Hüdayi Asitanesi’nde Post-nişin Olan Şeyhler

24 Eylül 2025 Tasavvuf

Hüdâyî veya Celvetî Âsitânesi’nde post-nişîn olan şeyhler kimlerdi ve görev süreleri nasıldı?

Aziz Mahmûd Hüdâyî Hazretleri’nin vefâtından tekkelerin seddine kadar geçen üç yüz yıllık zaman içinde Hüdâyî Âsitânesi’nde yirmi üç şeyh post-nîşin olmuştur. Bunlardan ba’zıları (Selâmi Efendi (1104/1693), Erzincanlı Mustafa Efendi (1123/1711), Mudanyalı Büyük Rûşen Efendi (1209/1795) gibi önce azl edilmişler bil-âhare tekrâr meşihâta ta’yin olunmuşlardır. Sâdece Bafralı Halil Efendi 1094/1693 yılında Mısır’a nefyedilmiş ve bir daha dönmemiştir.

HÜDÂYÎ ÂSİTÂNESİ’NDE POST-NİŞÎN OLAN ŞEYHLER

Mükerrer durumlarla beraber Hüdâyî Âsitânesi’nde post-nişîn olan şeyhleri şöylece tesbit edebîliriz:

Balıkesirli Muk’ad Ahmed Efendi (1049/1639)
Hüdâyî’nin torunu Mes’ud Efendi (1067/1657)
Tophâneli Ehl-i Cennet Fenâyi (1075/1664)
Gelibolulu Gafûri Mahmûd Efendi (1078/1667)
Devâtî (Divitçi) zâde Mehmed Tâlib Efendi (1090/1679)
Menteşeli Selâmi Ali Efendi (1093/1682)’de nefy
Bafra (Samsun)lı Halil Efendi (1094/1683)de Mısır’a nefy
Erzincanlı Mustafa Efendi (1094/1683)’de ref’
Menteşeli Selâmi Ali Efendi (ikinci def’a) (v.1104/1692)
Abdulhayy b. Saçlı İbrâhim Efendi (1117/1705)
Erzincanlı Mustafa Efendi (ikinci def’a) (1123/1711)
Filibeli Mehmed Sabûri Dede Çelebi (1130/1717)
Bilecikli Seyyid Osman Efendi (1140/1727)
Afvi Ya’kub Efendi (1149/1736)
Edirneli Yûsuf Efendi (1153/1740)
Niksârlı Mehmed Efendi (1159/1746)
Bursalı Mustafa Efendi (1188/1774)
Mudanyalı Büyük Rûşen Efendi (1198/1783)de ref’ ve nefy
Dülger (Neccâr)zâde Mehmed Sıddık Efendi 1199’da ref’
Mudanyalı Büyük Rûşen Efendi (ikinci def’a) (v. 1209/17949)
Mehmed Şihâbeddin Efendi (1234/1819)
Abdurrahman Nesîb Efendi (1258/1842)
Mehmed Rûşen Tevfîki Efendi (1309/1891)
Mehmed Şihâbeddin Efendi (1330/1911)29
Mehmed Gülşen Efendi (1341/1923)
Abdulgâfur Âbid Efendi (1946)

Balıkesirli Muk’ad Ahmed Efendi Kimdir?

Azîz Mahmûd Hüdâyî Hazretleri’nin ser-hâlifesi olan Ahmed Efendi rivâyete nazaran Bursa’da hâlife iken zâhirî bir sebep bulunmaksızın şeyhini ziyâret kasdıyla Üsküdar’a gelmiş ve Hz. Hüdâyî’nin hankâhına vardığında kendisini gören dervişler taaccüb edip gelişinin sebebini sormuşlardı. O da:

“– Beni Hazret-i Aziz çağırdı.” diye cevap verip şeyhin huzuruna dâhıl olmuştu. Hz. Hüdâyî, Ahmed Efendi’yi görünce:

“– Sen yerinde bulunsan daha iyi olmaz mı?” demiş, o da:

“– Emir sizin” diyerek geri dönmüştü. Bursa’ya vardıktan kısa bir müddet sonra Hüdâyî vefât etmişti. Hz. Hüdâyî’nin makâmı Filibeli İsmâil Efendi’ye mev’ud idi. Fakat o, “bu makâma müstaid bizlerden kimse yoktur, kim geçerse elbet muk’ad (kötürüm) olur” diyerek istinkâf edince meşveret ve istişâreden sonra Ahmed Efendi post-nişîn oldu. Ve li-hikmetin muk’ad oldu. Ahmed Efendi (1049/1639) yılında vefât edinceye kadar bu hizmeti yürüttü. Yerine, Hz. Hüdâyî’nin torunu Mes’ud Çelebi şeyh oldu.

