Hizmette Edep Daha Mühimdir

Tevazunun önemi ve fazileti nedir? Müslümanlara hizmet ederken ve sadaka verirken nelere dikkat etmeliyiz?

Hazret-i Âişe -radıyallâhu anhâ- anlatır:

Yanıma bir gün yoksul bir kadın geldi. Elinde, bana hediye olarak getirdiği bir şeyler vardı. Hâline acıdığım için, getirdiği hediyeleri de kabul etmeyi içime sindiremedim.

"Hizmette Edep Daha Mühimdir"

Bunun üzerine Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem-;

“–Âişe! Hediyeyi alıp da karşılığını versen ya? Böyle yapmazsan, onu hafife almış olursun.

Ey Âişe, mütevâzı ol; zira Allah mütevâzı olanları sever; büyüklenenleri ise sevgisinden mahrum eder.” buyurdu. (Ebû Nuaym, Hilye, 4/204)

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz’in bu îkāzı, tasavvuf büyüklerinin şu düsturunun esâsıdır:

“Hizmet mühimdir; lâkin hizmette edep daha mühimdir.”

Âmânın Rabbi Görüyor!

Bu şuura erebilmek için; hizmet eden kişinin, Allah için hizmet ettiğini, mecâzî mânâda âdetâ Allâh’a hizmet ettiğini idrâk etmesi lâzımdır. Hazret-i Mevlânâ buyurur:

“Âşıkların hizmetleri de, hizmetlerine karşı aldıkları da, Hak Teâlâ’dır (O’nun rızâsı, lutfu ve ihsânıdır).”

Hak dostlarından biri; ağırlayacağı âmâ bir misafire, oldukça gösterişli ve mükellef bir sofra hazırlar. Etrafındakiler:

“–Efendim, gelecek olan misafiriniz âmâ, niçin bu kadar îtinâ gösterip zahmet buyurdunuz? O sizin bu zarif sofranızı görmüyor ki!” derler.

O ârif zât ise şu muhteşem cevabı verir:

“–Evet, hazırladığım ikramları o âmâ göremiyor, fakat âmânın Rabbi görüyor!”

Kişi; Allâh’a değil de, gözünde küçük gördüğü birtakım basit kişilere hizmet ettiğini düşünme gafletine düşerse, ondan çirkin söz ve davranışlar sudûr eder.

Eziyet ve Başa Kakma Yapılan Sadakaları İptal Eder

Âyet-i kerîmelerde; eziyet ve başa kakmanın, yapılan sadakaları iptal ettiği hatırlatılarak, gönlü ihyâ eden hayırlı bir sözün, böyle incitici bir sadakadan daha hayırlı olduğu şöyle bildirilmiştir:

“Güzel söz ve bağışlama, arkasından incitme gelen sadakadan daha hayırlıdır. Allah ganîdir / zengindir, halîmdir / ceza vermekte acele etmeyendir.

Ey îmân edenler! Allâh’a ve âhiret gününe inanmadığı hâlde malını gösteriş için harcayan kimse gibi, başa kakmak ve incitmek sûretiyle, yaptığınız hayırlarınızı boşa çıkarmayın!..” (el-Bakara, 263-264)

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Yüzakı Dergisi, Yıl: 2026 Ay: Temmuz, Sayı: 257

İslam ve İhsan