Ellerini ve Kollarını Kullanamayan Bir Engelli Nasıl Teyemmüm Yapar?

Ellerini ve kollarını kullanamayan bir engelli nasıl teyemmüm yapar?

Ellerini ve kollarını kullanamayan bir engelli, ona hizmet sunan bir şahıs aralığıyla teyemmüm eder. Abdestte olduğu gibi teyemmümde de yüz ve kolları meshederken dokunmadık yer kalmamasına dikkat etmek gerekir. Bu nedenle yüz ve ellerin sınırlarını kapsar biçimde mesh yapmanın/yaptırmanın vâcib olduğu kabûl edilmiştir.[1]

Teyemmümün şartlarından biri, en az üç parmakla mesh edilmesidir. Engellinin bir elinde üç parmaktan az yer kaldı ise sağlam elini normal kullanır, diğer kolunu toprağa sürerek teyemmüm eder. Elleri tamâmen kesik ise, kolunda kalan yeri ve yüzünü toprağa sürerek teyemmüm yapar.

Kişi, bileklerinden elleri kesik çolak bir şahıs olup eğer ona yardım edecek bir kişi de yok ise kolunun kesik yerini toprağa sürüp yüzüne sürmeli ve sonra kollarını toprağa sürerek teyemmümü tamamlamalıdır.[2] Aynı şekilde elleri felçli olan kimse de ellerini toprak üzerinde dolaştırıp toprağın ellerine dokunmasını sağlar, yüzünü de üzerinde toprak tozu bulunan bir duvara sürer. Böylece teyemmüm etmiş olur ve namazı terketmez.[3]

Kollarının bir kısmı kesik olan kimse, kalan yerini mesh eder. Kolları dirsekten kesik bir kimsenin, velev ki pazusunun başı bile kalmış olsa mesh etmesi lâzımdır. Çünkü dirsek iki kemik başının birleştiği yerdir.[4] Şâyet kolları üst taraftan yâni omuza yakın bir noktadan kesikse mesh vâcip değildir.[5]

Yüz veyâ kolda yara, yanık vs. bulunması hâlinde yüzü veyâ kolları toprağa sürmek zarârlı olacaksa daha önce geçtiği üzere abdestsiz bir şekilde sâdece farzlar edâ edilerek teşebbühen namaz kılınabilir.

Abdest alamayan, teyemmüm de yapamayan bir engelli, kendisine yardımcı olacak birisini de bulamazsa namazını kılmaz. İmam Mâlik’e göre güç yetirememe durumunda insâna namaz farz olmadığı için böyle bir durumda kılamadığı namazları daha sonra kazâ etmeye de gerek yoktur.

Dipnotlar:

[1] el-Fetâva’l-Hindiyye, I, 26.

[2] Serahsî, el-Mebsût, I, 112; el-Fetâva’l-Hindiyye, I, 26; Mehmet Zihni Efendi, Nîmet-i İslâm, s.95.

[3] Özay, Hilal; İslâm Hukûkunda Hükümlere Tesiri Bakımından Bedensel Engel, s.90.

[4] Serahsî, el-Mebsût, I, 121; Buhûtî, Keşşâfü'l-kınâ‘, I, 101; el-Fetâva’l-Hindiyye, I, 26.

[5] İbni Kudâme, el-Muğnî, I, 160; Buhûtî, Keşşâfü'l-kınâ‘, I, 101.

Kaynak: Hasan Serhat YETER, Engellinin İlmihâli, 2022

İslam ve İhsan