İslam’da ilmin fazîleti nedir? İlim insana ne kazandırır? Kur’ân ve sünnet ışığında ilim, neden bu kadar kıymetlidir? Kur’ân-ı Kerîm ve sünnet rehberliğinde tahsil edilen ilmin hikmeti ve faziletleri şunlardır...
Bütün ilimler, Allah Teâlâ’nın varlıklara ve hâdiselere koyduğu kânunların keşfinden ibârettir. İlimlerin ilerlemesi de bu keşiflerin artırılması ile mümkündür. Lâkin bu tabiî kânunları tespit edip orada takılı kalmak, hakîkî mânâda “bilmek” değildir. Peki hakîkî manada "bilmek" nedir? Bilmek ve amel nasıl bir bütündür? İlmi ile amil olmak ne demektir?
İlim ne demektir? İlmin faydaları nelerdir? Faydalı ve zararlı ilmin farkı nedir? Faydalı ve gerçek ilim hangisidir? İlim ile insanın sır ve fazileti...
İlmin hakîkati, yaşanmasıyla ortaya çıkar. Bildiklerini tatbik etmeyen âlim, “kitap yüklü merkep” misâli, mânâsız bir hamallık yapar. İlim, kişiyi Hakk’a, hakîkate, takvâya, sâlih amellere sevk ediyorsa ilimdir. Yoksa Şeytan’da da ilim vardı, Kârun da ilim sahibiydi. Fakat ilim, benliklerini palazlandırıp onları dehşetli bir kibir ve gurura sürüklemişti.
İlim, hikmet ve irfan arasında nasıl bir irtibat bulunmaktadır?
Osman Nûri Topbaş Hocaefendi, nefsâni engelleri aşmadan Cenab-ı Hakk'a vâsıl olunamayacağını anlatıyor...
İnsanlar bilgiye ihtiyaç duyma hususunda diğer mahlûkattan bariz bir şekilde farklıdır. Diğer varlıkların ilme ihtiyacı yoktur. Kedilerin yahut kuşların bizim anladığımız mânâda ilme, talime, öğrenmeye ihtiyacı olmaz. Çünkü onlar hayatlarını, Cenâb-ı Hakk’ın doğuştan kendilerine lutfettiği sevk-i tabiîler (içgüdüler) ile sürdürmektedir.
İlim, Âdem aleyhisselâmın meleklere üstünlüğünün kendisiyle ispat edildiği yüce bir nimettir. Meclislerinin en yüksek rütbesi ilimdir.
İlim talebi ibâdettir. İlmin müzâkeresi tesbihtir. İlimden bahsetmek cihâttır. Ve bilmeyene öğretmek sadakadır. Ve ehline bezletmesi kurbettir. İlim, helâl ve haramın nişancısı ve ehl-i cennet yolunun delilidir. İlim vahşette enîstir ve gurbette musâhib, yoldaştır. Gam ve surûrda delildir. İlim düşman üzerine silâhtır. Ve dostlar yanında zînettir.
Diploma, icâzet ve kariyer gibi bazı çağdaş put adayları vardır ki, bugün niceleri bunların putperesti durumuna düşmektedir. Hâlbuki aslolan, insanın kendini ve Rabbini doğru tanıması (ma’rifetü’n-nefs ve mârifetullah) ve yaratılış maksadına uygun bir hayat kalitesi yakalayabilmesidir.