Ümmetin Anneleri

İslam’da anneliğin ve sâliha annelerin aile ve toplum üzerindeki önemli rolü nedir? Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) hanımları ve büyük İslam âlimlerinin annelerinden örnekler...

Mâlûm; Efendimiz’in hanımları içerisinde sadece Hazret-i Hatice ve Mâriye Vâlidemiz, evlât dünyaya getirmişti. Diğerleri; Peygamber Efendimiz’den evlât dünyaya getirmemişlerdi, ancak hepsi de ilâhî kelâmda «ümmehât / bütün mü’minlerin anneleri» olarak tescil edildiler.

Çünkü;

O muhtereme vâlidelerimiz, anneliğin îcâbı olan şefkat ve merhameti sergilediler. Ümmetin hanımlarına tebliğde bulundular. Câriyeleri satın alıp âzâd ettiler, yetimleri büyütüp gelin ettiler. İrşad bekleyenleri takvâ ile irşâd ettiler.

Dolayısıyla;

Onların ardından gelen bu ümmetin bütün sâliha hanımları da, onların bu hâlinden kendilerine nasîb almalıdır.

O bahtiyar annelerden birini Ahmed bin Hanbel -rahmetullâhi aleyh- şöyle anlatıyor:

“On yaşımdayken Kur’ân-ı Kerîm’i ezberlemiştim. Sabah namazından önce annem beni kaldırır, soğuk Bağdat günlerinde abdest suyumu ısıtırdı. Sonra elbiselerimi giydirirdi. Evimiz uzak ve yol karanlık olduğu için, kendisi de başörtüsünü takıp tesettüre bürünerek benimle birlikte camiye kadar gelirdi.” (Ali el-Karnî, Durûs, XXVI, 4, XLIII, 21)

Bu fedâkârlıkların neticesinde bir mezheb imamı yetişti.

Abdülkādir Geylânî Hazretleri’nin annesi de; ona dürüstlüğü öğreten, yalan söylememesi için söz verdiren ilk hocası olmuştu. İlim öğrenmek için seyahat eden Abdülkādir Geylânî -rahmetullâhi aleyh-, yollarını kesen eşkıyânın;

“–Sende para var mı?” suâlini, kendisi çocuk yaşta olduğu için kolayca geçiştirebilecekken, annesine verdiği söz sebebiyle;

“–Evet var!” diye cevaplamıştı. Eşkıyâ bu cevaba hayret etti. Sebebinin, anneye verilen söz olduğunu öğrenmek ise, gönüllerinde hidâyet kandilini yaktı. Tevbekâr oldular.

Sâliha annelerin bu kıymeti sebebiyle, anne duâsı almak pek değerli bir nasiptir. Necip Fazıl anne duâsına işaret ederek şu mısraları yazmıştır:

Ağlayın, su yükselsin! Belki kurtulur gemi.

Anne, seccaden gelsin; bize duâ et, e mi!

Buna mukabil, anneye hürmetsizlik ve onu incitmek de mahrumiyete sebebiyet verir.

Anne-babası yanında yaşlandığı hâlde, cennetlik olamayan, yani onlara hizmette kusur edenler hakkında ise Hazret-i Cibrîl bedduâ etmiş, Hazret-i Peygamber; «Âmîn!» demiştir.

İnsan yaşlandığı zaman, hâfızasından birçok şey silinir, fakat sâliha anneye dâir hâtıraları devam eder.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Yüzakı Dergisi, Yıl: 2026 Ay: Ağustos, Sayı: 258

İslam ve İhsan