İşitme, Konuşma ve Görme Engelli Vaktin Girdiğini Nasıl Anlar?
İşitme, konuşma ve görme engelli vaktin girdiğini nasıl anlar?
Vakit namazın şartlarındandır.[1] Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyrulur:
“Muhakkak namaz mü’minler üzerine vakitleri belli bir farzdır.”[2]
Vaktin girdiği bilinmedikçe kılınacak olan namaz sahîh değildir.[3] Engelli kişi vaktin girdiğini, telefona, saate veyâ güneşe bakarak ya da birisinin haber vermesiyle öğrenebilir. Kendince hesâplama ve araştırma yapan ancak vakit girmeden yanlışlıkla namazı erken kılan bir engelli, bu namazı vakti girince iâde etmelidir.
İşitme engelli, ezânı duyamaz ama ezân okuyana, saate, güneşe, namaz kılan insânlara, takvime bakarak yâni görme duyusuyla vaktin girdiğini bilebilir. Konuşma engelli, yazı veyâ işâretle vakti tespît edebilir.[4]
Konuşma engelli, aynı özellikte bulunan arkadaşının işâretine bakarak namaza başlayabilir. Çünkü ibâdet ve îmân konularında, konuşma engellinin işâreti dikkate alınır. Bunun delili Ebû Hüreyre’nin naklettiği şu hadîstir: “Bir adam, Allâh Rasûlü’ne Arapça bilmeyen siyâhî bir câriye getirir ve benim mü’min bir köle âzâd etmem gerekiyor, bu olur mu? der. Rasûlullâh (s.a.s), o câriyeye “Allâh nerede?” diye sorunca câriye, gökyüzünü işâret etmiş. “Ben kimim?” diye sorunca da parmağıyla önce Nebî’yi sonra gökyüzünü işâret etmiştir. Bunun üzerine Hz. Peygamber (s.a.s): “Bunu âzâd edebilirsin, bu mü’mindir.”[5] buyurmuştur.
Hanefî ve Şâfiîlere göre görme engelli, başkalarının davranışlarına bakıp vaktin girdiğini anlayabilir. Namaz vaktinin girip girmediğinde şüphe duyduğu vakit, ictihâdıyla hareket eder.[6] Mâlikî ve Hanbelîlere göre vaktin girdiğinde şüphesi olan kişi, zann-ı gâlip oluncaya kadar namazını geciktirir daha sonra ictihâd ederek namazını kılar.[7]
Günümüzde görme, işitme veyâ konuşma engelliler vakit tâyininden âciz değillerdir. Vaktin girdiğini akıllı telefonlardaki namaz saati uyarısına bakarak veyâ dinleyerek bilebilirler.
Dipnotlar:
[1] Yaşaroğlu, “Namaz”, DİA, XXXII, 353.
[2] Nisâ, 4/103.
[3] İbnü’l-Hümâm, Fethu’l-kadîr, I, 182; Desûkî, Hâşiyetü’d-Desûkî, I, 201; Zuhaylî, el-Fıkhu’l-İslâmî, I, 569.
[4] Özay, Hilal; İslâm Hukûkunda Hükümlere Tesiri Bakımından Bedensel Engel, s.96.
[5] Ebû Dâvûd, “Eymân” 19; Ahmed b. Hanbel, II, 291; Beyhakî, es-Sünenü’l-kübrâ, VII, 388.
[6] İbni Âbidîn, Hâşiye ‘alâ Reddi’l-muhtâr, I, 370; Nevevî, el-Mecmû‘, I, 196; “A‘mâ”, Mv. Fİ, XVII, 44.
[7] İbni Kudâme, el-Muğnî, I, 232; “A‘mâ”, Mv. Fİ, XVII, 44; el- Makdisî, eş-Şerhu’l-kebîr, I, 48.
Kaynak: Hasan Serhat YETER, Engellinin İlmihâli, 2022