Sabah Namazına Kalkmak Neden Zordur?

Sabah namazına kalkmanın neden zor olduğunu; uyku, nefis ve irade mücadelesi üzerinden namaz bilincini ve ibadet şuurunu kavrayın.

Bektaşi babasına sormuşlar:

—Sizi en çok yoran namaz hangisidir?" Bektaşi:

—Sabah namazıdır," demiş.

—Kısa bir namaz, hemen biter?" demişler. Bektaşi de şu cevabı vermiş:

—Namazın kısalığına lafım yok. Gece boyunca yaşadığım 'namaza kalksam mı, kalkmasam mı' savaşı var ya... İşte o yoruyor!"

SABAH NAMAZINA KALKMANIN MEVSİMLERLE DEĞİŞEN İMTİHANI

Ocak’ta Adana… Günlerin en kısa, gecelerin en uzun olduğu zaman dilimi. Amcaoğlu şöyle söylüyor: "Bu uzun gecelerde sabah namazına kalkmamak için inat etmek, 'Ben kesinlikle namaz kılmayacağım,' demek lazım."

Temmuz’da Adana… Yatsı namazı ile sabah namazının bir dalda iki kiraz gibi yakın olduğu zamanlar. Bu iki kiraz arasına teheccüd namazı da alınacaksa eğer, buyurun Afrika ve Basra üzerinden gelen sıcak hava dalgaları tarafından çifte kavrulmaya… Kışın sabah namazına kalkmamak için inat gerekirken yazın teheccüde kalkmaya, camiye-cemaate gitmeye bilgi değil, aşk gerekir.

Üniversite yıllarım… Ranzanın en üstündeyim… Ev sorumlusu abi sabah namazı için odaya girmekle birlikte lambayı açıyor. Lambanın ışığı, babamın çocukken namaza kalkmam için döktüğü suyun etkisini yapıyor.

NAMAZ EĞİTİMİNDE ZORLAMANIN SAKINCALARI

Öğretmenlik yıllarım… Namaza uyandırıldığım dönem bitti. Şimdi ben namaza uyandıracağım. Sınıflarda, tatilden sonra anketler yaptım. Minicik bir kâğıda isim-soyisim yazmadan, hiçbir söz ilave etmeden "Tatilde kaç gün sabah namazı kıldınız, sadece rakamı yazınız," dedim. Sonuçlar mı? Ne siz sorun ne ben söyleyeyim… İnternetin daha ceplere girmediği dönemden bahsediyorum; internetten sonra işler daha da karıştı.

YouTube’un bilinmediği o dönemde, yurt belletmenleri öğrencilerin namaza zorla kalktığını, kılmamak için bahaneler aradıklarını söylediler. Yatakhaneden gelen ranzaya vurma, kapıyı tıklatma ve "Namazaaa!" diye bağırma seslerini duyuyordum. Pazar yerinin şamatasında namaza kalkılır mı? Kalkılırsa namaz olur mu?

"Namaza kalkmanın sorumluluğunu uyuyanlara verelim; biz kimseye gözetçi olmayalım. Biz sadece uyandıralım. Böylesi, kısa vadede istismarlara yol açsa da orta ve uzun vadede şahsiyet ve kişilik gelişimini tamamlar; 'okulda namaz kıl, tatilde namaz kılma' gibi ikiyüzlülüklerden korur," diye düşünerek her kattan, her yatakhaneden sorumlu kişileri uyandırdık, onlar da öğrencileri uyandırdı. Namaza kalkan kalktı, kalkmayan kalkmadı. Namaza zorla kalkanlar ve kalkamayanların bir kısmı "Beni alın yataktan atın, üzerimden yorganı çekin, ne olur namaza kalkayım," demeye başladı. İşte, iyileşme budur.

