Zekat Hesabı ve İncelikleri

Zekât hesabı, hicrî takvim esası, mîlâdî takvimle hesaplama farkları ve ibadeti eksiksiz eda etmek için dikkat edilecek ihtiyatlı oranlar.

Madde madde zekâtı tarif edelim ve husûsiyetlerine dikkat çekelim:

ZEKÂT HESABINDA HİCRÎ TAKVİM ESASI VE MİLÂDÎ TAKVİM FARKI

Zekât yıllık bir ibâdettir. Namaz günde beş vakit, hac ömürde bir defadır. Zekât ise, farz oruç gibi, her yıl tekrarlanır. Bu husûsiyetinden dolayı, onun bir başlangıç tarihinin tespit edilmesi îcâb eder. Her yılın zekâtını ayrı ayrı tespit ve îfâ gerekir.

Dînimizde ibâdetler dâimâ hicrî / kamerî takvime göre tespit edilmiştir. Bu sebeple, zekât için de, ilk zekât borçlusu olunan tarih şeklinde hicrî takvim ile bir başlangıç günü tayin edilmelidir.

Meselâ; bir kişi ilk defa, nisap miktarını aşan bir mala sahip oldu. Yani 80 gram altın yahut bunun karşılığı kıymette bir paraya yahut ticaret malına sahip oldu. O günün hicrî tarihini kaydetmelidir. Üzerinden 1 yıl geçtiği hâlde; o meblâğ, nisap miktarından aşağıya düşmediyse, ilk zekât borcu meydana gelecektir.

Bundan sonra da her yıl o tarihte zekâta taalluk eden mal varlığını hesaplayıp zekâtını tespit edecektir. Kamerî / hicrî yerine şemsî / mîlâdî yıl olsa ne olur?

Kamerî sene takrîben 355 gün, şemsî sene de küsurâtıyla 365 gündür. Aradaki 10 ilâ 11 günlük fark, 33 senede artı 1 seneye tekabül eder. Bir başka ifadeyle;

33 sene mîlâdî yıla göre zekât veren kişi, bu müddetin sonunda, dînimizin esas aldığı kamerî yıla göre 1 yıl zekât vermemiş olur. Eğer, kişi; Mart veya Aralık gibi şemsî aylarda işyerlerinde yapılan sayımlardan istifâde ile zekâtını bu şekilde hesaplamak istiyorsa, hicrî takvimle sayım ve hesaplamada zorluk yaşayacak ise, 40’ta 1 (% 2,5) olan nisbeti bir miktar artırarak, hicrî-milâdî farkını kapatma yoluna gidebilir. Yani % 2,7 veya 2,8’e tekabül ettirebilir. Dilerse % 3 olarak da verebilir, bu daha uygun olur.

ZEKÂTTA İHTİYAT VE HASSASİYET: BOL BOL VERMEK

Zaten zekât nisabının üstünde verilen miktar o kişinin hayır-hasenâtına geçmiş olur. Zekât verilen kişiler arasında ehil olmayanların bulunması gibi daha birçok endişe ile bu nisbetin bir miktar artırılmasında ihtiyat bakımından fayda vardır.

Artırılan kısım, hayrat olarak bize âhiret sermâyesi olacaktır. Fakat hiç artırmadan verir de; saydığımız ihtimallerden dolayı bir kısmı yerini bulmamış olursa, biz zekâtımızı eksik vermiş, farz bir ibâdeti noksan işlemiş oluruz.

Hâsılı; Zekât borcumuzu titizce hesaplamalıyız, fakat verirken cimrice hesaplar içinde olmamalı, artıra artıra, bol bol vermeliyiz.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Mü'minin Hayatında Namaz ve Zekât, Yüzakı Yayıncılık