Ahlak ile Güzellik Arasında Nasıl Bağ Kuracağız?

Güzellik ve sanat insan ruhunu nasıl etkiler? Estetik, ahlak ve fıtrat arasındaki ilişkiyi doğru kurabiliyor muyuz?

İnsanın sanatçı olarak vasıflandırılması yaşa ve cinsiyete göre değişmeyen övgülerdendir. Esmâ’ül-Hüsna’nın içinde de geçer Cemal ve onun tecellileri.

İNSANIN FITRATINDA GÜZELLİK ARAYIŞI

Estetik diye bilinen bu kavramın hayatımızda önemli yeri inkâr edilemez. Varlık, bilgi ve değer olarak sıralanan kavramlar içinde yer alan “müşahede”  estetik değerlerdendir. Estetik, bilgi yanında güzellik denilen o büyüleyici alana bizleri dahil eder. Hayatın içinde, tabiatta ve sanatta güzellileri arayan estetik fıtratımızda yer alan temellerdendir. Güzele meftun olup onu aramak nereden geliyor diye merak ediyorsak bunun kâmil bir varlığın bize armağanı olduğunu unutmasak iyi olur.

ESMÂ’ÜL-HÜSNÂ VE SANATIN İLAHİ YANSIMALARI

Kuran-ı Kerim’de geçen hüsn, tayyib, zinet, cemil, ni’me, sürur kelimelerinin hepsi sanat kavramının içeriğiyle ilgilidir. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem‘in “Allah güzeldir, güzeli sever” hadisini duymuşsunuzdur.

Esmâ’ül-Hüsnadan bazı örnekleri yazalım:

Bedi: Eşi örneği ve modeli olmadan, sanatkârane yaratan.

Latif: İncelik gösteren, sezilmez yollardan nimetler veren, en ince işlerin içlerini bilen.

Musavvir: Şekil suret veren, iyi eden, güzel yapan.

Bari: Düzelten, şekil veren, şekilleri güzelleştiren.

Kadim değerlerden aldığımız bu ilham bize başta dil ve edebiyatta, mimaride, güzel sanatlarda farklı alanlar açar. Hüsn ü hat, tezhip, minyatür, çini, ahşap sanatı, ciltçilik, kumaş sanatı, halı sanatı, taş işçiliği, maden sanatı, musiki, folkloru hemen sayabiliriz.

Peki bugün bu saydığımız alanlarda maharetimiz nedir?

AHLAK İLE ESTETİK ARASINDA KURULAN BAĞLAR

Kendi dünyamızı inşa ederken eksik bırakılan sanat alanlarının doldurulmayışı çile eksikliğine sebebiyet vermekte, kişi kendi anlam dünyasında ilerlerken ya kırılmakta ya da kırmaktadır.

Tasavvuf kültürü bugün inşa ettiği insanda eksikliği gidermeğe talip olduğu halde tarihi mekân olan tekkelerin olmayışının acısı duyulmaktadır.

Görüp gözetilmeden yetiştirilmeye çalışılan salik kendi cevelanının içinde çırpınıp durmaktadır.

Güzellik ve iyilik arasında bağ kurulur, peki bunun sınırı var mıdır? Güzellik ve yücelik nasıl değerlendirilmelidir? Ahlak ile güzellik arasında bağı nasıl kuracağız?

Sözümüzü Niyazi Mısri’nin hikmetiyle tamamlayalım.

“Hak ile bi-nişan iken kamu canlara can iken/Düşürdü bi- mekân iken beni kevnü mekân içre

Nice geldim nice gittim nice doğdum nice öldüm/ Nice açtım nice soldum şu gül gibi cihan içre.”

Kaynak: Ali Büyükçapar, Altınoluk Dergisi, Sayı: 478

İslam ve İhsan

GÜZELLİK ALGISINI NE BELİRLİYOR?

Güzellik Algısını Ne Belirliyor?

İNSAN NEDEN GÜZELLİĞE HAYRANLIK DUYAR?

İnsan Neden Güzelliğe Hayranlık Duyar?

PAYLAŞ:                

YORUMLAR

İlk yorumu yapan siz olun!

