İslam’da İbadetler Neden Güneş ve Ay Takvimine Göre Belirlenir?

Abdullah Sert Hocaefendi, İslam’da ibadetlerin güneş ve ay takvimine göre belirlenmesinin hikmetini ve bu düzenin ibadetlere yansımasını açıklıyor.

İslam’da ibadetlerin (namaz, oruç, hac ve zekât) neden güneş ve ay takvimine göre belirlendiği, hicri ve miladi takvim farkı ve bu düzenin hikmeti ele alınıyor.

İBADETLERDE GÜNEŞ VE AY TAKVİMİNİN SEBEBİ VE HİKMETİ

İbadetlerimiz, kıymetli kardeşlerimiz, bir kısmı güneşin durumuna göre, bir kısmı da ayın durumuna göre yapılır. Namazlarımız güneşe göre; yani güneşin doğuşu, yükselişi ve batışına göre ayarlanmış oluyor. Orucumuz hem güneşe göre hem aya göre. Güneşe göre orucun vakti belirlenir; ama hangi ayda tutulacağı ay takvimine göre belirlenir.

Ay takvimi güneş takvimine göre 11 gün daha kısa olduğu için özellikle zekâtta çok daha dikkatli olmak gerekir. Yani zekât konusunda ay takvimi esastır. Bu şu demektir: Yani zekâtınızı miladi takvime göre hesaplarsanız 33 senede bir sene daha fazla vermeniz gerekir. Niye? Ay yılı 355 gündür malum. Öbürü 365 gündür. Dolayısıyla 33 senede bir yıl kaybolmuş olur. Onun için ben [homurdanır] fıkhî olarak da bir hususu hatırlatmış olayım. Zekâtlarını özellikle şirketler bilançolarını yılbaşında yaptıkları için onlara çıkan zekâta biz %3 daha ilave etmelerini hatırlatıyoruz.

Ama diğer taraftan her sene kendini Ramazan’a göre fikseyen bir insanda bir problem olmaz. Çünkü bütün senenin her gününe doğru yazıyor. Onun da bir hikmeti şu değil mi? Ramazan, zekât ve hac üç ibadet. Ay takvimine göre yapıldığı için bir insan 33 sene oruç tutarsa senenin bütün mevsimlerinde oruç tutmuş olacak. Böylece ümmet arasında da gerçek adalet sağlanmış olur. Hani miladi takvime göre olursa, hadi Mart desek biz hep Mart’ta kısa günde tutacağız ama birisi hep uzun günde tutmuş olacak.

Dolayısıyla hem uzun günlerde hem kısa günlerde senenin bütün günlerinde oruç tutmaya elhamdülillah muvaffak olmuş olacağız. Uzun günlerin orucunu da tutmuş olacağız. Kısa günlerin orucunu da tutmuş olacağız. Hac da aynı şekilde; kısa günlerde de hac olmuş olacak. Diyelim ki işte bu sene daha çok Mayıs sonunda, Haziranın başlarında hac mevsimi olmuş oldu. Daha sonraki bakıyorsun tam Temmuz’da, Ağustos gibi çok sıcak zamanlarda da hac yapılmış oluyor.

Dolayısıyla ibadetlerimizde bu iki yön var: Ay takvimine göre yapılması, bir kısmı da güneşin durumuna göre yapılmış olması. O bakımdan kıymetli kardeşlerim, zaman Allah Teâlâ’nın bizim için yarattığı ve içini amellerle doldurmamız gereken bir kavramdır. Ve Cenâb-ı Hak zamana da yemin ediyor. Zaman bize şahitlik de edecek. Her zamanı güzel amellerle doldurmak gerekiyor.

İslam ve İhsan