Hüdâyî’nin Torunu Mes’ud Efendi Kimdir?

Mes’ud Çelebi, Hz. Hüdâyî’nin kızının oğludur. Bir müddet ilim tahsîli ile meşgul olduktan sonra dedesinin yoluna sülûk ederek Muk’ad Ahmed Efendi’den inâbe ve hilâfet aldı. Ahmed Efendi vefât edince de onun yerine şeyh oldu. Mes’ud Efendi, meczûb tabiatlı takvâ ehli bir zâttı. 1067/1657)’de vefât edince dedesinin türbesi yanında defnedildi.

Ehl-i Cennet Mehmed Fenâyî b. İshâk Kimdir?

Azîz Mahmûd Hüdâyî Hazretleri’nin halîfelerinden olan Mehmed Efendi, Mes’ud Efendi’den sonra post-nîşin oldu. Sekiz yıl kadar Hüdâyî Âsitânesinde şeyhlik etti. Fenâyi mahlâsıyla şiirler yazmış bulunan Mehmed Efendi’nin türbesi Hüdâyî Âsitânesinin alt kısmında olup yandığından bugün sâdece makber ve etrafının duvarları mevcûddur. Mehmed Efendi doksan yaşında olduğu halde 1075/1664’de vefât etmişti.

Gelibolulu Gafûri Mahmûd Efendi Kimdir?

Mahmûd Efendi ilk tahsîlini memleketinde gördükten sonra İstanbul’a gelmiş ve mülâzemete nâil olacak kadar ilim tahsîli ile meşgul olmuştu. Bil-âhare de tasavvuf yoluna girerek Hüdâyî Âsitânesi şeyhi Muk’ad Ahmed Efendi’ye intisâb etmişti. Sülûkünü ikmâl edince memleketine hâlîfe olarak gönderildiyse de pek fazla kalmadan tekrâr İstanbul’a dönmüştü. İstanbul’da Zeyrek Câmii kürsî vâizliğinde bulundu. Bil–âhare Üsküdar Valide Sultân Câmii vâizliğine daha sonra 1070/1659 yılında Fâtih Câmii vâizliğinde naklolundu. 1075/1664 yılında Ehl-i Cennet Mehmed Efendi yerine Hüdâyî Âsitânesine şeyh oldu. 1078/1667’de vefât edince şeyhi Muk’ad Ahmed Efendi yanına defnedildi. Mahmûd Efendi “Gafûri” mahlasıyla şiirler de yazmıştır.

Devâti (Divitçi)zâde Mehmed Tâlib Efendi Kimdir?

Mehmed Efendi, Devatî Şeyh Mehmed Tâlib Efendi’nin oğludur. Önce ilim tahsîli ile meşgul olmuş müderris olduktan sonra tasavvufa sülûk ederek, Şeyhi, Uşşakzâde ve Ayvansarâyî’nin îfâdelerine göre babasının halîfelerinden Fidancı Mehmed Efendi’ye Hüseyin Vassâf Bey’in kaydına göre ise Ehl-i Cennet Mehmed Efendi’ye intisâb etmişti.

Gafûrî Mahmud Efendi’nin vefâtından sonra Hüdâyî Âsitânesi’ne şeyh olan Mehmed Efendi bu vazîfeyi 1078 Recep /1679 Ağustos’ta vefât edinceye kadar devâm ettirdi. Kabri Şeyh Câmiî hâziresinde babası Devâtî Şeyh Mustafa Efendi’nin yanındadır. “Tâlib” mahlasıyla şiirler yazmıştır.

