Zayıflamak İçin Çare İrade mi İğne mi?

Az hareket edip çok yediğimiz modern çağda, zayıflamanın yolu nefis terbiyesinden mi yoksa haftalık iğnelerden mi geçiyor?

Yemeyi seviyoruz.

KİLO ALMA DÖNGÜSÜ: NEREDE HATA YAPIYORUZ?

Şükür memlekette imkânlar gelişti, neredeyse herkes canının istediği yiyeceğe az ya da çok ulaşır hale geldi. Yürümeye gerek yok arabamız, scooterımız var. Merdiven çıkmak eskidendi, her yerde asansör var.

Yiyelim, hareket etmeyelim, hatta yan gelip yatalım.

İyi, güzel de…

Böyle olunca kilo alınıyor. “Beden imgesini!” önemseyen bizler üzülüyoruz sonra. Ne yapmak lazım?

Doğrusu, kararında yiyelim, olması gerektiği kadar hareket edelim.

Ağzımızdan giren her gıdanın -farklı katkıları da olmakla birlikte- bir kalori karşılığı var. Yumurta gibi bir protein kaynağının gramı dört kalori, tereyağın dokuz kalori.

Sonra her aktivitenin yakmayı sağladığı enerji hesaplanıyor. Şu kadar dakika tempolu koşu şu kadar kaloriyi yakar. Günün sonunda bilanço çıkıyor: Aldığımız – yaktığımız dengede ise her şey yolunda. Aldığımız fazla geldiyse yağa çevrilip göbekte depolanıyor. Bir sürü sağlık sıkıntısı dışında nefret edilen “şişko” görüntü oluşuyor.

Uzun yıllar doğru olan tavsiyelerle geçti.

- İhtiyacınızdan fazla yemeyin.

- Yediğinizi yakacak kadar hareket edin.

Nefis terbiyesine hiçbir zaman bu çağdaki kadar ihtiyaç duyulmamıştır muhtemelen. Onu terbiye etmek yerine edememenin telafisi üzerine kafa yormuşuz.

Cerrahi metodlar bile denenmiş. Diyet ile istenen/ sağlıklı kiloya ulaşamayacağına kanaat getirilen kişilerin midesine balon takılmış, mide ve bağırsakların bir kısmı alınmış.

Kısmen sonuç olsa da “astarının yüzünü kurtarmayacağı” anlaşılmış.

MOLEKÜLER DEVRİM: ZAYIFLAMA İĞNELERİ VE GERÇEKLER

Bu seyir esnasında şeker hastaları için üretilmiş bir ilacın obeziteye de fayda ettiğinin fark edilmesi ciddi bir devrim gibi algılanmış.

GLP 1 Analogu “Semaglutid” ve GLP 1 ve GIP üzerinden etki eden “Tirzepatid”.

Ya da daha iyi bilinen adıyla zayıflama iğneleri....

ABD’nin meşhur ilaç kurumu FDA’dan ve ülkemizde Sağlık Bakanlığı’ndan ruhsatlı olan bu ilaçlar aslında diyabet tedavisi için geliştirilmiş ancak kilo verme konusunda faydaları gözlenince obezite tedavisi için de ruhsat almışlar. Semaglutid’in 2017, tirzepatid’in 2022’de onay almış yeni moleküller olduğunu özellikle belirtelim.

Nasıl etki ediyorlar?

GLP-1 (Glukagon benzeri Peptit-1), normalde vücudumuzda üretiliyor. Bu durum güvenlik konusunda rahatlatıcı kabul ediliyor. En fazla doz aşımı olmuş olur deniyor. Yemekten sonra ince bağırsak tarafından salgılanıyor ve insülin salınımını artırarak kan şekerini düzenlerken glukagon salgısını baskılamasıyla da kan şekerindeki dalgalanmaları azaltıyor. İştah merkezini etkileyerek açlık hissini azaltıyor. Mide boşalmasını yavaşlatıyor. Bu sayede uzun süre tokluk hissi oluşuyor.

Az yiyen bir insan ilk etapta hızlı şekilde kilo veriyor. 6-12 ayda başlangıç kilosundan %10-20 kaybedilmesi hedefleniyor. Bu hedefe “semaglutid” % 40 “tirzepatid” % 60 civarında ulaşıyor. Ama bunun bir kuralı yok. İlacı kullanıp iştahı hiç etkilenmeyen ya da kilo veremeyenler de oluyor.

Önemli bir konu da eş zamanlı sporun önemi. Yaklaşık bir hesapla kilodaki kaybın dörtte üçü yağ dörtte biri kas dokusundan oluyor. Bu sebeple iğnelerin azalttığı iştahı doymak bilmez nefisle azdırmamak ve kas kitlesi korumak için ciddi şekilde her çeşidinden egzersiz öneriliyor.

Kaybedilen yağ kütlesinin adresi de pek belli olmuyor. Kural değil ama genellikle en çok yağ olan yerden kayıp oluyor. Bazen yüzünün gözünün şeklinin değiştiği de olabiliyor.

Yan etkisi/ zararı var mı mübareğin?

Bulantı - kusma oldukça sık görülüyor. Hayvan deneyleri tiroit kanseri gelişimi ile ilgisi olabileceğini de göstermiş ancak insanlarda buna ait bir bilgi yok.

Ailesinde bu kanser olanlar ve bu hastalıklarla ilgili kalsitonin ve CA testleri bozuk olanların temkinli olması / ilacı kullanmaması önerilebilir.

Gebelikte kullanımına dair bilgi olmadığı için kullanılamıyor.

Peki, ne kadar kullanalım?

Genellikle haftada bir iğne olarak en az 12-18 ay kullanmak şart. Daha erken ve yüksek doz kullanıp bırakmak bütün etkiyi tersine çevirebiliyor.

İlaçlar hâlihazırda SGK geri ödeme kapsamında değil. Ciddi bir de maliyet söz konusu; seçilen preparat ve doza göre rakam değişebilmekle birlikte aylık sekiz ila yirmi bin TL arasında değişiyor.

Neticede şişmanlık -sadece sonuçları açısından değil- kendi başına bir hastalık. “Yeme” demesi kolay, “koş, zıpla” demesi kolay. Olmayınca olmuyor işte.

Nesebi gayrı sahih işlere girmek, çamurdan- yosundan medet ummak yerine denenebilir gözüküyor ama sağlıklı işi (az yemek- çok hareket etmek gibi) bırakıp endüstrinin kimyasalına bulaşmak da ilacın gerçek yan etkisi gibi mecazen de mide bulandırıyor.

Kaynak: Fırat Erdoğan, Altınoluk Dergisi, Sayı: 480

İslam ve İhsan