İki İlmin Hikmeti

Faydasız ilim nedir? İlim faydasız hale nasıl gelir? İki türlü bilgi nedir? İki ilim ve hikmetleri...

Kul, «mârifetullah»tan nasip alırsa, okunan dünyevî ilimlerin kişiye bir faydası olur, Allâh’a yaklaştırır.

Yok eğer âhiret mektebi olan bu cihanda ibret ve hikmet manzaralarını seyredemezse; hâdisâtı, vukûâtı, sonsuz tecellîleri doğru okuyamazsa, o zaman -Allah korusun- netice bir felâket olur. Okuduğu ilimler de, dünyevî ilimler de «faydasız ilim» olur.

Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz;

“Yâ Rabbî, fayda vermeyen ilimden Sana sığınırım.” buyuruyor. (Bkz. Müslim, Zikir, 73)

Yûnus Emre Hazretleri, ne güzel söyler:

İlim, ilim bilmektir,

İlim kendin bilmektir,

Sen kendini bilmezsen;

Bu nice okumaktır?

Okumaktan mânâ ne,

Kişi Hakk’ı bilmektir,

Çün okudun bilmezsin;

Ha bir kuru emektir!

Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi Efendi; Âmâk-ı Hayal adlı eserinde, gerçek ilimle hâsıl olacak hakikî huzuru şöyle tarif eder:

“Saâdet; hayatı olduğu gibi kabul etmek, eskāline/ağır yük ve çilelerine rızâ göstermek, ıslahı için de gayret sarf etmektir. Yani kalb-i selîme ermektir.”

İKİ TÜRLÜ BİLGİ

Demek ki iki türlü bilgi var:

Cenâb-ı Hakk’ın, âhiret mektebi olan dünyada lutfettiği birtakım dünyevî bilgiler var. Fakat sadece bu bilgileri zihne depo etmek kâfî değil. Zâlimler de bu bilgilerle zulümlerini yapıyor. İşte İsrail zulmünü yapanlar, destekleyenler ve bîgâne kalanlar, ekseriya yüksek tahsilli, çift doktoralı vs. kişiler. Lâkin bu ilim, onların vicdanlarını kurutmuş.

Ancak kalpten, «mârifetullah»tan nasipler alınacak ki dünyevî bilgiler, Cenâb-ı Hakk’a yaklaştırsın.

Yani;

Dünyevî ilimler de uhrevî ilimlere tâbî olacak ki asıl maksat hâsıl olsun!

Diğeri hakikî, esas olan ilim ise, Cenâb-ı Hakk’ı tanıyabilmektir. Cenâb-ı Hakk’a kul olabilmek. Çünkü âhiret dershânesindeyiz. Bunun dersi de Cenâb-ı Hakk’ı tanıyabilmek, «mârifetullah»tan bir nasîb alabilmek.

Bu ilim; kâğıtla, kalemle, sınıfta, mektepte tahsil edilmez, bu ilim ancak kalpte öğrenilir. Yani bu ilim, insanın kendisinin kendisine verebileceği bir ilimdir. Kul, takvâda derinleştikçe ona perdeler açılacak, ilhamlar gelecek. Cenâb-ı Hak ona sırât-ı müstakîmi öğretecek.

İslam ve İhsan