Ailede Zarafet ve Asalet: Anneden Şefkat Babadan Merhamet

Anneden zarafet, babadan asaletle şekillenen aile saadetinin şifreleri. Evladı bir emanet bilerek sevgi, güven ve edeple yetiştirmenin yolu; akademik başarıdan ziyade vicdan ve güzel ahlâkla şahsiyet inşasının ailedeki hikmetleri.

Zarafet, söz, tavır ve davranışlardaki inceliktir. Zarafet itinayla yaşamaktır. Zarafet en zor zamanlarda veya yalnızken belli olur. İnsanın asaleti nezaketinde gizlidir. Zarafet hayatın her alanına, ilişkilerdeki her ayrıntıya nezaket ve estetik katmaktır. İlişkilerin hepsi edep gerektirir ve inancımızın gereğidir. Gülü toplamak bile edeple başlar. Makasla, orakla değil Ya Rahim diyerek, rızasını alarak koparılır. Görgü kuralları, aile içi ilişkileri kuvvetlendirir.

AİLEDE ZARAFET VE ŞEFKATİN KAYNAĞI

Saygı-sadakat anneden öğrenilir. Bakıp besleyen annedir. Anne şefkat kahramanıdır. Annenin eşine, evlatlarına gösterdiği saygıyı gören çocuk, saygıyı içselleştirir. Kibar, anlayışlı ebeveynlerin birbirlerine sesini yükseltmemesi, birbirlerini çekiştirmekten kaçınması, birbirinin onurunu korumaya özen göstermesi, çocukta saygı duygusunu geliştirir. Sevgiyi itinayla yaşamak, empati, ilişkideki eksikliği giderir.

Ebeveyn Arasındaki Hassas Denge ve İtibar

Anne baba birbirinin alternatifi, karşı cephesi, rakibi değildir. Anne, yokluğunda babayı kötülememeli, onun eksiklerini, kusurlarını çocukların önüne sermemeli, itibarını korumalıdır. Aynı hassasiyetle, baba da çocukların yanında hanımını sevdiğini, onun hürmete layık bir hanım olduğunu göstermelidir. İkisi de birbirlerinin şahsiyetini rencide etmemelidir. Aynı dili konuşmalı, birinin olmaz dediğine diğeri olur dememelidir. İlişkilerin en büyük zehiri inatçılıktır. Birbiriyle iyi geçinmek, anlayışlı, olgun davranmak, fedakârlık aile saadetinin temelidir.

Çocuklar anne baba arasında taraf olmaya, hakemliğe zorlanmamalıdır. Ebeveynlerin, sözüne sadık olmaları çocuğun sadakat duygusunu geliştirmesinde çok önemlidir. Çocuğa doğru rol model olmalıdır. Sadakat, dürüstlük duygusu sağlıklı olarak gelişmeyince, güvenilir olmayan, vefasız evlatlar yetişir. Aile, güvenin kurulduğu yerdir. Güven yoksa bağ kopar. Güvenilir insan olmak bir nesle bırakılacak en kıymetli mirastır.

MERHAMET, ADALET VE GÜVENİN İNŞASI

Merhamet-adalet babadan öğrenilir. Koruyup kollayan babadır. Çocuk otoriteden uzak, yalnızca şefkat eliyle yetiştirilirse sınırlarını bilemez. Sevgisini, şefkatini yönetemeyen, ölçüyü kaçıran ebeveynlerin sevgileri, merhametleri onlara sıkıntı olarak geri döner. En merhametli ebeveynler evlatlarını Allah’a kulluk için yetiştirenlerdir.

Evde baba kuralları koyarken haksızlık yapmamaya özen göstermeli, annenin kararlarına saygı duymalıdır. Aleyhimize olsa bile adaleti seçmek, dünya ve ahiret hayatının en önemli yatırımıdır.

