Üftâde Hazretleri'ne intisâb eden Hüdâyî Hazretleri, O’nun yanında sıkı bir riyâzat ve nefs terbiyesine başladı. İşte Aziz Mahmud Hüdâyi Hazretleri'nin manevi yolda yaşadığı nefis terbiyesi ve bunları bir bir aşma macerası.
Azîz Mahmûd Hüdâyî Hazretleri, yaşadığı devirde sultanlarla yakın münasebeti olmuş, Sultan I. Ahmed, II. Osman ve I. Murad dönemlerinin en muteber şeyhi olarak hürmet gösterilen şahsiyetlerden biri olmuştur.
Hüdâyî’ye karşı son derece hürmetkâr davranan Sultan Ahmed’e onun her nedense, son derece müstağnî bir tavır içinde olduğu görülmektedir. Nitekim şu olay buna bir örnektir...
Sultan III. Mehmed’in on yıla yaklaşan saltanatı süresince Hz. Hüdâyî, İstanbul çevresinden ve saltanat muhitinden uzak yaşadı. III. Mehmed’in yerine saltanat makamına geçen I. Ahmed, Hüdâyî’ye saygı duyan bir sultan olarak dikkat çekmektedir.
Aziz Mahmud Hüdâyî Hazretleri ile Sultan I. Ahmed arasındaki sıcak alâka ve münasebet, sultanın, onun şiirlerine nazire yazacak seviyeye ulaştığını gösteriyor. İşte I. Ahmed'in Hüdâyî Hazretleri'nin şiirine naziresi...
Kaynakların bir kısmı ile menkıbelerde Hüdâyî’nin saray muhiti ile ilk temasının Sultan I. Ahmed zamanında olduğu ifade edilmekte ise de onun pâdişahlara yazdığı mektuplardan bu münasebetlerin III. Murad zamanında başladığı anlaşılmaktadır.
Aziz Mahmud Hüdâyî Hazretleri’nin şeyh olarak İstanbul’a gelişi ve sonrasında neler yaşadığı şöyle anlatılıyor...