Tahiyyat Duasının Manası ve Hikmetleri

Tahiyyat’ın mîracdaki mükâleme ile bağlantısı, namazda Peygamber Efendimiz’e selâm vermenin mânâsı ve hikmetleri anlatılıyor.

Rivâyetlere göre;

TAHİYYAT DUASININ MÎRACDAKİ HİKMETİ NEDİR?

Tahiyyat, mîrâcda yaşanan bir mükâlemedir. «(Hamd ü senâ gibi) kavlî, (namaz, oruç gibi) fiilî ve (zekât gibi) mâlî bilcümle ibâdetler (ve her türlü tâzim ve tekrîmât) Allâh’a mahsustur.» meâlindeki ilk cümle, Cenâb-ı Hakk’ın mîracda;

“–Konuş Ben’imle ey Rasûlüm!” ifadesinden sonra Hazret-i Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’in kalb-i pâkine ilhâm eylediği ifadelerdir.

«Ey Nebî! Selâm, Allâh’ın rahmeti ve bereketleri Sen’in üzerine olsun!» meâlindeki ikinci cümle, Allah Teâlâ’nın, Rasûlü’ne olan iltifâtı, yani husûsî selâm ve tekrîmidir.

«Bize ve Allâh’ın sâlih kullarına da selâm olsun!» meâlindeki üçüncü cümle, Hazret-i Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’in, Cenâb-ı Hakk’ın selâmına mukabelesidir.

Şu kadar ki burada Allah Rasûlü sallallahu aleyhi ve sellem, selâma engin şefkat ve merhametinin muktezâsı olarak ümmetinin sâlihlerini de dâhil eylemiştir.

Bu güzel mükâlemeye şâhit olup hayran kalan Cebrâil aleyhisselam da şahâdet getirmiştir. Böylece tahiyyat tamam olmuştur. (Kurtubî, el-Câmi, III, 425; İbn Nüceym, el-Bahru’r-Râik, I, 342-343)

Tahiyyat; mîracda husûsen ve aracısız olarak farz kılınan namazın, mü’minin ulvî mîrâcdan bir nasîbi olduğuna işaret eder.

TAHİYYAT’TA PEYGAMBER EFENDİMİZ’E SELÂM VERMENİN HİKMETİ

Her Tahiyyat’ta Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e;

اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ اَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

diyerek selâm vermemiz emredilmiştir.

Namazda iken bir beşere selâm vermek, namazı ifsâd edecek bir durum olduğu hâlde, Allah Teâlâ, Rasûlü’ne selâm vermeyi namazın vâcip bir rüknü kılmıştır.

Bu da Fahr-i Kâinât Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem’in Allah katındaki değerini göstermektedir

İmam Gazâlî Hazretleri şöyle der:

“Namazın teşehhüdünde Peygamber Efendimiz’in suretini ve kerîm şahsını kalbinde hazır eyle!

de! Emîn ol ki, senin selâmın Allah Rasûlü’ne ulaşır ve O, sana daha güzel bir cevap ile karşılık verir.” (Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, I, 224)

Hâlid-i Bağdâdî Hazretleri de Mektûbât’ının dördüncü mektubunda Allâme Şihâb İbn-i Hacer el-Mekkî’den şunları nakleder:

“Namazda okunan Tahiyyât’ın;

اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ

cümlesinde Peygamber Efendimiz’e hitâb edilmektedir. Sanki bu, Allah Teâlâ’nın namaz kılan ümmetinden Efendimiz’i haberdar kılmasına işaret etmektedir ki bu şekilde Efendimiz, namaz kılanların yanında hazır bulunup kıyâmet gününde onların lehine en fazîletli amelleri ile şâhitlik yapacaktır. Ayrıca O’nun mânen hazır olduğunun hatırlanması, gönülde huşû ve hudûun artmasına vesile olur.” (Mektûbât-ı Mevlânâ Hâlid, s. 118; Risâletü’r- Râbıta, [Mevlânâ Safiyyüddîn, Reşahat hâmişinde] s. 225-226)

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Mü'minin Hayatında Namaz ve Zekât, Yüzakı Yayıncılık