Menteşeli Selâmî Ali Efendi Kimdir?

Celvetiyye tarîkatının Selâmiyye kolunun kurucusu bulunan SelâmîAli Efendi, Hüdâyî Âsitânesi’nde iki defa post-nîşîn olmuştur. Terceme-i hâli ve hizmetleri için Celvetiyye şu’belerinden Selâmiyye bahsine bakılmalıdır.

Bafralı (Samsunlu) Halil Efendi Kimdir?

Selami Ali Efendi bir ara şeyhlikten azledilince 1093/1682 yılında onun yerine Halil Efendi şeyh ta’yin edildi. Ancak çok kısa bir zamandan sonra Halil Efendi de azledilerek (1094/1683) Mısır’a nefyedildi. Halil Efendi orada fevt oldu. Halil Efendi’nin hayâtına dâir bundan başka bilgiye sahip değiliz.

Abdulhayy b. Saçlı İbrâhim Efendi Kimdir?

Abdulhayy Efendi, Aziz Mahmûd Hüdâyî Hazretleri’nin halîfelerinden Saçlı İbrâhim Efendi’nin oğludur. Edirne’de babası hâlîfe sıfatıyla bulunduğu sırada dünyâya geldi. Bir müddet ilim tahsîli ile meşgul oldu. Sonra babası ma’rifetiyle seyru sülûkünü tamamladı. Önce Kızanlık kasabasında Alâeddin Efendi Zâviyesi’ne şeyh, bil-âhare babasının 1070 Recep /1660 Mart’ta vefâtı üzerine onun yerine Edirne Selimiye vâizi ve tekkesi şeyhi oldu. 1097 Şevval /1686 Temmuz’unda Kadırga’da Mehmed Paşa zâviyesine şeyh, 1099/1687’de de Eminönü Vâlide (Yeni) Câmiî’ne vâiz oldu.

Selâmi Ali Efendi’nin vefâtı (1104 Safer /1692 Aralık ) üzerine Hüdâyî Âsitânesi’ne post-nîşîn oldu. Ondört yıl kadar bu hizmeti yürüterek 1117 Recep /1705 Kasım’ında vefât etti.

Halil Paşa’nın oğlu Mahmûd Bey’in türbesine defnedildi. Şiirleri ve ba’zı küçük risâleleri bulunan Abdulhayy Efendi’nin yerine Erzincanlı Mustafa Efendi ikinci def’a şeyh oldu.

Erzincanlı Mustafa Efendi Kimdir?

Mustafa Efendi Erzincanlıdır. Gerçi Hüseyin Vassâf Bey Şumnulu olduğunu ve “Fenâî” mahlâsını kullandığını söylüyorsa da yanlıştır. Çünkü Hüseyin Vassâf Bey’in bahsettiği Mustafa Fenâî Efendi “Odabaşı Şeyhi” diye meşhûr olan ve 1115/1703 yılında vefât eden zâttır. Erzincanlı Mustafa Efendi ise 1123/1711’de vefât etmiştir.

Mustafa Efendi, meşâyıhtan Mustafa isminde bir zâtın oğludur. Memleketi ulemâsından tahsîl gördükten sonra İstanbul’a gelerek Celvetî meşâyıhından Devâtizâde Şeyh Mehmed Efendi’den inâbe aldı. Devâtizâde, Hüdâyî Âsitânesi şeyhi olunca onun yerine zâviyesine post-nîşîn oldu.

Bafralı Halil Efendi azledildiğinde onun yerine Hüdâyî Âsitânesine şeyh oldu ise de birkaç gün sonra azledildi, yerine Selami Ali Efendi hatt-ı Hümâyunla yeniden getirildi. Bunun üzerine Mustafa Efendi de memleketi Erzincan’a gittiyse de 1114/1702’de tekrâr gelip Kadırga’daki Mehmed Paşa Zâviyesine şeyh oldu. Abdulhayy Efendi’nin vefâtı üzerine de ikinci def’a Hüdâyî Âsitânesi şeyhi oldu. 1123 Recep /1711 Temmuz’da vefât edinceye kadar o vazîfede kaldı. Kabri Şeyh Câmiinde Devâtîzâde zâviyesi civârındadır. Yerine Dede Çelebi diye ma’ruf olan Mehmed Sabûri şeyh oldu.