Yorum Ekle

İslam ve İhsan

İslam, Hz. Adem’den Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen tüm dinlerin ortak adıdır. Bu gerçeği ifâde için Kur’ân-ı Kerîm’de: “Allâh katında dîn İslâm’dır …” (Âl-i İmrân, 19) buyurulmaktadır. Bu hakîkat, bir başka âyet-i kerîmede şöyle buyurulur: “Kim İslâm’dan başka bir dîn ararsa bilsin ki, ondan (böyle bir dîn) aslâ kabul edilmeyecek ve o âhırette de zarar edenlerden olacaktır.” (Âl-i İmrân, 85)

...

Peygamber Efendimiz (s.a.v) Cibril hadisinde “İslam Nedir?” sorusuna “–İslâm, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Rasûlü olduğuna şehâdet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman, yoluna güç yetirip imkân bulduğun zaman Kâ’be’yi ziyâret (hac) etmendir” buyurdular.

“İman Nedir?” sorusuna “–Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret gününe inanmandır. Yine kadere, hayrına ve şerrine îmân etmendir” buyurdular.

İhsan Nedir? Rasûlullah Efendimiz (s.a.v): “–İhsân, Allah’a, onu görüyormuşsun gibi kulluk etmendir. Sen onu görmüyorsan da O seni mutlaka görüyor” buyurdular. (Müslim, Îmân 1, 5. Buhârî, Îmân 37; Tirmizi Îmân 4; Ebû Dâvûd, Sünnet 16)

Kuran-ı Kerim, Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen ilahi kitapların sonuncusudur. İlahi emirleri barındıran Kuran ve beraberinde Efendimizin (s.a.v) sünneti tüm Müslümanlar için yol gösterici rehberdir.

Tüm insanlığa rahmet olarak gönderilen örnek şahsiyet Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) 23 senelik nebevi hayatında bizlere Kuran ve Sünneti miras olarak bırakmıştır. Nitekim hadis-i şerifte buyrulur: “Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu asla şaşırmazsınız. Bunlar; Allah’ın kitabı ve Peygamberinin sünnetidir.” (Muvatta’, Kader, 3.)

Tasavvuf; Cenâb-ı Hakkʼı kalben tanıyabilme sanatıdır. Tasavvuf; “îmân”ı “ihsân” gibi muhteşem ve muazzam bir ufka taşımanın diğer adıdır. Tasavvuf’i yola girmekten gaye istikamet üzere yaşayabilmektir. İstikâmet ise, Kitap ve Sünnet’e sımsıkı sarılmak, ilâhî ve nebevî tâlimatları kalbî derinlikle idrâk edip onları hayatın her safhasında vecd içinde yaşayabilmektir.

Dua, Allah Teâlâ ile irtibatta bulunmak; O’na gönülden yönelmek, meramını vâsıta kullanmadan arz etmek demektir. Hadisi şerifte "Bir şey istediğin vakit Allah'tan iste! Yardım dilediğin vakit Allah'tan dile!" buyrulmuştur. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/307)

Zikir, bütün tasavvufi terbiye yollarında nebevi bir üsul ve emanet olarak devam edegelmiştir. “…Bilesiniz ki kalpler ancak Allâh’ı zikretmekle huzur bulur.” (er-Ra‘d, 28) Zikir, açık veya gizli şekillerde, belirli adetlerde, farklı tertiplerde yapılan önemli bir esastır. Zikir, hatırlamaktır. Allah'ı hatırlamak farklı şekillerde olabilir. Kur'an okumak, dua etmek, istiğfar etmek, tefekkür etmek, "elhamdülillah" demek, şükretmek zikirdir.

İlim ve hâl kelimelerinden oluşmuş bir isim tamlaması olan ilmihal (ilm-i hâl) sözlükte "durum bilgisi" demektir. Bütün müslümanların dinî bilgi ve uygulama bakımından ihtiyaç duyduğu, bir bakıma müslüman olmanın ve müslümanlığın icaplarını yerine getirmenin ön şartı durumundaki fıkhi temel bilgiler ilmihal diye anılmıştır.

İslam ve İhsan web sitesinde İslam, İman, İbadet, Kuranımız, Peygamberimiz, Tasavvuf, Dualar ve Zikirler, İlmihal, Fıkıh, Hadis ve vb. konularda  güvenilir kaynaklardan bilgiye ulaşabilirsiniz.