Anadolu’daki İlk Türk Camisi Hangisidir?

Anadolu’daki ilk Türk camisi hangisidir?

Anadolu’daki ilk Türk camisi Ebul Menuçehr (Menuçehr Camiî), Kars’ın Arpaçay ilçesinde bulunuyor.

Türkiye-Ermenistan sınırını oluşturan Arpaçay nehrinin iki derin dar boğazının ortasında yer alan, 884-1045 yılları arasında Bagratlılar, 1045-1064 yılları arasında Bizanslılar tarafından yönetilen Ani, 16 Ağustos 1064’te Sultan Alparslan tarafından fethedilerek yurt topraklarına katıldı.

ANADOLU’DAKİ İLK TÜRK CAMİSİ; EBUL MENUÇEHR CAMİÎ

Ocaklı köyü (eski Ani) yakınında olup Şeddâdîlerden (Benî Şeddâd) Ebû Şücâ Menûçihr tarafından Türklerin Anadolu’ya girmesinden az sonra 1072-1086 yılları arasında inşa edilmiştir. Cami eski şehrin hemen hemen merkezinde, orta surlarının güney burcuna ait kalıntıların yakınında bulunmaktadır. Yapı, Petrograd (Leningrad) Üniversitesi kazı ekibinin burada araştırma yapmaya başladığı 1892 yılına kadar oldukça sağlam durumdaydı. 1904’e kadar devam eden çalışmalarda cami kazı evi olarak kullanılmış, camiye ait pek çok parça yerinden sökülerek Sovyetler Birliği’ne götürülmüştür. Bugün sadece mihrap duvarı, batı yan duvarı ve kuzeybatı köşesindeki sekizgen kesitli, kalın gövdeli minaresinin bir kısmı sağlam durumdadır.

Caminin planı pek düzgün olmayan bir dikdörtgen şeklinde olup (18,5 × 15,7 m.) cami çift katlı olarak düzenlenmiştir. Alt kattaki mahzen, örtüsü zengin bir tonoz sistemine sahip olan odalardan meydana gelmiştir. Üst kat mekânı (harim) kalın gövdeli, dorik forma benzer başlıkları bulunan bodur sütunlarla üç sahna ayrılmıştı. Bu bölüm tahrip olmuştur. Sağlam durumda bulunan duvarlar üzerinde sivri kemerli dar ve uzun pencereler açılmıştır.

Caminin sonraları gözetleme kulesi olarak da kullanılan minaresi çift renkte taşlardan yapılmıştır. Eski şehrin ortasında bir zafer anıtı gibi yükselen bu heybetli minarenin şekli Selçuklu mimarisinin erken devir özelliklerine uygundur. Minare camiye göre daha açık renkli taşlardan inşa edilmiş olup Emîr Fadlûn tarafından 1125 yılında yaptırıldığı kabul edilmektedir. Minarenin ilgi çekici tarafı, üzerinde beyaz renkte taşların sıralanmasıyla kûfî hatla yazılmış “Bismillâh” yazısının olmasıdır. Eski kaynaklarda caminin batı duvarının üstünde yer alan inşa kitâbesiyle bundan başka iki kitâbeden söz edilir.

Yapıya ait olan kitabede yapının inşa tarihiyle ilgili bilgiler yer almaktadır:

“Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla. Bu mescid ve minarenin yapılması büyük emir Savr oğlu Şücauddevle Ebu Suca Manuçehr tarafından Efendimiz, Ulu Sultan, Büyük Sehinsah Doğunun ve Batının Sultanı Fetih babası Alparslan oğlu Melik Şah’ın zamanında emredildi.”

Kaynak: DİA, Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

KARADENİZ’İN MUHTEŞEM CAMİLERİ

Karadeniz’in Muhteşem Camileri

DÜNYANIN EN ESKİ CAMİLERİ

Dünyanın En Eski Camileri

PAYLAŞ:                

YORUMLAR

  • çok kati yazmamak lazım ilerde daha eski tarihli cami-mescid çıkabilir şimdilik bilinen en eski cami demek daha doğru olur.

Yorum Ekle