Seyr ü Sülûk Ne Demek?

Seyr ü sülûk nedir, ne anlama gelir? Bu mânevî yolculuk nasıl gerçekleşir? Tâlibin ulaşmayı hedeflediği nokta nedir? Tasavvufta seyr ü sülûkün önemi ve gerekliliği nedir?

Seyr ü sülûk, tasavvufta, tâlibin bir mürşidin rehberliğinde Hakk’a ulaşmak amacıyla gerçekleştirdiği mânevî yolculuğu ifade eder.

Seyr ü Sülûk Nedir?

Seyr lügatte “gezmek”1 ma’nâsına olup tasavvufta ise “cehâletten ilme, ahlâk-ı zemîmeden ahlâk-ı hamîdeye, kendi vücûdundan Hakk’ın vücûduna seyr ve harekettir.”2

Sülûk lügatte “girmek ve gitmek”3 demek olup tarîkat erbâbı nezdinde “sâliki vuslata hazırlayan ahlâk terbiyesi”4 demektir. İfâde ettikleri ma’nâlar bakımından birbirine çok yakın olan bu iki ıstılah tarîkata giren kişinin “tekmîl-i merâtib” edinceye kadar geçirdiği safahata verilen isimdir. Seyrin evvelî sülûk, nihâyeti de vusûldür.5 Şu hâle göre sülûk, tahsîl, mücâhede, nefy ve isbât; sâlik de muhassıl, mücâhid, nâfî ve müsbittir. Ya’nî kendînî ve mâsivâyı nefy, vücûd-ı Hakk’ı isbât eden kimsedir.6

Seyr ü Sülûkün Gerekliliği ve Önemi

Bursalı İsmail Hakkı, sülûkün lüzûmunu şu şekilde belirtmektedir: “Şerîat, evvelî ahkâm-ı şer’îyye ile amel, âhırı dâru’s-selâm’a vuslat olan bir yoldur. Tarîkat, âdâb, mücâhede, sülûk, seyr ve tayrdır. Şerîatı olmayan kimse nasıl dinsiz kabûl ediliyorsa tarîkatı olmayan da edebî bulunmayan kimse demektir. Sülûkte mücâhede abdestte istincâ mertebesindedir. Nasıl istinca etmeyenin abdesti yok demekse kezâ mücâhedesi olmayanın da sülûkü yok demektir. Seyr için sülûk’ün lüzûmu namaz için abdestin lüzûmu gibidir. Nasıl abdesti olmayanın namazı yok demekse sülûkü olmayanın da ‘seyr’i yok demektir.

Seyrin nihayeti tayr, ya’nî Hakk’a uçmaktır.”7

Dipnotlar:

1. Âsım, Kamus Terc., I/906 vd.
2. Bursalı İsmâil Hakkı, Hıtab, İstanbul 1256, 265.
3. Âsım, Kamus Terc., III/94.
4. Tehânevî, Keşşaf, I/758.
5. Bursevî, Hıtab, 265.
6. a.e., göst. yer.
7. Bursevî, Temâmu’l-feyz, vr. 15a.

Kaynak: Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz, Aziz Mahmut Hüdayi, Erkam Yayınları