buyurur.

Dipnot:

[1] Bkz. Buhârî, Rikāk, 38; Ahmed, VI, 256; Heysemî, II, 248.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Kıssaların Diliyle Müminlerin Gönül Ufku, Erkam Yayınları

İslam ve İhsan