Hutbenin Muhtevası ve Duaları

Hutbe nasıl yapılır? Hutbe duaları nelerdir?

Hutbe’nin ihtivâ ettiği bölümleri önce yazılı olarak kaydedelim. Sonra da uygulama sırasına göre bu bölümleri yerlerine yerleştirelim.

Bir hutbede şu kısımlar bulunmaktadır:

* Minbere çıkış ve çıkış duaları

* 1. Hutbe (Mukaddime ve mev’iza bölümlerinden oluşmaktadır).

  1. Mukaddime
  2. Hamdele (Bayram hutbelerinde tekbir olur).
  3. Şehâdet
  4. Salvele
  5. Takva ile tavsiye
  6. Konu ile ilgili en az bir âyet
  7. Konu ile ilgili bir veya birkaç hadis
  8. Mev’iza (Öğüt kısmı. Bu kısım yerel dille yapılabilir)
  9. Konunun takdimi
  10. Hitab
  11. Öğüt
  12. Arapça bitiriş (“hüsn-i hâtime”) cümleleri
  13. Bir âyet

* Oturuş

* II. Hutbe (Mü’minler için duadan ibarettir)

  1. Hamdele – Salvele
  2. Mü’minlere dua
  3. Nahl Suresinin 90. Ayeti (Bayram hutbelerinde İsra Suresinin son âyeti).

* Minberden İniş

Şimdi sırasıyla bu işâret edilen bölümlerde standart olarak yapılan ve belli duâların okunduğu kısımların nasıl doldurulacağını görelim:

1.Minbere Çıkış ve Çıkış Duaları: Hutbe irad edecek olan hatip, sünnetin kılınmasından sonra, cemaatin hazırlanması maksadıyla müezzinin:

إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيماً

-“Şüphesiz Allah ve melekleri Peygamber’e salât ediyorlar. Ey iman edenler! Siz de ona salât edin, selâm edin.”[1] vb. bir ayeti okuması esnasında ağır ağır kalkıp vakâr ve sükunet içinde minbere çıkar, cemaate dönerek oturur ve okunacak ezanı dinler. Hatip isterse minbere çıkışta aşağıdaki duaları okuyabilir:

Birinci basamakta:

-اَلَّلـهُمَّ افْـتَحْ عَلَيْـنَا اَبْوَابَ رَحْمَتِكَ وَيَسِّرْ عَلَيْنَا خَزَائِنَ فَضْلِكَ وَكَرِمِكَ يَا اَكْرَمَ اْلأَكْرَمِينَ وَيَا أَرْحَمَ الرَّاحِـمِينَ.

Üçüncü basamakta:

-رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرلِي أَمْرِي وَحْلُلْ عُـقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْـقَـهُوا قَوْلِي. رَبِّ قَدْ آَتَيْـتَنِي مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْـتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ اْلأَحَادِيثِ. رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا وَفَـهْمًا وَاَلْحِـقْـنِي بِالصَّالِحِـينَ .

Son (5 veya 7. ) basamakta:

اَلَّلـهُمَّ هَذَالشَّانُ لَيْسَ بِشَانِي وَهَذَالْمَكَانُ لَيْسَ بَمَكَانِي * اَلَّلـهُمَّ يَسِّرْلِي أَمْرِي وَتَـقَبَّلْهُ مِنِّي * وَسَلاَمٌ عَلَي جَمِيعِ اْلأَنْبِـيَاءِ وَالْمُرْسَلِينَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ .

Hatip, okunan ezanı oturduğu yerden dinler. Ezan bitince kalkar hutbesini sunar.

  1. Hutbenin İradı:

I.Hutbe:

اَلحَمْدُ لِلَّهِ نَـحْمَدُهُ وَنَسْـتَعِينُهُ وَنَسْـتَغْـفِرُهُ وَنَـعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْـفُسِنَا وَمِنْ سَيَّـئَاتِ أَعْمَالِنَا.  مَنْ يَهْدِاللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْهُ فَلاَ هَادِيَ لَهُ.  نَشْـهَدُ أَنْ لآ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَنَشْـهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ . اَلَّلـهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آَلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْـمَعِينَ .أَمَّا بَعْـدُ فَـيَاعِبَادَاللهِ .إِتَّـقُوااللهَ وَأَطِيـعُوهُ. إِنَ اللهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّـقَوْا وَالَّذِينَ هُمْ مُحْـسِنُونَ .

قَالَ اللهُ تَـعَالَى فِى كِتَابِهِ الْكَرِيمِ .

أَعُوْذُ بِاللهِ مِنَ الشَّـيْطَانِ الرَّجِيمِ   بِسْـمِ اللهِ الرَّحْـمَـنِ الرَّحِيمِ ............

Bir ayeti kerime

وَقَالَ النَّـبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : ............

Bir hadis-i şerif

  1. Mev’ıze: Mevize olarak hangi konu işlenirse işlensin, bir A4 sayfasını geçmeyen bir metin takdim edilmelidir.

Mev’iza kısmını Hz. Ebû Bekir gibi

اَقُولُ قَوْلِي هَذَا: وَاسْـتَغْـفِرُاللهَ لِي وَلَكُمْ .

diyerek bitirmek doğru olur.

