Ecdâdımız Osmanlı’nın ince bir siyaset olarak, yeni fethedilen yerlere evvelâ, gönül ehli, sâlih ve velî zâtlar iskân etmesi de büyük hidâyetlere vesîle olmuştur. Nitekim bugün Balkan ülkelerinde var olan bütün müslüman halkların mevcûdiyeti, ilk Osmanlı fetihleri ve iskân siyâsetinin bir eseridir.
Fevkalâde ileri görüşlü bir devlet adamı olan Kânûnî Sultan Süleyman’ın, Fransızlara verdiği ve “kapitülasyon” adıyla anılan imtiyazlar, bâzı câhillerce itham edilegelmiştir. Oysa kapitülasyonlar bakın hangi amaçla Fransızlara verilmiş?
İslâm nazarında insan, hakkına riâyet edilmesi gereken mükerrem bir varlıktır. Bunun içindir ki günahkârın dahî gıyâbında ayıp ve kusurlarını söylemek, “gıybet” nâmıyla büyük günahlardan biri olarak addedilmiştir. Kâfir de olsa, mazlumun bedduâsından sakınmak emrolunmuştur.