Tamamlayıcı Sağlık Sigortası veya Özel Sigorta Yaptırmak Caiz midir?

Tamamlayıcı sağlık sigortası veya özel sigorta yaptırmak caiz midir? Sizlerden gelen soruları ve dinî meselelere dair merak edilenleri Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Hamdi Yıldırım cevaplıyor.

Sağlık sigortası veya başka sigortalarla ilgili temelde İslam alimlerinin bakış açısı, eğer bir mücbir sebep varsa, bir zaruret varsa bunların yapılabileceği yönündedir. Mesela mücbir sebep nedir? Araba aldınız, arabanızı kullanacaksınız ama bulunduğunuz ülkede mevzuat sigorta yapmadan araba kullanmanıza müsaade etmiyor. Binaenaleyh araba kullanmanız mücbir bir durumsa, onun için sigorta yaptırmak da mücbir bir durum haline geliyor. Bundan dolayı devletin mecbur tuttuğu sigortayı yapmak bir mücbir sebep olarak kabul ediliyor.

Nitekim devlet çalışan bütün işçilerin, memurların, çalışanların sigorta yapılmasını emrediyor. Bundan dolayı da işverenlerin çalıştırdıkları kimseleri, işçilerini, devletin memurlarını sigorta yapması gerekiyor. Ben sigorta olmaksızın çalışabilir miyim? Devletin bu noktada amir bir emri olduğu ve bu emir de kamunun menfaatine paralel olduğu sürece devletin bu gibi tasarruflarına aykırı hareket etmek doğru olmaz.

Binaenaleyh sağlık sigortası genel sigorta kapsamında olduğu için Türkiye'de çalışan, hatta çalışmayan, belli bir varlığın altında geliri bulunan kimseler de devlet tarafından meccanen sigorta yapılmaktadır. Dolayısıyla elhamdülillah memleketimiz belki sosyal devlet olmanın da bir gereği olarak sağlık alanında temel sağlık noktasında vatandaşların ihtiyaçlarını karşılamaktadır.

Bunun yanında bir de tamamlayıcı sağlık denilen, yani devletin ana yükünü çektiği sigorta aldığı ve bunun karşılığında da temel sağlık hizmetlerini verdiği bir sistem var. Ama bu sistem zaman zaman aksayabiliyor ve zaman zaman gecikmeler yaşanabiliyor. Bunun yanında özel sağlık sigortaları da tamamlayıcı sağlık diyerek devlet sigortasının özelde daha aktif kullanımı noktasında müşterilerinden belli primler alarak bir hizmet veriyorlar.

Sigortanın temel mantığı şudur: Eğer bir aracınız sigortalanmışsa, eviniz sigortalanmışsa veya sağlığınız sigortalanmışsa ihtiyaç duyarsanız sigorta size teminatı ödüyor. Eğer ihtiyaç olmazsa, mesela arabanızı sigortalattınız da ne oldu? Kaza yapmadınız. Sizin ödediğiniz sigorta primi şirketin kasasına giriyor. Siz verdiğiniz halde, sizden bir para çıktığı halde karşılığında bir hizmet almıyorsunuz. Eğer kaza yaparsanız işte 10.000 TL ödediniz veya 20.000 TL ödediniz kasko. Ama sizin kazanız 150.000 liralık bir kaza. Bu sefer de 20.000 TL almış olmasına rağmen şirket üstüne 130.000 TL de cebinden ödeme yapıyor.

Binaenaleyh burada bir belirsizlikten bahsediyor İslam hukukçuları. Söz konusu hizmeti bir bedel karşılığında alıyorsunuz. Bedeli ödüyorsunuz ama hizmeti alıp almayacağınız belli değil. Çünkü hizmeti alabilmeniz için bir hastalık olması lazım, bir kaza olması lazım, bir şey olması lazım. Siz burada hizmet olarak hastalık veya kaza riskine karşı kendinizi tedavi teminatıyla tatmin etmiş oluyorsunuz. Yani bir güven satın almış oluyorsunuz. Böyle bir ticaretin İslam hukukunun ticaret ilkeleriyle bağdaşmadığı, bunun bir tür kumar olduğu yönünde kanaatler var. Buradan hareketle de hem tamamlayıcı sağlık sigortasının ki özelde yapılıyor, mücbir bir durum söz konusu değil, hem de diğer mecburi olmayan sigortaların yapılmasının doğru olmadığı yönünde ağırlıklı olarak bir kanaat var.

Ama bir kimse kendinde bir mecburiyet hissediyorsa, mesela söz gelimi diyorlar ki işte filan ülkeye gittiğinizde eğer camınızda filan şirketin veya herhangi bir şirketin sigorta poliçesini görmezlerse sizin aracınız yarım saat içerisinde, bir saat içerisinde çalınabilir, kazaya uğrayabilir, zarar görebilirsiniz. Dolayısıyla böyle yoğun bir şekilde güvenlikle ilgili, kazayla ilgili bir risk söz konusuysa, bulunduğunuz ülkede de hakkınızı, hukukunuzu aramanız başka türlü kolay olmuyorsa, orada kendinizi bu tür bir sigortayı yaptırmaya mecbur hissediyorsanız o zaman mücbir sebep dahilinde size bu caizdir denilebilir.

Ama genel olarak bakıldığında mücbir bir sebep yoksa, mesela söz gelimi Allah muhafaza etsin ağır bir hastalığa yakalandınız. Düzenli olarak haftada 3 seans, 5 saat tedavi olmanız lazım ama devlet hastanelerine gittiğinizde gerekli ilgiyi, alakayı göremiyorsunuz. Elhamdülillah Türkiye'de hastanelerimiz çok çok iyi seviyelere geldi. Daha iyi seviyelere de geleceğini ümit ediyorum. Eğer buralarda bir sıkıntı görüyorsa bir insan, o zaman mücbir sebep bir zorunluluk babından böyle bir şeye teşebbüs edebilir kanaatindeyim. Ama normal durumlarda böyle bir şeyin doğru olmayacağını düşünüyorum. Allahu a'lem.

İslam ve İhsan