Bizi Duymayan Birine Arkasından Kötü Söz Söylemek Günah mı ve Hakkı Bize Geçer mi?

Bizi duymayan birine arkasından kötü söz söylemek günah mı ve hakkı bize geçer mi? Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Hamdi Yıldırım cevaplıyor.

Tabii günaha gireriz; bunda şüphe yok. Ama adamın hakkı bize geçer mi meselesi, bu biraz daha derinlemesine düşünülmesi gereken bir meseledir.

Şöyle ki: Birine hakaret ettiğinizde, bu adam bu hakareti kulağıyla duyduğunda, yaptığınız hareketi gözüyle gördüğünde hem maddî hem de manevî olarak yıpranır. Yani bir yara alır, bir sıkıntıya düşer. Ama öyle değil de uzaktan, adamın haberi yok; hatta bir şair şöyle demiş: “Bana arkamdan sövenin bir zararı yok; asıl zarar, o sövmeyi bana taşıyan aracının yaptığı zarardır.” demiş. Yani adam benim yemeğime zehir koymuş, ben onu yememişim. Şimdi öbürü getiriyor: “Bak, senin yemeğine zehir koydular, al bunu ye.” diyor. İşte hangisi suçlu?

Onun için gıybet, nemîme yani laf getirip götürmek çok büyük günahtır. Niye? Çünkü arkandan konuşanın sana verebileceği bir zarar yok; o zarar sana taşındığında etkili hâle geliyor. Bundan dolayı elbette biriyle ilgili içimizde, gönlümüzde kötü niyet beslememiz, ona karşı kötü duygular beslememiz günahtır. Fakat karşı tarafta bir hak doğurur mu? Eğer tepkimizi dışarıya yansıtmışsak, en basit ihtimalle gıybet yapmış oluruz.

Şimdi yolda geçen bir adam diyelim ki bize göre trafikte yanlış bir şey yaptı. Biz de arabada üç dört kişi var, ona saydık sövdük. Ne oldu? Onun gıybetini yapmış olduk. Gıybet de büyük günahlardan biridir. Bu tür şeylerden uzak durmak lazım.

Ama yapılan eylemi tenkit etmek, “Buradan böyle geçmesi doğru değildi.” demek ayrı bir şeydir. Eylemi tenkit etmenin bir günah tarafı yoktur. Ama o eylemin yanlışlığı üzerinden adama hakaret etmenin yanlış tarafı, gıybet boyutuyla söz konusu olabilir. Bu tür şeylere de girmemek gerekir.

Kaldı ki bu tür şeyler, karşı tarafın bizden bir hakkını doğursa da doğurmasa da bizim psikolojimiz üzerinde çok ciddi etki bırakır. Âyet-i kerîmede buyruluyor: “O gün ne mal fayda verir ne de evlatlar. Ancak Allah’a selîm bir kalp ile gelenler müstesna.” (eş-Şuarâ, 26/88-89).

Selîm kalp ne demektir? Hiçbir Müslümanla, hiçbir insanla ilgili içinde kötü niyet ve kötü söz taşımayan kalptir. Cenâb-ı Allah hepimizi bu kıvama getirsin. Böyle bir Müslüman gönle sahip olmayı hepimize nasip eylesin.

İslam ve İhsan