Filibeli Mehmed Sabûri (Dede Çelebi) Kimdir?

1048 Muharrem/1638 Nisan’ında Filibe’de dünyaya gelen Mehmed Sabûri’nin babası da Celvetî meşâyıhından Filibe zâviyesinde post-nîşîn Şeyh Mustafa Efendi (1087/1676)’dir.

Mehmed Efendi tahsîl için İstanbul’a gelmiş, tefsîr ve hadîs ilimlerinde belli bir seviye sağladıktan sonra Gafûri Şeyh Mehmed Efendi’ye intisâb ederek halîfesi olmuştu. Filibe’deki Şeyh İsmâil Zâviyesi’nde hilâfetle irşâd hizmetini yürütürken bir yandan da Filibe ulemâsı ile ilmî irtibâtını devâm ettiriyordu.

1078/1667 yılında Gafurî Mahmûd Efendi vefât edince Mehmed Sâburî Efendi tekrar İstanbul’a geldi. İstanbul’da muhtelif câmilerde vâizlik ettikten sonra Üsküdar–Bulgurlu’da Üçpınar Mahallesindeki Gafûrî tekkesinde şeyh oldu (1082/1671). Aynı yıl Kazasker Abdülkadir Efendi kendisi için Edirnekapısı civârında bir câmi ve tekke yaptırınca oraya geçti. İstanbul’da muhtelif câmilerde vaaz ve irşâd hizmetlerine devâm ettiği sırada 1020/1708 yılında Sütlüce’ye nakledildi. Erzincanlı Mustafa Efendi’nin vefâtı üzerine de Hüdâyî Âsitânesi şeyhi oldu.

Âsitânedeki hizmeti 1130 Muharrem /1717 Aralık’ta vefât edinceye kadar yedi yıl devâm etti. Şeyhi Gafûri yanına defnedildi.

Bilecikli Seyyid Osman Efendi Kimdir?

Selâmi Ali Efendi’nin halîfelerinden olan Osman Efendi aslen Bileciklidir. Üsküdar Çavuşderesi’nde Hayreddin Çavuş Mahallesinde Eski Semerciler mevkiinde câmi ve tekkesi vardır.

Osman Efendi bu Celvetî tekkesinin şeyhliğinden 1130/1717’de54 Mehmed Sabûrî Dede Çelebi yerine Hüdâyî Âsitânesi’ne şeyh oldu. Osman Efendi, Hüdâyî Âsitânesinde on yıl kadar şeyhlik ettikten sonra 1140 Ramazan /1728 Nisan’da vefât ederek Muk’ad Ahmed Efendi yanındaki Dede Çelebi Mehmed Sabûrî yanına defnedildi.

Ya’kûb Afvî Efendi b. Mustafa Efendi Kimdir?

Meşâyıhtan Mustafa Efendi’nin oğludur. İlk tahsîline babasından ve devri ulemâsından ikmâl ettikten sonra Çavuşderesindeki Celvetî dergâhı post-nîşîni Bilecikli Osman Efendi’ye intisâb etmiştir. O’nun terbiyesinde sülûkünü ikmâl ederek dâmadı olmuştu. Üsküdar Yeni Valide Câmii ile Şehzâde Câmii kürsi vâizliklerine de getirilmiş bulunan Ya’kûb Efendi’nin meşhûr Celvetî şeyhi Bursalı İsmâil Hakkı’nın da talebesi olduğu ve bu ilişkinin İsmâil Hakkı Hz., Üsküb’e ta’yin edildiği zaman başladığı bilinmektedir.

Ya’kûb Afvî Efendi, kayınpederi ve şeyhi Osman Efendi’nin vefâtı üzerine Hüdâyî Âsitânesi’ne post-nîşîn oldu. 1149/1736 yılında vefât edinceye kadar bu hizmeti devâm ettirdi. On kadar tasavvufî mahiyette eseri bulunan Ya’kûb Efendi vasiyeti gereği Karacaahmed türbesi civârında valideyni yanına defnedildi.

