Beyin Ölümü Gerçekleşmiş Birinin Organlarını Almak Caiz mi?

Beyin ölümü gerçekleşmiş birinin organlarını almak caiz mi? Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Hamdi Yıldırım cevaplıyor.

Beyin ölümü diye tıpçıların literatüründe bir ifade var. İşte “beyin öldü” diyorlar; artık beyin fonksiyonları geriye dönüşü mümkün olmayan bir hâle girdi. Hukukçuların, özellikle de İslam fıkhı çalışanların ölüm tarifinde ise kalbin durması söz konusu. Yani kalp durmadan kişiyi öldü olarak kabul etmiyoruz biz. Çünkü ölüm, sadece kişinin canlıların yaptığı hareketleri yapmasının bitmesi anlamına gelmiyor.

Beyin ölümü dedikleri bir adamın, yani “filanın beyin ölümü gerçekleşti” denilen birinin, bitkisel hayatta komada nefes alıp vermeye devam etmesi onun canlılığını, hayatiyetini devam ettirdiği anlamına geliyor. Binaenaleyh hayatta olmanın birtakım getirileri söz konusu; bunlardan istifade ediyor demektir.

Mesela bir çocuk düşünün; beyin ölümü gerçekleşmiş, bitkisel hayatta. Fişini çekiyorlar, ölüyor çocuk. Bu durumda çocuğun mirası, mirasçılarına dağıtılmak üzere mirasa konu oluyor. Ama o çocuk bitkisel hayatta da olsa, beyin ölümü gerçekleşti denildiğinde bitkisel hayatta olmaya devam etse; kalp ölümü gerçekleşmeden yani nefes alıp vermesi bitmeden eğer babası veya annesi ölse, ona mirasçı oluyor. Dolayısıyla ölüm, birçok bileşeni olan bir mesele.

Öyle doktorların “Bu organlar bize lazım” diye, ölmeden “beyin ölümü gerçekleşti” sözüyle organlarını dağıtabilmeye vesile olacak şekilde geliştirdikleri bir tanıma kurban edilecek bir şey değil. Bu yönüyle beyin ölümünü biz ölüm olarak kabul edemiyoruz, etmiyoruz. Beyin ölümü yanında kalbin de ölmesi lazım geliyor.

Nitekim beyin ölümü gerçekleşti dedikleri adamı ameliyatla organlarını almadan önce anestezi yapıyorlar. Yani bu adam acı hissetmeye devam ediyor; yoksa anestezi yapmalarına gerek olmaz.

Binaenaleyh, bu tür şeylere tevessül etmemek lazım. Ama kalp ölümü gerçekleştikten sonra, yani gerçekten öldükten sonra, toprağa gideceğine azaları, organları alsınlar; ne yapıyorlarsa yapsınlar. Ama gerçekten ölmeden “beyin ölümü” diyerek canlı canlı birinin organlarını almaya kalkışmak doğru değil.

İslam ve İhsan