Kardeşleri Arasında Mirasın Eşit Şekilde Paylaştırılmasını İsteyen Bir Hanım Ne Yapmalıdır?

Kardeşleri arasında mirasın eşit şekilde paylaştırılmasını isteyen bir hanım ne yapmalıdır? Sizlerden gelen soruları ve dinî meselelere dair merak edilenleri Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Hamdi Yıldırım cevaplıyor.

Miras hukuku ile ilgili Cenab-ı Allah kimin ne hak alacağını, ölenin mirasından ne pay alacağını beyan ettikten sonra “tilke hududullah” buyuruyor. Bunlar Allah'ın hadleridir, sınırlarıdır, sınır çizgileridir. Bunları aşanlar zulmetmiş olurlar diyor. Öncelikle kendilerine zulmetmiş olurlar, haksızlık yapmış olurlar diye ifade ediyor. Şimdi hat sınır denilince işte söz gelimi bir elmayı 5'e bölüyorsunuz. 5 kişiye ikişer ikişer pay ediyorsunuz. Dolayısıyla bir kişiye 1,5 verip bir diğerine 2,5 verdiğinizde bu sınırlarla oynamış oluyorsunuz. Paylarla oynamış oluyorsunuz. Haddi aşmış oluyorsunuz. (Nisâ, 13)

Bundan dolayıdır ki Cenab-ı Allah namazla ilgili tafsilat vermez Kur'an-ı Kerim'de. Namazı kılın der. Orucu tutun der. Zekatı verin der. Tafsilatı, detayları Hazreti Peygamber Aleyhissalatu Vesselam Efendimizden öğreniyoruz. Onun sünnetinden, onun uygulamalarından öğreniyoruz. Kaç koyunumuz olduğunda, ne kadar zekat vereceğimizi, ne kadar paramız olduğunda yüzde kaçı zekat olarak verilecek; bunların hepsini Hazreti Peygamber Aleyhissalatu Vesselam Efendimizin uygulamalarından öğreniyoruz.

Dünyanın En Adil Sistemi

Ama iş mirasa gelince, ölen kişinin malının dağıtılmasına gelince ki Cenab-ı Allah rahmeti gereği bu malı da yine ölenin yakınlarına dağıttırıyor. Doğrusu ölümle beraber emanetçisi olduğumuz mal mülk doğrudan Allah'a geçiyor. Hem mülkiyeti itibariyle zaten mülkiyet her halükarda Cenab-ı Allah'ın, hem de onun üzerindeki tasarruf itibariyle Cenab-ı Allah'a dönüyor ve Cenab-ı Allah kendisi o ölenin bıraktığı malı ölenin akrabalarına bir sistem çerçevesinde dağıtıyor. Bu sistem bugüne kadar dünyanın görüp görebileceği en adil sistem. Öyle ki bu sistemin ötesine geçilmesi mümkün değil. Çünkü insanı yaratan Allah, yaratan Allah bilmez mi? Yarattığını bilmez mi? Yarattığının ihtiyaçlarını bilmez mi? Psikolojisini, sosyolojisini, her şeyini yaratan Allah bilir. Ona göre bir nizam ortaya koymuş ve bu nizam çerçevesinde de insanlara sorumlulukları nispetinde bir dağıtım yapılıyor.

Şimdi burada aslında temel soru şu. Bu mirasta payların zamanla değişmesi alacaklıların sorumluluklarına göre oluşuyor. Ama şöyle bir şey oluyor; sistem Allah'ın iradesine göre işlemediğinden dolayı insanlardan bazıları Müslüman da olsalar “kendi lehlerine olan yerde biz Allah'ın kanununu isteriz” diyorlar. Ama diğer yandan da Allah'ın kanununun kendilerine yüklediği sorumluluklar söz konusu olunca efendim şöyle oldu, böyle gitti diye birtakım bahaneler üretmeye çalışıyorlar.

Akrabalık Bağları ve Sorumluluklar

Böyle bir durumda işte bu kız kardeşimizin belki sormaya çalıştığı; benim babam öldü mesela babamın çocukları erkek çocukları var, kız çocukları var. Erkek çocukları babamın soyunu devam ettirdikleri için ailenin sorumluluğu onların üzerinde. Yani o kütüğe mensup olan kim varsa işte eski nüfus cüzdanlarında hane diye geçiyordu. O hane, kütük kimin kütüğü ise o kütüğe kayıtlı olanlar birbirlerine destek olmaya mecburlar. Bu kütüğün erkekleri kadınları himaye etmekle mükellefler. Fakat öyle bir döneme geldik ki artık akrabalık bağları zayıflamış. Kimse kimseye böyle bir sorumluluk çerçevesinde davranmıyor.

