Atpazârî Osman Efendi Kimdir?

Osman Fadlî Atpazârî Efendi kimdir? Osman Fadlî Atpazârî Efendi’nin hayatı, irşad faaliyetleri ve devrinin siyasî çalkantıları içinde gösterdiği dirayet...

Osman Fadlî Atpazârî Efendi, ilim, irfan ve irşad hizmetleriyle asrına yön vermiş; doğruluğu, cesareti ve tasavvufî derinliğiyle Osmanlı irfan geleneğinde müstesna bir yer edinmiş bir sûfîdir.

OSMAN FADLÎ ATPAZÂRÎ EFENDİ KİMDİR?

Osman Efendi, “Fadl-ı İlâhî” diye meşhûr olup Şumnuludur. İstanbul Fâtih civârında Atpazarı semtinde ikâmet ettiğinden “Atpazârî” diye meşhûr olmuştur. İlk tahsîlini memleketinde tamamladıktan sonra İstanbul’a geldi. İstanbul’da Zâkirzâde Abdullah Efendi’ye intisâb ederek halîfesi oldu. Şeyhi Zâkirzâde tarafından Aydos kasabasına irşâda me’mûr edildi. Ve şeyhinin vefâtına kadar orada kaldı.

Şeyhinin vefâtından sonra önce Filibe’ye, sonra İstanbul’a geldi. İstanbul’da muhtelif câmilerde vaaz ve irşâd hizmetlerini devâm ettirerek kısa zamanda şöhrete kavuştu. Bu arada Atpazarı’nda Kul Câmii imam ve hatipliği hizmetini yürütmekte iken evlendi ve satın aldığı evinin yanına dervişleri için zâviye odaları yaptırdı.

Osman Efendi, Atpazarı’ndaki hizmetinin yanısıra Ayasofya vakfından maaş alarak Vefâ, Süleymâniye, Sultân Selim câmilerinde de vâizlik etti.

Tekke-medrese veyâ ta’bîr-i âharla Kâdızâde-Sivâsîzâde mücâdelesinin alevlendiği bir devrede yaşamış bulanan Osman Efendi, kendisine yapılan çeşitli isnâdlar sebebiyle önce memleketi Şumnu’da sonra da Kıbrıs-Magosa’da ikâmete mecbûr edildi.

Osman Fadlı Efendi, ilim ve irfânı sâyesinde saray muhîtine kadar nüfûz edebilmiş; devrin pâdîşâhları IV. Mehmed (Avcı) ve II. Süleymân’ın hürmetlerini kazanmış, açık-kalpliliği, doğru-sözlülüğü ile pâdişâh IV. Mehmed’in huzurunda Edirne’de muhtelif zamanlarda verdiği vaazlarıyla devlet ricâlini açıkça tenkid etmekten geri kalmamıştı. O’nun sürgüne gönderilmesi doğru bildiğini her yerde söylemekten çekinmemesindendi.

Halkı cihâda teşvîk ederek bizzât kendisi de iştirâk etmek arzûsunda bulunduğu halde devrin vezîri tarafından harbe iştirâkine müsâade edilmeyen Osman Fadlı Efendi, II. Süleyman devrindeki bir ayaklanmada da büyük hizmetler görmüş ve onun gayretleriyle bu isyân hareketi bastırılabilmişti.

Osman Fadlı, Magosa’da sürgünde bulunduğu esnâda (1102/1690) yılında vefât ederek oraya defnedildi.

Onbeş kadar eseri bulunan Osman Efendi’nin en mühim hizmeti İsmâil Bursevî Hz. gibi bir âlim sûfîyi yetiştirmiş bulunmasıdır.

Kaynak: Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz, Aziz Mahmut Hüdayi, Erkam Yayınları

İslam ve İhsan