"10 Geceye Yemin Olsun" Ayetindeki 10 Gece Hangi Gecedir?

"On geceye andolsun." (Fecr 2) ayetinde kastedilen 10 gece hangi gecelerdir? Bu hususta farklı görüşler nelerdir? Genel manada gecenin önemi ve tesiri nedir? Bazı alimler, üç tane onlu taksimat ile bu 10 geceyi nasıl tanımlamışlardır? Dr. Adem Ergül anlatıyor.

"Ve leyâlin aşr; ve on geceye andolsun." (Fecr Sûresi, 2. Ayet). Nedir bu on gece? Âlimlerimiz Zilhicce'nin ilk on gecesi demişler çoğunlukla tefsirlerde, çünkü Araplarda da hac ayları o Zilhicce dediğimiz ilk on gününü kutsal saymak gibi bir adetleri vardı. Yüce Rabbimiz de bir hac ibadetinin yapılacağı o mevsimin o günlerine, o gecelerine ayrıca yemin ediyor ve o gecelerde yapılan ibadetlerin çok ecirli olacağına dair rivayetler de kitaplarımızda yer alır. İşte âlimlerimiz buralardan yola çıkarak bu on gecenin Zilhicce'nin ilk on gecesi olduğu noktasında daha çok görüş birliğine varmışlar adeta.

Bu 10 Gece İle İlgili Farklı Görüşler Neler?

Fakat farklı görüşler de yok değil. Kimileri demişler ki; efendim bu on gece hicri yılın birinci ayı olan Muharrem ayının ilk on gecesidir. İşte bir yıla başlangıç. Öyle diyelim, yeni bir ömür takviminin açılışı olabilir mi? Olabilir. Çünkü niye yorumlar birden fazla çıkıyor? Farklı bakış açılarına göre, farklı pencerelerden yaklaşıma göre farklı şekillerde yorumlar ortaya çıkmış oluyor müfessirlerimiz tarafından da. İşte bir kısmı da demiş ki o yeni bir yıla başlamanın, hicri olarak yeni bir yıla başlamanın ilk on gecesi. Özellikle Arapçada ya da hicri yılda gün gece ile başlıyor. Günün başlangıcı güneşin doğuşuyla değil, geceden başlıyor. Güneşin batışıyla ertesi gün başlamış oluyor. Bu yönüyle o gece başlangıçları önemli.

Bir de gecelerde birçok sırlar var. Neden? İşte on gündüz denmemiş de on gece denmiş. Nice nice manevi yükselişler, terakkiler geceleri olmuş. İşte Efendimiz aleyhissalâtü vesselâm'ın miracında olduğu gibi. O seher vakitleri müthiş bir insanın yüreğine sekinetin indiği anlar olarak tarih boyunca, hatta dünyanın yaratılışından beri böyle bir özellik taşımış. Bu yönüyle gece sırlarla dolu. Nice alışverişler oluyor. Gece evet tehlikeleri de yok değil ama Allah'la hususi adeta bir hat kuran kulların, salihlerin geceyi özlediklerini okuyoruz, duyuyoruz. Gece özlenen bir şeydir. Yeni yeni ufukların açılması adına o karanlığın içerisinde yeni güneşler doğar bazı gönüllere; yani arayışta olan gönüllere, yani uyanık gönüllere.

10 Gece Değişim ve Dönüşümün Başlangıcı Olabilir mi?

Bu yönüyle on gece buradan şöyle de bir mana çıkar mı acaba onu bilmiyorum. Tefsirlerimizde o manaya işaret edilmemiş ama acaba bir on gece insan diri bir şekilde o geceyi Allah'ın razı olacağı kıvamda geçirse farklı bir değişim ve dönüşüm olur mu acaba? Psikolojik anlamda ya da biyolojik anlamda araştırmalar yapılsa bu on gece üst üste farklı bir şekilde değerlendirilmiş olsa acaba nasıl bir dönüşüm, değişim olur?

10 Gece İçin 3 Onlu Taksimat

"On gece" denmiş çünkü Zilhicce'nin on gecesi, Muharrem'in on gecesi diye bir tahsis yapılmamış. Buradan yola çıkarak bazı âlimler derler ki bu on gece; işte bir ayda üç tane onlu taksimat yapabiliriz. İlk başından on güne kadar on gece; orada hilal farklı bir görünümde incecik başlıyor böyle, sonra yavaş yavaş kalınlaşıyor. İkinci on gece mehtap geceleri, adeta aydınlık geceler, dolunay geceleri. Üçüncü on gece de yine yavaş yavaş yine farklı bir şekilde hilale dönen ayın küçüldüğünü görüyoruz. O süreçlere işaret edilmiş olabilir demiş bazı âlimler. Bazıları da demişler ki bu Ramazan'ın ilk on gecesi olabilir ya da son on gecesi olabilir. Niye son on gece? Son on gecede Efendimiz aleyhissalâtü vesselâm'ın çoğu zaman itikâfta olduğunu da biliyoruz. Onun da son onu önemli, çünkü Kadir gecesinin de orada olduğu Efendimiz'in işaretlerinden anlaşılıyor. Farklı görüşler olsa da böyle bir anlayış da var.

Fakat bazı muhakkik dediğimiz tefsir araştırmacıları burada Allahu âlem Zilhicce'nin ilk on gecesi kastediliyor manasında daha yoğunlaşmışlar. Ancak o gecelerin on sayısıyla bir şekilde değerlendirilmesinin çok farklı ufukların açılmasına da sebebiyet verebilecek bir pencere açılır diye insanın gönlüne geliyor. Tabii en iyisini âlemlerin Rabbi olan Allah bilir, celle celâlühu.