Edirneli Yûsuf Efendi Kimdir?

Yûsuf Efendi, Edirne Selimiye Câmii cum’a vâizi idi. Saçlı İbrâhim Efendi’nin oğlu Abdulhayy Efendi’nin hâlifesidir. Ya’kûb Afvî’den sonra hemen dört yıl kadar post-nîşîn olduğu Hüdâyî Âsitânesi’nde 1153/1740’ta vefât edinceye kadar hizmet etti. Hüdâyî türbesinin karşısındaki sofada medfûndur.

Niksârlı Mehmed Efendi Kimdir?

Mehmed Efendi, Selâmi Ali Efendi’nin halîfelerindendir. Edirneli Yûsuf Efendi’nin yerine 1153/1740 yılında şeyh oldu. Hüdâyî Âsitânesi’nde altı yıl hizmet etti. 1159/1740’da vefât edince şeyhi Selami Ali Efendi’nin Çamlıca’da bulunan kabri yanına defnedildi. Fıstıklı şeyhi diye meşhûrdur.

Bursalı Mustafa Efendi Kimdir?

Niksârlı Şeyh Mehmed Efendi’nin oğlu ve halîfesidir. Babası yerine şeyh olduktan sonra 1188/1774 yılında vefâtına kadar Hüdâyî Âsitânesi’nde yirmi dokuz yıl şeyhlik etti. Hüdâyî türbesinin dış kısmında medfûndur.

Mudanyalı Büyük Rûşen Efendi Kimdir?

Mudanya’da 1132/1719’da doğdu. Dedesi Mustafa Efendi Atpazârî Osman Efendi’nin halîfelerindendi. Babası Abdurrahman Efendi de Bursalı İsmâil Hakkı Hazretleri’nin halîfesiydi. Rûşen Efendi dünyâya geldiği zaman Bursalı İsmâil Hakkı Hz., Mudanya’da bulunuyordu. Babası, oğlunu şeyhinin kucağına vererek hüsn-i duâ talep etmişti. İsmail Hakkı Hz. “yavrunun adını” sorduğunda isminin Mehmed, mahlâsının Emin olduğu kendisine bildirilince İsmail Hakkı Hz., ismini aynen ibkâ etmekle beraber mahlâsını “Rûşen” olarak değiştirmişti.

Babası Abdurrahman Efendi, I. Mahmûd devrinde (1149/1736) hicret ederek sarây-ı sultânî yakınında Kapıağası Zâviyesi’ ne şeyh oldu.

Rûşen Efendi’nin inâbet ve hilâfeti Bursalı İsmâil Hakkı’nın halîfesi Çorlulu Pertevî Efendi (1182/1768)’dendir. Uzun yıllar selâtîn câmilerinde bilhassa Sultân Ahmed Câmii’nde kürsî vâizliği, bir ara babasının tekkesinde şeyhlik etti. 1198/1783’de şeyhliği hatt-ı Hümâyun ile ref’ edilerek memleketi Mudanya’ya nefyedildi. Yerine Neccâr (Dülger)zâde Efendi vekâleten ta’yin edildiyse de bir müddet sonra yeniden Rûşen Efendi ikinci meşîhatını 1209/1795 Mart’ta vefât edinceye kadar fasılasız onbir yıl devâm ettirdi. Hüdâyî Âsitânesi dâhilinde girişe göre sol tarafta medfundur.

Cevdet Paşa, Rûşen Efendi’den “Bursalı İsmâil Hakkı hulefâsından Çorlu’da sâkin olan Perdevî hulefâsından ve tekke şeyhlerinin dânişmendânından Üsküdar’da Hüdâyî Âsitânesi şeyhi Rûşen Efendi” şeklinde ta’zimli ifâdelerle bahsetmektedir.

Rûşen Efendi, Celvetîliğinin yanısıra Nakşîliğe de müntesip ve Abdulganî Nablûsî (1143/1731)’ nin halîfesi idi.

Neccâr (Dülger)zâde Mehmed Sıddîk Efendi Kimdir?