Evlilik hayatında kadın, erkek çalışıyorsa, erkeğin hanımına yardımcı olması gerekir. İyilik yapmak bir erdem değil, insan olma gerekliliğidir.

Aile Olmak: Muhabbet ve Takdirin Gücü

Aile olmak, aile kurmaktan çok daha önemlidir. Muhabbet, merhamet, sadakat, itidalle- itinayla yaşanmalıdır. Ailede değer görmeyen kişi savruluyor, takdir arayışı içine giriyor. Duyguları görmezden gelmek, ihmal, emeği yok saymak, takdir, teşekkür etmemek, duygusal şiddettir. “İşleyeceğimiz en büyük günahlardan biri birbirimize kayıtsız kalmamızdır.” (A.Alatlı) Eşlerin birbirini takdir etmesi evliliğin en görünmeyen, en hayati besinidir. Muhabbet arttıkça sözler, davranışlar incelir, nezaket ve zarafet hürmetle süslenir.

Sorumluluk bilinci çocuğa sözle değil örnek davranışlarla kazandırılır. Sorumluluk saygı içermiyorsa, kolaylıkla karşısındakine egemen olmaya dönüşebilir. Başkasına saygı duyabilmek için kişinin şahsiyetinin olgunlaşması gerekir. El iyisi olup ev iyisi olmayınca, eş olmanın anlamı yoktur. “Sizin en hayırlınız hanımına karşı en hayırlı olanınızdır” hadisi de buna delildir.

Emanet Bilinci ve Eşlerin Birbirine Sorumluluğu

Evlatlarımız, eşimiz, aile bireyleri birbirine emanettir. Emanet, istediğin her şeyi yapabilirsin demek değildir. İstediğin her şeyi yapamazsın demektir. Emanet, sahip değil şahitsin demektir. Aynı zamanda o şahitlikten hesaba çekileceksin, ondan sorumlusun, hesabını vereceksin anlamı taşır.

Çocuk sahibi olmak dediğimizde; bir piyano sahibi olmak sizi ne kadar piyanist yaparsa, çocuk sahibi olmak da daha fazla ebeveyn yapmaz. Altı yaşındaki oğluyla maça giden baba çocuğun gönlüne bir takım sevgisini, bir anın coşkusunu o kadar güçlü işleyebiliyorsa aynı özenle imanı, güzel ahlaklı, iyi insan olmayı da çocuğun kalbine işleyebilir. Çocuk söylenileni değil, yaşatılanı öğrenir. Sevgiyle kurulan bağ, inanç ve değerlerin en kalıcı öğretmenidir.

Oğlan çocuğu için babanın rolü çok önemlidir. Oğlunuz ona oyuncak almanızı izleyerek adam olmaz. Zor zamanlarda sözünüzü nasıl tuttuğunuzu gördüğünde adam olur. Hatalı olduğunuzda nasıl özür dilediğinizi, yorulduğunuzu ama pes etmediğinizi, annesine nasıl saygı duyduğunuzu, zorluklarda saklanmadığınızı, bağırmak yerine nasıl sessiz kaldığınızı, hayatın, acının, dünyanın karşısında nasıl dimdik olduğunuzu gördüğünde adam olur. Ebeveynler! Çocuğunuzun ruhuna kattığınız değer oranında değerli olduğunuzu unutmayınız.

Sevgi ve Sınır: Dengeli Ebeveynlik Yaklaşımı

Başarılı, dengeli gençlerin arkasında sevgi ve sınırın birlikte verildiği bir ebeveynlik vardır. Bu ailede; net sınırlar, güvenli ortam, takip-rehberlik, aileyle vakit geçirme prensipleri geçerlidir. Sınır koymayan ailelerin çocukları çok daha kolay dağılabiliyor.

