Şeyh Sadreddin Erdebili Kimdir?
Şeyh Sadreddîn Erdebîlî kimdir, hayatı nasıl bir mücadeleyle geçti? İşte altmış yıllık şeyhliği boyunca yaşadığı zorluklar ve ilmi yolculuğu...
Şeyh Sadreddîn Erdebîlî (794/1392) Safeviyye tarikatı şeyhidir.
ŞEYH SADREDDÎN ERDEBÎLÎ KİMDİR?
Şeyh Sadreddîn Erdebîlî, Şeyh Safiyyüddin’in karısı Bibi Fatma -ki İbrâhim Zâhid’in kızıdır-‘dan 704/1305 yılında doğan oğludur.
Babasının vefâtında otuz yaşlarında bulunan Şeyh Sadreddîn, onun yerine şeyh olmuş ve zamanında tarîkatın şöhreti, nüfûzu ve mürîdlerinin çokluğu komşu devlet ricâlinin bile dikkatini çekecek dereceye ulaşmıştı.
Îran’da Cengiz hâkimiyetinin dağılmak üzre bulunduğu bir zamanda Moğol Çoban sülâlesinden Melik Eşref, Azerbaycan’da idâreyi ele geçirince nüfûzundan endîşelendiği Şeyh Sadreddîn’i kurnazlıkla başşehir Tebriz’e getirterek hapsetti. Bunu müteâkıp Melik Eşref, gördüğü bir rü’yâ üzerine korkup Şeyh Sadreddîn’i serbest bıraktı. Arkasından bu hareketinden de pişmanlık duyarak, onu tekrâr yakalatmak için arkasından asker sevkettiyse de Şeyh Sadreddîn, Gîlân’a kaçarak kurtuldu.
Kıpçak Altınordu hükümdârı Canıbey Han, 759/1357 yılında muvaffakıyetli bir seferle Melik Eşref hâkimiyetine son verdi ve Erdebil ile dostça münâsebetlere girerek Şeyh Sadreddîn’i Ucan’da kabûl edip kendisine büyük saygı gösterdi.1
Şeyh Sadreddîn âhir-ömründe hacc vazîfesini îfâ için Hicaz’a gitmiş, dönüşünde Medîne’den Peygamberimizin kızı Hz. Fâtıma (r.a.) tarafından yapıldığı söylenen sancağı da beraberinde getirmişti. (783/1380)2
Şeyh Sadreddîn altmış yıla yakın şeyhlik ettikten sonra 794/1392 yılında vefât etti.
Dipnotlar:
- a.e., IV/45; Hinz, a.g.e., 14.
- Browne, a.g.e., IV/45; Hinz, a.g.e., 12.
Kaynak: Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz, Aziz Mahmut Hüdayi, Erkam Yayınları