Neccârzâde Rızâeddin Mustafa Efendi (1159/1746)’nin oğludur. Neccârzâde Rızâ Efendi hem Celvetî hem Nâkşî olup Beşiktaş’taki Neccârzâde tekkesini kurmuştur. Oğlu Mehmed Sıddîk Efendi de hem Celvetî hem de Nâkşî tarîklerinden mücâz olduğu için Büyük Rûşen Efendi’nin yerine Hüdâyî Âsitânesine vekâleten ta’yin edilmiş bir yıl sonra da tekrâr Rûşen Efendi meşîhâta getirilmişti. Vefâtı 1199/1784’ tür.

Mehmed Şihâbeddin Efendi Kimdir?

Mudanyalı Mehmed Rûşen Efendi’nin oğludur. İnâbet ve hilâfeti babasından olup 1209/1795 yılında babasının vefâtı üzerine tekkeye post-nîşîn oldu. Yirmi altı sene bu hizmeti yürütmüştür. Meşrep i’tibâriyle Bursalı İsmâil Hakkı’ya çok benzediğinden “Küçük Hakkı” diye meşhûr olmuştu.

Sicill-i Osmânî’de vefâtı 1235 R.Âhır /1820 olarak verilmekte ise de Hüseyin Vassâf Bey, bunu 1234/1818 olarak kaydetmektedir. Kabri Hüdâyî türbesine bitişik açık türbede bulunmaktadır.

Şihâbeddin Efendi’nin oğludur. Babası nezdinde seyr u sülûkünü ikmâlden sonra Erdebil tekkesinde şeyh oldu. Abdurrahman Efendi’nin yerine Erdebil tekkesi şeyhliğine amcası Abdi Efendi getirildi.

Şihabeddin Efendi’nin Tuhfetu’s-sâlikîn nâmında Celvetî Tarîkatı âdâbından bahseden bir eseri vardır (Tab’ı 1329).

Abdurrahmân Nesîb Efendi Kimdir?

Şihâbeddin Efendi babasının vefâtından sonra Hüdâyî Âsitânesi’ne post-nîşîn oldu (1234/1819). 1243/1827 yılında “Ordu-yu Hümâyûn” vâizliğine getirilen Abdurrahman Efendi hakikaten gayet edip olup, halîm, selîm ve kerîm tabîatlı idi.

Nesib Efendi 1258/1842 yılında vefât edince babasının ayak ucuna defnedildi. Abdurrahman Nesîb Efendi, şâirliğinin yanısıra mûsikî ile de yakından alâkadardı.

Mehmed Rûşen Tevfîkî Efendi Kimdir?

Abdurranman Nesîb Efendi’nin oğludur. 1255/1810 yılında dünyâya gelmiş, aklî ve naklî ilimlerin tahsîlini ikmâl ettikten sonra pederi ma’rifetiyle tasavvufî inkişâfını sağlamıştı. Babasının vefâtından sonra asitâneye şeyh olan Rûşen Tevfîkî bu hizmeti elli yıldan fazla devâm ettirmiştir. Bir ara “Meclis-i Meşâyıh” reisliği de yapan Küçük Rûşen Efendi zamanın sultânlarından da büyük bir hüsn-i kabûl görmüştür.

Rûşen Efendi’nin “sanâyi-i nefise” denilen güzel san’atlardan hüsn-i hatt ve mûsikîye karşı husûsî bir istî’dâd ve alâkası vardı. 1309/1891’de vefâtla âsitâneye defnedildi.

Mehmed Şihâbeddin Efendi (Diğer) Kimdir?

Rûşen Tevfîkî Efendi’nin kardeşidir. Büyük kardeşi Rûşen Efendi’nin yerine şeyh olmuş ve yirmibir yıl kadar bu hizmeti yürütmüştür. 1330/1911 yılında vefât edince Hüdâyî türbesinin yanına defnedildi. Diğer meşâyıhla görüşmekten, halk ile ihtilât etmekten hoşlanmazdı.

Şihâbeddin Efendi büyük bir âlim olmamakla beraber irfânlı ve fazîletli bir zâttı. Bu yüzden bir çok kimsenin hayrânlığını kazanmıştı. Abdulhamid’in mukarriplerinden Lutfî Ağa da bunlardan biridir.

