Havle binti Tüveyt’in (r.anha) Hayatı ve Vefâsı

Havle binti Tüveyt’in (r.anha) hayatı, Hazret-i Hatice ile dostluğu ve Peygamber Efendimiz’in vefâsını gösteren güzel davranışları anlatılıyor.

İslâm’ın güzîde hanımlarından Havle binti Tüveyt Hanım, mü’minlerin annesi Hazret-i Hatice -radıyallâhu anhâ- Vâlidemizin yakın arkadaşı olup Tüveyt bin Habib’in kızıdır. Mekkelidir.

Hazret-i Hatice Vâlidemize karşı büyük bir sevgi ve saygısı vardı. Bu samimiyet ve dostluk sebebiyle Peygamber Efendimizin hâne-i saâdetine sık sık uğrar; oradaki gelişmeleri yakından takip ederdi. Bu sebeple İslâm Dîni’nin gönderilişine ve Peygamber Efendimizin nübüvvetle vazifelendirildiği zamanlara da bizzat şâhit olmuştu.

Havle, Hazret-i Hatice Vâlidemizin düşünce ve değerlendirmelerine çok önem verirdi. Hazret-i Hatice Vâlidemiz de samimî ve yakın arkadaşlığını fırsat bilerek ona İslâm’ı anlatmış, Havle de tereddütsüz bu dâveti kabul etmişti. Böylece o da İslâm’a ilk girenlerle birlikte müslüman olmuştu. İslâm’ın ilk yıllarında yaşanan ezâ ve cefâya karşı sabır göstermiş, Allah ve Rasûlü’nün yolundan ve dâvâsından geri dönmemişti.

Havle -radıyallâhu anhâ-; arkadaşı Hazret-i Hatice’nin İslâm’ı tebliğ konusunda Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz’e verdiği desteği yakînen görmüş; O’nu mukaddes dâvâsında yalnız bırakmadığına, canıyla, malıyla O’na nasıl hizmet ettiğine bizzat şâhit olmuştur. Bu esnâda Havle binti Tüveyt de kendi gücü nisbetinde İslâm’a hizmet etmiştir.

PEYGAMBER EFENDİMİZ’İN HAVLE BİNTİ TÜVEYT’E VEFÂSI

İki Cihan Güneşi Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, hanımının sağlığında evine gelip giden Havle binti Tüveyt -radıyallâhu anhâ-’ya hürmet göstermiş; Hazret-i Hatice Vâlidemizin vefatından sonra da zevcesinin kıymetli arkadaşı ve hatırası olarak kendisini ziyaret etmiş ve ona izzet ü ikramda bulunmuştu.

Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz’in bu vefakârlığını Hazret-i Âişe Vâlidemiz şöyle anlatmıştır:

“Bir gün Havle bize geldi. Onun geldiğini gören Allah Rasûlü -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ayağa kalktı.

«–Hoş geldin! Nasılsın?» diyerek Havle’nin hâl ve hatırını sordu. Ben Allah Rasûlü’nün bir kadın için ayağa kalkmasını garipsedim. Kendi kendime; «Bu kadının içeri girmesiyle niçin ayağa kalktı? Buna gerek var mıydı?» dedim.

İçimden geçen bu düşünceleri Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’e söylemeye karar verdim:

«–Yâ Rasûlâllah! Onun için ayağa kalkıp karşılamana gerek var mıydı?» diye sordum.

Bunun üzerine Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:

«–Bu kadın, Hatice zamanında bize ziyarete gelirdi. Onun arkadaşıydı. Vefakârlık îmandandır.» buyurdu.” (Hakîm, I, 62/40; ayrıca bkz. Buhârî, Edeb, 23)

HAVLE BİNTİ TÜVEYT’İN İBADET HAYATI

Bizler için en güzel örnek olan Peygamber Efendimiz, vefâ konusunda da en güzel örnekti. Hazret-i Hatice Annemizin hâtırası olarak Havle -radıyallâhu anhâ-’ya yaşadığı müddetçe hürmet gösterip geldiğinde ayağa kalkması da O’nun zevcesine karşı derin vefâsından kaynaklanıyordu.

Havle binti Tüveyt -radıyallâhu anhâ-, kendisini ibadete vermiş sâliha bir hanımdı. Gece ibadetlerine çok düşkündü. İbadetle geçirdiği bazı gecelerde, hiç uyumadığı da olurdu. Fakat bu davranışının doğru olup olmadığını merak ediyordu. Hazret-i Âişe -radıyallâhu anhâ- Vâlidemizin yanına geldiğinde sabahlara kadar uyumadan ibadet etme konusunda bilgilenmek istemişti. Bu meseleyi ona sordu.

Hazret-i Âişe Vâlidemiz, Havle -radıyallâhu anhâ-’nın yaptıklarını, ismini zikrederek Peygamber Efendimiz’e iletti:

“–Yâ Rasûlâllah! Havle gece-gündüz uyumadan, sürekli ibadet ettiğini söylüyor. Bu doğru mu acaba?”

Fahr-i Kâinat -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz, bu davranışı uygun görmedi. Uykuya vakit ayırmasını ve aşırıya gitmemesini söyleyerek şu tavsiyede bulundu:

“–Gücünüz yetecek kadar amel yapın. Allâh’a yemin ederim ki, siz (ibadetten) usanmadıkça Allah (sevap vermekten) usanmaz (yeter demez).” (Buhârî, Îmân, 32)

Havle binti Tüveyt -radıyallâhu anhâ-, Havle el-Attâriyye olarak da anılmaktadır. Medîne’ye hicret ettikten sonra güzel kokularla ilgilenmiş ve bunların ticaretini yapmıştır. “Attâr” (güzel koku/esans satıcısı) olarak tanınmıştır.

Doğum tarihi gibi vefat tarihi hakkında da kaynaklarda pek bilgi bulunmayan Havle binti Tüveyt -radıyallâhu anhâ-’yı rahmetle yâd ediyor, rûh-i şerifleri için bir Fâtiha-i Şerîfe, üç İhlâs-ı Şerîf okumanızı istirham ediyoruz.

İstifade Edilen Kaynak: Mustafa Eriş, Hanım Sahâbîler - 4, İstanbul 2008, 38-42.