Belki de kardeşleri diyorlar ki erkek kardeşleri; ya yarın öbür gün başınıza bir şey geldiğinde biz sizin sorumluluğunuzu yüklenmeyeceğiz, üstlenmeyeceğiz. Dolayısıyla bugün babamdan ne kaldıysa ortak paylaşalım. Siz bugünkü işte mevzuatta size verilen hak neyse onu alın. Yarın öbür gün başınıza bir şey geldiğinde de işte dinen sen sorumlusun abiciğim, erkek kardeşim diye de bize gelmeyin. Böyle bir şeyi deme hakları var mı? Yok. Allah katında eğer sana Cenab-ı Allah bir yükümlülük yüklemişse o yükümlülüğü tek taraflı olarak veya işte karşılıklı rızai bir sözleşmeyle de olsa Allah'ın kabul etmediği bir şekilde düşürmen mümkün değil.

Dolayısıyla sen mirası Kur'an-ı Kerim'de beyan edildiği şekilde ölen kişinin erkek evladına, iki kız evladına bir şekilde taksim yapmayıp eşit bir şekilde taksim yapsan da erkek olarak Allah'ın sana verdiği sorumluluğu yerine getirmek zorundasın. Binaan-aleyh Allah muhafaza eylesin, yarın öbür gün kız kardeşlerinden biri veya bakmakla yükümlü olduğun yakın akrabandan bir kadının bir mağduriyeti söz konusu olursa ekmeğini onunla, evini meskenini onunla bölüşmek zorundasın. Efendim ben mirası bölüşürken eşit bölüşmüştük, bugün böyle bir sorumluluk kabul etmiyorum deme hakkı yok kimsenin.

Aynı şekilde bir başkasının da; bunlar bana yarın öbür gün ben mağdur olduğumda bakmazlar. Selam bile vermiyorlar. Hatta şöyle sıkıntılarım oldu. Bu sıkıntılarıma hiç gelmediler. Halımı hatırımı sormadılar diye ben bugün mirastan Allah'ın onlara verdiği payı vermem diye bir iddianın içerisinde de olması doğru olmaz. Niye? Çünkü mal da Allah'ın, mülk de Allah'ın. Binaan-aleyh kula düşen Allah'ın taksimine razı olmaktır. Ancak eğer söz konusu mirasçılar arasında dini reddeden, dinden çıkmış olan, kendini ateist olarak, bilmem ne olarak tanımlayan biri varsa bunlar zaten Müslüman bir murisin, miras bırakan kişinin mirasından pay alma hakkına sahip değiller.

Hocalara Danışmak

Dolayısıyla böyle genel ifadelerle bunu anlattıktan sonra şunu ben özellikle de kardeşlerimize hatırlatmak isterim. Bu tür meseleleri genel platformlarda değil de kimin başına gelmişse Diyanetimiz elhamdülillah her ilçede, hemen hemen her camimizde hocalarımızın yetkinliği çerçevesinde bu işlere cevap verebilecek olan Diyanetimizin personeli var veya işte ilahiyat fakültelerimiz var, İslami ilimler fakültelerimiz var, medreselerimizde yetişmiş olan hocalarımız var. Bunlardan kimin dinine, diyanetine, ilmine, irfanına güveniyorsa onlarla birer bir oturup konuşmalı ve bu çerçevede bir karar almalı.

Bu miras meselesinde tabii “mal canın yongasıdır” diye bir hikaye var. Kimse malından, mülkünden kolayına fedakarlık etmek istemiyor. Ama senin olmayan bir şeyi almaman fedakarlık değil. Yani aksine senin olmayan bir şeyi alman zalimlik olur. Binaan-aleyh Cenab-ı Allah kimini zengin yaratmış, kimini fakir yaratmış. Yani fakirler de şöyle isyan edebilirler Allah'a haşa: Niye bizi zengin yaratmadın? Binaan-aleyh Allah'ın verdiğine kanaat edebilen kimse yeryüzünün en zengin insanıdır. Maafi detaylarda farklı birtakım meseleler olabileceği için ilgili olan kardeşlerimizin birebir dinine, irfanına, ilmine güvendikleri hocalarımıza danışarak bu tür meselelerde adım atmaları daha uygundur diye söylemek isterim. Allahu-alem.

İslam ve İhsan