Şihâbeddin Efendi görülmemiş derecede eli açık bir insandı. Her sene Ramazan ayında câmiin müezzin mahfiline büyük sofralar kurdurarak gelene, gidene iftâr ettirirdi.86 Hankâh’ın ta’dil ve ta’miri için büyük hizmetlerde bulunmuştu. Üç katlı ve onsekiz odalı şeyh dâiresi bunun zamanında yaptırılmıştı. Şihâbeddin Efendi 1330/1911 yılında vefât edince yerine Gülşen Efendi şeyh oldu.

Mehmed Gülşen Efendi Kimdir?

Mehmed Rûşen Tevfîkî Efendi’nin kerîmezâdesi’olup (1282/1864) yılında dünyâya gelmiştir. Babası Kayserî’de nâiplik yapan Mektûbizâdelerden M.Sadreddîn Efendi olup (1289/1872)’de vefât etmiştir.

Babası tarafından sülâlesi Sadreddîn Konevî’ye, annesi tarafından Şeyh Rûşen Tevfîkî Efendi vâsıtasıyla Büyük Rûşen Efendi’ye ve onun hanımı Şerîfe Hanım dolayısıyla Mevlânâ Celâleddin Rûmî’ye ulaşır.

Gülşen Efendi, Üsküdarlı olduğundan Doğancılar ve Atlamataşı Rüşdiye mekteplerinde okuduktan sonra husûsî tahsîl görmüş ve genç yaşta tarîkata sülûk etmişti. İlk nisbeti dedesi Rûşen Efendi’den olduğu hâlde sülûkünü Bursa’da İsmâil Hakkı Tekkesi şeyhi Fâik Efendi’den tamamlayarak hilâfet almıştır.

Gülşen Efendi’nin me’mûriyet hayâtı da vardır. İlk olarak 1285/1868’de Evkâf mektûbî kalemine başlamış bu vâzifeye 1328/1910 yılına kadar devâm etmiştir. Son olarak kendisine Harem-i Şerîf-i Nebevî müdüriyeti tevcih olunmuş iken âsitâne şeyhliğinin boşalması üzerine bundan ferâgate mecbûr olmuştu.

Gülşen Efendi âsitâne şeyhliği zamanında “Meclis-i Meşâyıh” reisliğinde de bulunmuş, hankâhta Bursalı M. Tahir Bey’in delâletiyle bir kütüphâne te’sisine muvaffak olmuştu.

Gülşen Efendi orta boylu, mütenâsip endamlı, edip ve kibâr bir zattı. 1341 Ramazan /1923 Nisan’da vefât ile âsitânedeki yerine defnedildi.

Gülşen Efendi, Hz. Hüdâyî’nin Ahvâlu’n-Nebiyyi’l-Muhtâr adlı eserini terceme ve şerhetmiştir. Gülşen Efendi ayrıca âsitânenin plânını ve Celvetiyye şeceresini çıkararak Hz. Hüdâyî’nin türbesine asmıştır. Bu iki levha bugün hâlâ türbede asılı bulunmaktadır.

Abdulgafûr Âbid Efendi Kimdir?

Gülşen Efendi’nin yerine Hüdâyî Âsitânesi’ne şeyh olan ve âsitânenin son şeyhi bulunan Âbid Efendi, Gülşen Efendi’nin hemşîrezâdesi ve halîfesidir. Evvelce Evkâf Nezâreti’nde “kuyûd-u kadîme” kaleminde vazîfe görmüştü. Âsitâneye post-nişin olmadan önce Rum Mehmed Paşa dergâhında şeyh idi.

Âbid Efendi’nin meşîhatı zamanında Cûmhuriyet rejimine geçilmiş müteakıben de 31. XI. 1341 târihînde kabûl edilen ve 13. XII. 1341 târihinde 243 sayılı Resmî Gazete’de i’lân edilerek mer’iyete giren 677 sayılı kânûnla tekkeler ve türbeler faâliyetten men’edilerek kapatıldı.

Kaynak: Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz, Aziz Mahmut Hüdayi, Erkam Yayınları