  1. Hüsn-i Hatime: Daha sonra hatip,

اَلآ إِنَّ أَحْسَـنَ الْكَلاَمِ وَابْلَغَ النِّظَامِ كَلاَمُ اللهِ الْمَلِكِ الْعَـزِيزِ الْـعَلاَّمِ * كَمَا قَالَ اللهُ  تَبَارَكَ وَتَـعَالَى فِىالْكَلاَمِ * وَإِذَا قُرِأَ الْـقُرْآنُ فَاسْـتَمِعُوا لَهُ وَانْـصِـتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ .

Bundan sonra aşağıdaki ayet okunur.

إِنَّ الدِّينَ عِـنِدَاللهِ اْلإِسْلاَمُ  ............

  1. Oturuş: Bu oturuş sırasında hatip isterse şu duayı okuyabilir:

بَارَكَ اللهُ لَنَا وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُؤْمِـنِينَ وَالمُؤْمِنَاتِ وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ اْلأَحْيَاءِ مِنْـهُمْ وَاْلأَمْوَاتِ إِنَّهُ سَمِيعٌ قَرِيبٌ مُجِيبُ الدَّعَوَاتِ .

  1. İkinci Hutbe: Hatip kısa bir oturuştan sonra kalkar ve ikinci hutbeyi, birinci hutbeye göre biraz daha hafif bir ses tonuyla ama yine hitâbet üslûbuyla okur:

اَلْحَـمْدُ لِلَّهِ حَمْدَ الْكَامِلِينَ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِنَا مُحَمَّدٍ اْلأَمِينِ .وَعَلَى آَلِهِ وَأَصْـحَابِهِ اَجْمَـعِينَ . تَـعْـظِيمًا لِنَبِيِّـهِ وَتَكْرِيمًا لِصَـفِيِّهِ . فَـقَالَ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ قَائِلٍ مُخْـبِرًا وَآَمِـرًا . إِنَّ اللهَ وَمَلَئِكَـتَهُ يُـصَلُّونَ عَلَى النَّـبِيِّ . يَآ اَيُّـهَا الَّذِ ينَ اَمَـنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيـمًا .

  1. Mü’minlere Dua: Sonra içinden salâvatları ve isterse de aşağıdaki duaları okur:

اَلَّلـهُمَّ صَلِّ عَلَى مُـحَمَّدٍ وَعَلَى آَلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْـرَاهِيمَ وَعَلَى آَلِ إِبْـرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ . اَلَّلـهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُـحَمَّدٍ وَعَلَى آَلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْـرَاهِيمَ وَعَلَى آَلِ إِبْـرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ .

اَلَّلـهُمَّ وَارْضَ عَنِ اْلأَرْبَـعَةِ الْخُلَفَاءِ . سَيِّدِنَا أَبِى بَكْرِ وَعُمَرَ وَعُثْـمَانَ وَعَلِيٍّ ذَوِى الصِّدْقِ وَالْوَفَاءِ وَبَـقِيَّةِ الْعَشَرَةِ الْـمُـبَشِّـرَةِ وَآَلِ بَيْـتِ الْمُـصْـطَفَى وَعَنِ اْلأَنْـصَارِ وَالْمُـهَاجِـرِينَ وَالتَّابِـعِينَ إِلَى يَوْمِ الْجَزَاءِ .اَلَّلهُمَّ اغْـفِرْ لِلْمُؤْمِـنِينَ وَالمُؤْمِنَاتِ وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ اْلأَحْيَاءِ مِنْـهُمْ وَاْلأَمْوَاتِ بِـرَحْـمَتِكَ يَااَرْحَمَ الرَّاحِـمِينَ . وَسَلاَمٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ .

İkinci hutbenin bu son kısmındaki duayı okurken, bir basamak aşağıya inmek ve kıbleye dönmek sünnet değildir. Hatip bu dua cümlelerini olduğu hal üzere okumalıdır.

  1. Son okuma: Dua bittikten sonra, gizlice eûzu besmele çektikten sonra açıktan Nahl sûresinin 90. âyetini okur:

اِنَّ اللهَ يَأْمُـرُ بَالْعَدْلِ وَاْلإِحْسَانِ وَإِيـتَاءِ ذِى الْقُـرْبَى وَيَـنْـهَى عَنِ الْفَـحْشَاءِ وَالْـمُـنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِـظُـكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ .

Bayram hutbelerinde bu âyetin yerine İsra sûresinin son âyetini okur:

وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ لَمْ يَتَّـخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِى الْمُلْكِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّـرْهُ تَكْـبِيـرًا .