Bollukla imtihan edildiğimiz bu çağda çocuklarımız nimet azgını oluyorlarsa, kanaati bilmiyorsa ebeveynler sevgi ve şefkatini yönetemediklerindendir. Çocuklar mahrumiyet nimetinden mahrum büyüyorsa anne babalar sevgi ve merhametini yönetemediği, ölçüyü kaçırdığı içindir.

GELECEĞE HAZIRLIK: VİCDAN VE GÜZEL AHLÂK

Çocuğun özgüvenini geliştirmek için ebeveynler elinden geleni esirgemiyorlar. Asıl değerli olan arayış “Çocuğumun vicdanını nasıl geliştirebilirim?” olmalıdır. Matematik bilmeyen çocuk sınavı kaybeder. Ama vicdanı olmayan genç hayatı kaybeder. Peygamberimiz sallallâhu aleyhi ve sellem; “Hiçbir ebeveyn çocuğuna güzel ahlaktan daha hayırlı bir miras bırakmamıştır.” buyurmuştur.

Sorumluluk Bilinci ve Zarafetle Sınır Koymak

Çocuk başarısızlığı, özlemi, tartışmayı ancak deneyince gerçek hayata hazırlanır. Siz onun yerine yürüdükçe ayaklarına güvenmeyi asla öğrenemezler. Ebeveynlerin fazla sorumluluk almaları çocuğun öğrenme yetisini zedeler, gelişim sürecini yavaşlatır. Sınır net, ses tonu yumuşak olmalıdır, zarafetle hayır diyebilmelidir. Zamanımızda ebeveynler çocuğun özgüvenli olmasının; çekinmeyen, istediğini yapan çocuk olduğu yanılgısına düşüyorlar. Çocuklar güvenli sınırlar içinde, sorumluluk aldıkça güçlenirler. Sınır koymak sevgisizlik değil liderliktir.

Çocuğa yapmamasını söylemek, yapmasını istediğimiz şeyi öğretmez. İkna etmeye çalışırken kabul beklememelidir. Güvenliği-sağlığı için onay almak gerekmez. “Bunu izlemene izin veremem” yeterlidir. Pilot acil iniş yapacağı zaman yolcuları ikna etmeye çalışmaz. Çocuk neyi yapabileceğini öğrendiğinde özgürleşir ama neyi yapmaması gerektiğini öğrendiğinde güçlenir.

Öze güvenmek; “canımın istediğini yaparım” değil, “kendimi yönetebiliyorum” noktasına gelebilmektir. Çocuklar bunu, sakin, kararlı, güvenilir yetişkinlerden öğrenir. Merhamet duygusunun gelişmesi, kendisi için alacağı kararların başkaları için ne gibi etkileri olacağını düşünmekten geçer. Merhamet acımak değil acıtmamaktır. İncitmek; kendisini, duygusunu yönetememektir, çaresizliktir, acizliktir. Mümin elinden, dilinden emin olunan kişidir.

Akademik Başarıdan Öte: Edep ve Hayâ

Üstünlük, kültürlü olmak; okunan kitap sayısıyla, maddi başarılarla, üniversite bitirmekle, çok yer gezmekle elde edilmez. Kız çocuklarına hanımefendiliği, erkek çocuklarına beyefendiliği öğretmek, üniversite öğreniminden önce verilmesi gerekiyor. Çünkü bu değerler akademik başarıdan daha önemlidir. Öncelikle kazanılması gereken değer edeptir, hayâ’dır.

Aile, hayatın kalbidir, hayatın başladığı ilk yerdir. Şahsiyet aile içinde gelişir. Aile, insanın insanlığının geliştiği, kökü, son kalesidir. Aile çocuğun manevi, duygusal ihtiyaçlarından sorumludur. Aile, şartsız sevgi takdir görme değerli olduğunu hissettirme gibi manevi değerleri, konuşarak değil yaşayarak aktarmalıdır. Müslüman için asıl gelecek kaygısı, “ahiret hayatı” ile ilgili olmalıdır. Anneden zarafet, babadan asalet alırız.