ÇOCUKLARI NAMAZA ALIŞTIRMANIN ZORLUKLARI VE YOLLARI

Babalık yıllarım… Çocuğumu namaza kaldıracağım. Namaza kaldırmadan önce besmele çekiyorum. Kurban kesilirken de "Bismillahi Allahu Ekber" denilir, değil mi? Hac veya umreye niyet edip ihrama girerken Allah'tan kolaylaştırma istemek sünnettir. Hac ve umre dışında hiçbir ibadette Allah'tan kolaylaştırma istenmemiştir; demek ki hac ve umre gerçekten zordur. Her gün çocuğu ve öğrenciyi bu dijital çağda namaza kaldırmak da hac ve umre kadar zordur desem olur mu? “Uyku ile uyuyan arasına kim girerse girsin sevilmez elbette.” Bir gün zorla namaza kalkan kişi gözlerini açamadan yürürken kapıya başını öyle bir vurdu ki ağzından kötü söz çıkmamasını bu duaya ve besmeleye bağladım.

"Namaza kalkmak kolaydır," diyen var mı? Hele hele elektrik ve internet asrında daha da zordur namaza kalkmak. Bir hocamız; yatağın kenarında su bulundurduğunu, gözlerini açtığı zaman o sudan biraz alarak gözlerini ıslattığını, böylelikle namaza kolay kalktığını söylemişti. Sevgili hocam böyle namaza kalkıyorsa; öğrencileri nasıl namaza kalkar? Biz öğrencileri, uyanmamız için yüzümüze deryalar dökmeliyiz o zaman.

MÜKELLEFİYETİN GEREĞİ: KÜLFETE SABRETMEK

Yaz okullarında efâl-i mükellefînin sekiz olduğunu; farz, vacip, sünnet, mekruh, mübah, müstehap, haram, müfsid diye saydık. Bir insanın bütün amelleri mutlaka bu sekiz kategoriden birisine girermiş. Mükellef, sorumlu demektir. Mükellef yani sorumlu sözü ile külfet yani zorluk sözü aynı kökten gelir. Sorumluluk varsa külfet de (zorluk) olacak elbette. İbadetler bir sorumluluktur, ibadetler zorluksuz düşünülemez. O yüzden cennetin yolu zorluklarla, cehennemin yolu şehvetlerle döşelidir. Bal kaymak yer gibi ibadet olur mu? “İbadette sabır” diye zor bir kategori var.

Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: "Gecenin bir kısmında kalkıp namaz kılan ve karısını da (namaz kılması için) uyandıran, kalkmak istemediği zaman yüzüne su serpen kimseye Allah rahmet etsin. Gece kalkıp namaz kılan ve kocasını da (namaz kılması için) uyandıran, kalkmak istemediği zaman yüzüne su serpen kadına Allah rahmet etsin." (İbni Mâce, Nesâî)

SABAH NAMAZINA KALKMANIN ÖNÜNDEKİ ENGEL: NEFİS

Allah sana rahmet etsin baba... Yazın su ile uyandırma, kışın su kullanmama bilgeliğine sahiptin sen. Çocuklarını su dökerek namaza uyandırmanın sebebinin bu hadis olduğunu sonradan öğrendim. Bir gence sormuşlar:

—Telefonunun alarmı namaz için çaldığında ne yapıyorsun?" Genç cevap vermiş:

—O çalıyor, ben 'ertele' (snooze) tuşuna basıyorum. O yine çalıyor, ben yine beş dakika erteleye basıyorum. En sonunda güneş doğuyor, ikimiz de derin bir nefes alıp susuyoruz!"

Namaza kalkmak, Nefsinin "uyu" telkinlerini duymamaktır. Uyumadan önce kendisini “uykusu yok gibi” ya da “biraz uyusa uykusunu alacakmış gibi” hisseden birisi, yattığı zaman uyku tarafından sekiz kollu bir ahtapot gibi sıkıca sarılır. Zorla uyanan birisi, geç yattığı için istisnasız her gün kendisini levmeder (kötüler) ama akşam olunca sabahki “erken yatacağım” kararına rağmen yine geç yatar.

Uykusunu alamamış, uykuya yenilerek namazına kalkamamış insan en aciz insandır; onlarca diploması olsun, kariyeri olsun, gücü kuvveti olsun bu değişmez.