  1. Minberden iniş: Hatip vakâr ve sekinetle minberden iner ve mihraba geçerek Cuma namazını kıldırır.

Malikilere Göre: Bayram Hutbeleri de Cuma hutbeleri gibidir. Sadece tek bir rükünleri vardır ki, o da anılan hutbelerin sakındırma veya müşdelemeyi içermiş olmasıdır.[3]

Teşrik tekbirleri ise:  اللهُ أَكْـبَرُ. اللهُ أَكْـبَرُ. اللهُ أَكْـبَرُdir.[4]

[1] Ahzâb suresi, 56. ayet

[2] Abdurrahman Ceziri, Dört Mezhebe Göre İslam Fıkhı, (Trc Mehmet Keskin), s. 489-490

[3] Abdurrahman Ceziri, Dört Mezhebe Göre İslam Fıkhı, (Trc Mehmet Keskin), 497

[4] Age,502

HUTBENİN SAHİH OLMASI İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR

Hutbenin Sahih Olması İçin Gerekli Şartlar

HATİPLİK VE HUTBE

Hatiplik ve Hutbe

PAYLAŞ:                

YORUMLAR

İlk yorumu yapan siz olun!

Yorum Ekle

İslam ve İhsan

İslam, Hz. Adem’den Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen tüm dinlerin ortak adıdır. Bu gerçeği ifâde için Kur’ân-ı Kerîm’de: “Allâh katında dîn İslâm’dır …” (Âl-i İmrân, 19) buyurulmaktadır. Bu hakîkat, bir başka âyet-i kerîmede şöyle buyurulur: “Kim İslâm’dan başka bir dîn ararsa bilsin ki, ondan (böyle bir dîn) aslâ kabul edilmeyecek ve o âhırette de zarar edenlerden olacaktır.” (Âl-i İmrân, 85)

...

Peygamber Efendimiz (s.a.v) Cibril hadisinde “İslam Nedir?” sorusuna “–İslâm, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Rasûlü olduğuna şehâdet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman, yoluna güç yetirip imkân bulduğun zaman Kâ’be’yi ziyâret (hac) etmendir” buyurdular.

“İman Nedir?” sorusuna “–Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret gününe inanmandır. Yine kadere, hayrına ve şerrine îmân etmendir” buyurdular.

İhsan Nedir? Rasûlullah Efendimiz (s.a.v): “–İhsân, Allah’a, onu görüyormuşsun gibi kulluk etmendir. Sen onu görmüyorsan da O seni mutlaka görüyor” buyurdular. (Müslim, Îmân 1, 5. Buhârî, Îmân 37; Tirmizi Îmân 4; Ebû Dâvûd, Sünnet 16)

Kuran-ı Kerim, Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen ilahi kitapların sonuncusudur. İlahi emirleri barındıran Kuran ve beraberinde Efendimizin (s.a.v) sünneti tüm Müslümanlar için yol gösterici rehberdir.

Tüm insanlığa rahmet olarak gönderilen örnek şahsiyet Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) 23 senelik nebevi hayatında bizlere Kuran ve Sünneti miras olarak bırakmıştır. Nitekim hadis-i şerifte buyrulur: “Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu asla şaşırmazsınız. Bunlar; Allah’ın kitabı ve Peygamberinin sünnetidir.” (Muvatta’, Kader, 3.)

Tasavvuf; Cenâb-ı Hakkʼı kalben tanıyabilme sanatıdır. Tasavvuf; “îmân”ı “ihsân” gibi muhteşem ve muazzam bir ufka taşımanın diğer adıdır. Tasavvuf’i yola girmekten gaye istikamet üzere yaşayabilmektir. İstikâmet ise, Kitap ve Sünnet’e sımsıkı sarılmak, ilâhî ve nebevî tâlimatları kalbî derinlikle idrâk edip onları hayatın her safhasında vecd içinde yaşayabilmektir.

Dua, Allah Teâlâ ile irtibatta bulunmak; O’na gönülden yönelmek, meramını vâsıta kullanmadan arz etmek demektir. Hadisi şerifte "Bir şey istediğin vakit Allah'tan iste! Yardım dilediğin vakit Allah'tan dile!" buyrulmuştur. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/307)

Zikir, bütün tasavvufi terbiye yollarında nebevi bir üsul ve emanet olarak devam edegelmiştir. “…Bilesiniz ki kalpler ancak Allâh’ı zikretmekle huzur bulur.” (er-Ra‘d, 28) Zikir, açık veya gizli şekillerde, belirli adetlerde, farklı tertiplerde yapılan önemli bir esastır. Zikir, hatırlamaktır. Allah'ı hatırlamak farklı şekillerde olabilir. Kur'an okumak, dua etmek, istiğfar etmek, tefekkür etmek, "elhamdülillah" demek, şükretmek zikirdir.

İlim ve hâl kelimelerinden oluşmuş bir isim tamlaması olan ilmihal (ilm-i hâl) sözlükte "durum bilgisi" demektir. Bütün müslümanların dinî bilgi ve uygulama bakımından ihtiyaç duyduğu, bir bakıma müslüman olmanın ve müslümanlığın icaplarını yerine getirmenin ön şartı durumundaki fıkhi temel bilgiler ilmihal diye anılmıştır.

İslam ve İhsan web sitesinde İslam, İman, İbadet, Kuranımız, Peygamberimiz, Tasavvuf, Dualar ve Zikirler, İlmihal, Fıkıh, Hadis ve vb. konularda  güvenilir kaynaklardan bilgiye ulaşabilirsiniz.