Ben Babamdan Farklı Bir Memlekette Doğdum, Nereli Olmuş Oluyorum?

Ben babamdan farklı bir memlekette doğdum, nereli olmuş oluyorum? Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Hamdi Yıldırım cevaplıyor.

Kişi, doğduğu yerle veya atalarının geldiği yerle anılıyor. Özellikle de bizim memleketimizde, özellikle de Türkiye’mizin batı kesiminde kabile, aşiret vesaire değil de herkes memleketiyle anılıyor. Bolulu Hasan Usta diyelim, işte Trabzonlu Veli Efendi gibi memleketiyle anılıyor.

Memleketi de kişinin sadece doğduğu yer değil. Yani babam memurdu, 12 yer gezdi. 12 kardeşsiniz, 12’si de farklı yerlerde doğmuş. Siz 12 kardeşin hepsi farklı farklı şehirlere nispet edilerek anılmazsınız. Atanızın, dedenizin geldiği yerlerle anılırsınız.

Bazen oluyor ki biri Diyarbakır’dan, ana babadan biri; diğeri işte Bosna’dan. O zaman dersin ki: “Anam Diyarbakırlı, babam Bosnalı.” Ama genelde kişi babasının kütüğüyle anılır. Yani bizim işte kütük dediğimiz, nüfus kaydının bulunduğu yerle.

Ben mesela Trabzon’un Dernekpazarı’nın Çalışanlar Köyü’nün 75 haneli kütüğüne kayıtlıyım. İşte evlendim, hanımın nüfusunu da aldılar, getirdiler bu kütüğe kaydettiler. Şimdi hanımlara kendi soyadlarını seçme hakkını veriyor ama yine kütüğe getirip kocasının kütüğüne kaydediyor. Dolayısıyla çok da değişen bir şey yok.

Yani hâlâ batıdaki mülkiyet anlayışı var. Adeta kadın, kocanın mülkü gibi görünüyor. Oysa karı koca birbirinin ortağı, birbirinin tamamlayıcısıdır. Onun için İslam dininde evlenen kadının kütüğü değişmiyor. O, babasının kütüğünde kalmaya devam ediyor.

Binaenaleyh “Nerelisin?” sorusunun cevabı, babanın, ataların kütüğü neresi ise orasıdır. Ama “Ben Yozgat’a gitmedim.” Yozgat’a gitmediysen gidersin, Konya’ya da gidersin. Yani çok da bir şey değişmiyor. Ama senin nereden geldiğin önemli.

Bu Niye Önemli?

Bu niye önemli? Çünkü şehirler bizim gelenek, görenek, adet vesairemizi ifade ediyorlar. Senin hiç oraya gitmemiş olman, senin oralı birinin terbiyesinden geçtiğin gerçeğini değiştirmiyor.

Ama eğer aşiret, kabile bazlı bir tanım varsa, işte “Ben Dadaloğullarındanım.” O zaman hangi köyden geldiğin, hangi şehirden geldiğin önemli değil.

Ama Yozgat ve benzeri vilayetlerimizde şehir tabanlı bir tanıtım söz konusu olduğu için bu kardeşimiz, “Ben aslen Yozgatlıyım ama doğma büyüme İzmitliyim.” diyebilir.

İslam ve İhsan