Dünden Bugüne Filistin'de Kimler Hüküm Sürdü?

Adını, milâttan önce XII. yüzyılda Kavimler göçü sırasında deniz yoluyla buraya gelen Filistler’den alır. Tarih öncesi devirlerden itibaren çeşitli kavimlerin göçlerle gelip yerleşmesine ve bunlara karşı harekete geçen başka üstün güçlerin pek çok istilâ ve fetihlerine mâruz kalmıştır. Bu durumun başta gelen iki önemli sebebi, bölgenin Arap coğrafyası içinde sahip bulunduğu zengin ve stratejik tabiatla üç büyük ilâhî dinin gerek doğuş gerekse gelişmesinde oynadığı önemli rol ve içinde barındırdığı kutsal yerler (belki de bu sebeple bölgenin bir başka adı da “arz-ı mev‘ûd” veya “arz-ı mukaddes”tir) şeklinde özetlenebilir. Filistin adıyla anılan toprakların, bu özelliklerine bağlanan istilâlar ve çeşitli kavimlerin buraya hâkim olmak için verdikleri mücadeleler dolayısıyla siyasî sınırlarını açıklıkla çizmek kolay değildir. Bununla birlikte bölgenin coğrafî sınırları konusunda görüş birliği olduğunu söylemek ve bu sınırları bir uzmanın ifadesiyle şu şekilde belirginleştirmek mümkündür: “Filistin denen topraklar esas itibariyle, Suriye ile Mısır ve Akdeniz ile Şeria nehri arasında kalan topraklardır. (TDV İslam Ansiklopedisi)

DÜNDEN BUGÜNE FİLİSTİN'DE KİMLER HÜKÜM SÜRDÜ?

MÖ 4000: Amâlikalılar Dönemi (Arapların ataları)

MÖ 3000: Kenanlılar, Fenikeliler, Ârâmîler Dönemleri

MÖ 1200: Filistler ve Mısır’daki İsrailoğulları Hz. Mûsâ’nın öncülüğünde bu bölgeye geldi.

MÖ 1100: İsrailoğulları XI. yüzyılın sonlarında ilk İsrail devletini kurdular.

MÖ 1000: Hz. Dâvûd Kudüs’ü fethedip devletin başşehri yaptı.

MÖ 972: Hz. Süleyman babasından sonra başa geçti. Mabed’i inşa etti.

MÖ 932: Hz. Süleyman’ın ölümüyle krallık, kuzeyde İsrail (Sâmiriyye); güneyde Yahuda (Kudüs) krallıklarına ayrıldı.

MÖ 721: Asurlular, İsrail’i yıktı, halklarını Mezopotamya’ya sürdü.

MÖ 586: Bâbil Hükümdarı Buhtunnasr, Yahuda krallığını yıktı, halklarını Mezopotamya’ya sürdü.

MÖ 539: Perslerin Babil’e hâkim olmasıyla serbest bırakılan 40.000 kişi Kudüs’e geri döndü ve Süleyman Mabedi ile şehrin surlarını yeniden inşa ettiler.

MÖ 334: Büyük İskender dönemi

MÖ 323: Bölge, Helenistik krallıkların eline geçti.

MÖ 63: Romalılar istila etti ve uzunca sürecek hâkimiyetlerini kurdu.

MÖ 37: Herod şehri ele geçirdi.

MÖ 20: Herod mabedin duvarlarını ve kaleleri onarttı. Hz. İsa’nın doğumu

MS 135: Romalılar Kudüs’ü bir Roma şehri kimliğiyle yeniden imar ettiler ve adını Aelia (İliya) Capitolina koyarak Filistin’in başşehri yaptılar.

MS 312: İmparator Konstantinos’un Hristiyanlığı kabul etmesinden sonra Kudüs bir defa daha kutsallık kazandı ve dinî ağırlıklı binalarla imar edilmeye başlandı.

MS 611-614: Sâsâniler istila etti ve Kudüs’te çok büyük bir katliam yapıldı.

MS 629: İmparator Herakleios Filistin’i tekrar Bizans hâkimiyeti altına aldı.

MS 636: Yermuk zaferinin ardından Kudüs Müslümanlar tarafından kuşatıldı.

MS 638: Hz. Ömer Kudüs’ü barış yoluyla fethetti.

661-749: Emevîler Devri

749-868: Abbasîler Devri

868-905: Tolunoğulları Devri

935-969: İhşidîler (Akşitler) Devri

969-971: Fâtımîler Devri

971-1071: Karmatîler Devri

1069-70: Kurlu Bey Filistin’de bir Türkmen beyliği kurdu.

1071-1098: Selçuklu-Artuklu Devri

1098-1099: Fâtımîler Devri

1099-1187: Haçlılar Kudüs’ü işgal ederek binlerce Müslüman’ı katlettiler.

1187-1291: Eyyûbîler devri Selâhaddîn-i Eyyûbî Kudüs’ü feth etti.

1291-1516: Memlûkler devri

1516-1917: Osmanlılar devri, (1832-1840: Kavalalı Mehmet Ali Paşa idaresi)

11 Aralık 1917: İngiliz ordusu Kudüs’ü ele geçirdi.

1920: Filistin İngiliz mandasına verildi.

14 Mayıs 1948: Tel Aviv’de İsrail Devleti’nin kurulduğu ilan edildi.

5 Haziran 1967: İsrail Altı Gün Savaşı’nda Ürdün yönetimindeki Batı Şeria ile Doğu Kudüs’ü ve Filistin’in Gazze Şeridi’ni işgal etti.

15 Kasım 1988: Filistin Millî Konseyi Cezayir’de sürgünde bağımsız Filistin Devleti’ni kurdu.

6 Ekim 1994: İsrail ve Ürdün 45 yıllık düşmanlığa son veren barış antlaşmasını imzaladı. İsrail Kudüs’te, Müslümanlar için kutsal bölgelerde Ürdün’ün özel rolünü kabul etti. (Kudüs ve Aksa - Bünyamin Erul)

Kaynak: Diyanet Haber