İnsan Beyni ve Sinir Sistemi Nasıl Çalışır?

İnsan beyninin ve sinir sisteminin nasıl çalıştığını, beyin, omurilik ve sinirlerin vücudumuzdaki hayati görevlerini ve kusursuz işleyişini anlatıyor.

Beyin ve omurilik, merkezî sinir sistemini meydana getirir. Üç tabaka zarla kuşatılarak kafatasına yerleştirilen beyin, yarım küreler halinde yaratılmıştır. Her biri kendi arasında loplara ayrılan yarım kürelerin altında da orta beyin, beyincik ve omurilik soğanı yer almıştır.

BEYİNCİK, OMURİLİK SOĞANI VE OMURİLİĞİN VAZİFELERİ

Yarım küreler ayrı ayrı incelendiklerinde her ikisinin de boz renkli bir kabukla sarılmış olduğu görülür. Beyin kabuğu denen bu yarım santim kalınlığındaki kabuğun içinde de ak madde bulunur. İki yarım küre, ak maddeden yapılmış iki köprü ile birbirine bağlanmıştır. Yaklaşık 1200-1400 gram ağırlığında olan insan beyninin hücreleri arasında milyarlarca bağlantı kurulmuştur. Beynin faaliyetleri bu bağlantılar sayesinde mümkün olmaktadır.

Beyin ve Beyincik Vücudumuzu Nasıl Yönetir?

Rûhî faaliyet ve kabiliyetlerimizin madde âlemindeki çekirdek ve üsleri beynimize yerleştirilmiştir. Beyin;

1. İrâdî hareketler,
2. Zekâ ile ilgili faaliyetler,
3. Beş duyu olmak üzere üç ana grupta toplanabilecek faaliyetlerin merkezidir. Zekâ, hâfıza, öğrenme, yazı yazma, konuşma, hayal v.s. kabiliyetler beyin tarafından idâre edilir. Ayrıca vücut organlarının, doku ve kaslarının düzenli çalışması da beynin faaliyetlerine bağlıdır. Beynin sağ yarım küresi vücudun sol yarısını, sol yarım küresi de vücudun sağ yarısını idâre etmektedir.

Beyin yarım kürelerinin alt arka kısmında beyincik yer alır. Beyinde olduğu gibi dışta boz, içte ak maddeden meydana gelen beyincik, vücut dengesinin sağlanmasında, hareketlerin düzenli yapılmasında ve kasların gergin durmasında vazife yapar.

Beynin altında omurilik soğanı bulunur. Beyni omuriliğe bağlayan omurilik soğanı ak maddeden yapılmıştır. Ak madde içine yer yer boz çekirdekler yerleştirilmiştir. Vücuttaki hayâtî faaliyetlerin merkezleri, omurilik soğanında bulunur. Solunum, dolaşım, boşaltım ve vücut metabolizmasıyla ilgili faaliyetler omurilik soğanı tarafından idâre edilmektedir.

Omurilik soğanının devamı olarak omur kemikleri boyunca, omur kanalı içerisinde uzanan omurilik, merkezi sinir sisteminin ikinci organıdır. Boyu, 45-50 cm kadardır. Omurilikten dağılan sinirler, organların hareketinde ve duyuların alınmasında vazife yaparlar.

Sinirler Vücudumuzu Nasıl İdare Eder?

Omuriliğin vazifeleri şunlardır:

1. Beyinden vücûda dağılan sinyallere geçitlik yapmak.
2. Vücudun iç organlarının ve salgı bezlerinin faaliyetlerini kontrol ve idâre etmek.
3. Refleks hareketlerini yaptırmak. Omurilik bu faaliyetleri yürütürken beyin, beyincik ve omurilik soğanıyla da işbirliği halindedir.

Beyin ve omurilik soğanındaki merkezlerin idâre ve kontrol faaliyetlerinin bütün vücûda ulaştırılması için yaratılan sinirler, bütün vücûdu bir ağ halinde sarmışlardır. Sinirler, nöron hücrelerinin uç uca gelmesiyle meydana gelmişlerdir. Bu sıralanma şu şekilde gerçekleşmektedir: Dendrit, hücre, akson; dendrit, hücre, akson…1

Vücut organlarının hareket ve faaliyetleri motor sinirler tarafından iletilen sinyallerle yürütülür. Dolaşım ve solunum gibi hayâtî faaliyetlerden tutun, salgı bezlerinin çalışmasına, kalbin işleyişine ve kasların hareketine kadar bütün vücut faaliyetleri merkezî sinir sistemini meydana getiren beyin ve omurilik tarafından, motor sinirler vasıtasıyla idâre edilir. Bütün bu faaliyetler, bizim irâde ve isteğimiz dışında cereyan etmektedir. Demek ki bütün bu faaliyetleri yapan, yaptıran, yöneten bir Yüce Zât vardır.2

İNSAN BEYNİ VE SİNİR SİSTEMİNİN GİZEMLERİ

Görüldüğü gibi sinir sistemi, bütün vücut faaliyetlerine karışan ve organları idâre eden fevkalâde mühim bir sistemdir. Bu sistemde meydana gelen aksaklıklar çok ciddî hastalıklara sebep olmaktadır. Meselâ -Allah korusunfelç halinde vücûdun hiç bir tarafı tutmaz. Hasta yürüyemez, konuşamaz. Felcin sebebi, çeşitli beyin ve sinir hastalıkları yüzünden sinir sisteminin işlemez hale gelişidir.

İnsanlarda beliren akıl ve ruh hastalıkları, beyindeki ilgili merkezlerde yol açtığı tahribata göre gruplara ayrılır.

Sinir sistemi, insan vücûdunun en esrarlı ve karmaşık sistemidir. Sistemin merkezi olan beyni ele alacak olursak, bu organımız henüz sadece kıyıları keşfedilmiş büyük bir kıtayı andırır.

Bir insan, hayatı boyunca beynini ne kadar çalıştırırsa çalıştırsın, beyindeki sinir hücrelerinden ancak küçük bir kısmını kullanmış olur.

İlk insanların beyinleri de bizimkilerden farklı değildi. Halbuki onlar hayatın gereklerini yerine getirmek için beyinlerinin pek az bir kısmını kullanıyorlardı. Bugün ise insanlar bilgi ve teknoloji çağını yaşıyorlar. Buna rağmen yine beyinlerinin tamamını kullanmaları söz konusu değildir. Yani insan beyni Kıyâmete kadar insanlara çok şey öğretecek, kazandıracaktır. İnsanoğlunun öğrenmek ve ilerlemek için yaratılmış olduğu, insan beyninin husûsiyetlerinden de anlaşılmaktadır.3

Dipnotlar:

1. Dendrit ve akson, sinir hücrelerinin birbiriyle irtibâtını sağlayan uzantılardır.
2. Mustafa Nutku ve ark., a.g.e., s. 44-47.
3. Mustafa Nutku ve ark., a.g.e., s. 48-50.

Kaynak: Prof. Dr. Mehmet Bulut, Delilleriyle İslam Akaidi, Erkam Yayınları

İslam ve İhsan