Soba veya Ateşe Karşı Namaz Kılmak Caiz midir?

Sorularla İslam

Soba veya ateşe karşı namaz kılmak caiz midir? Sizlerden gelen soruları ve dinî meselelere dair merak edilenleri Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Hamdi Yıldırım cevaplıyor.

Namazı kıbleye karşı kılıyoruz. Kıble cihetinde aramızda sobanın olması, ateşin olması bir sakınca doğurur mu? Bunu iki açıdan değerlendirmek lazım. Bir ibadet açısından, ibadetin geçerliliği açısından düşünmek lazım. Biliyorsunuz ateşe tapanlar var. Binaenaleyh "ateşe tapanlara benzeme endişesinden dolayı ateşe doğru namaz kılmak doğru bulunmamış."

İkinci bir nokta da ateşten gelebilecek bir tehlikeye karşı dikkatli olma açısından. İşte özellikle de açıkta yanan bir ateşse oradan bir kül sıçrayabilir, bir kıvılcım sıçrayabilir. Bunun oluşturabileceği bir tehlike meydana gelebilir. Bundan dolayı doğru görülmemiş. Mamafih bir sütunun da sütunu tam burnumuzun hizasına getirecek şekilde kıble cihetinde kastederek namaza durmamız da doğru bulunmamış. Yani namazda biz mücerret kıbleye dönük olarak namaz kılıyoruz. Orada kıblenin dışında akla herhangi bir şeyi getirecek bir şeyin bulunması namazın geçerliliğini zedeler noktasında alimlerimiz çok titiz davranmışlar.

Namazda Huşu ve Dikkati Dağıtan Unsurlar

Hatta bir hadis-i şerif var biliyorsunuz; "birtakım şeylerin namaz kılanın önünden geçmesi onun namazını bozar" diye. (Buhârî, Salât, 50) İşte hatırlayabildiğim kadarıyla bunların bir tanesi köpek, namaz kılanın önünden geçerse; işte himar, merkep geçerse bunlar namaz kılanı tedirgin edecek. Onun namazdaki Allah'la olan irtibatını zedeleyecek ki buna huşu diyoruz. Namazda aslolan Allah'ın huzurunda olduğunu bir insanın idrak ederek namaz kılmasıdır. Cenab-ı Allah'tan başka herhangi bir şeyi akla getirebilecek herhangi bir önemli nesnenin önünde namaza duruyor olmanın böyle bir sakıncası söz konusu olabilir.

Camilerdeki Tezyinat ve Mimari

Hatta mihrap tarafını süsleme ile ilgili; yani camilerimiz, özellikle de Selatin camilerimiz, yani sultanlarımızın yaptırdığı Osmanlı dönemi camileri, ondan önce işte Selçuklu dönemi, daha önceki dönemlere ait camilerimize baktığımızda içerisinde bir tezyinat görüyoruz. Bir süsleme sanatı görüyoruz. Bu bir yönüyle güzel bir şey. Hakikaten mesela Bursa'ya gittiğinizde Basri hocam, Osmanlı'nın ilk başkentlerinden bakıyorsunuz saraylardan eser yok. Yani nerede Osmanlı burada çadırda mı kaldı? Yok. Orada da bir saray vardı. Ama sarayları o kadar özenle, dikkatle inşa etmediler. Camilere gelince camiler değişiyor. Yani "hayatın merkezinde cami var."

Dolayısıyla insanlar rahatlamak için camiye geliyorlar. Camiler böyle daha kalıcı yapılmış. Yani bizde mesela yapı stokları 60-70 yıllıktır. İşte betonarme binalar 60-70 yıl bile bulmadan yenileniyor. Tekrar yenisi yapılıyor. Ama bakıyorsunuz Süleymaniye vesair devasa eserler böyle yüzyıllara meydan okuyorlar. Onların içlerindeki süslemeler, tezyinat da ona göre yapılmış. Evet, bir yönüyle İslam medeniyetini ifade ediyor. Ama bir yönüyle de kıble tarafının böyle namaz kılanı meşgul edecek detaylardan uzak durması gerekiyor. Yani orası Allah'ın huzurunda olduğunu insanın idrak edeceği bir yer.

Namazın Hayatımızdaki Yeri

Mihrap, mihraba niye mihrap denmiş hocam? Mihrap "savaş alanı demek. Savaş aleti demek." Yani orada nefisle bir mücadele var. Şeytanla bir mücadele var. "Namaz, fuhşiyat ve münkerden alıkoyar" diyor ayet-i kerime. (Ankebût, 45) Namaz büyük bir hadise. Öyle namaz kolay bir hadise değil. İşte mesela Türkiye'miz 85 milyon, 86 milyon değil mi? Namaz kılanların oranı ne kadar? Yani biz namazı kılıyoruz şekil olarak ama o namazı gerçekten hakiki anlamda kılabiliyor muyuz? Namaz hayatımızın ne kadar merkezinde? Biz hayatımızı namaza göre mi şekillendiriyoruz yoksa Allah muhafaza etsin namazı bir dolgu maddesi olarak günlük rütlerimizin içerisine mi serpiştiriyoruz? Yani hadi şu namazı bir aradan çıkaralım modunda mıyız yoksa bırakın bütün işleri aradan çıkartın namaza duracağız. Önemli bir hadise. Allah bizi namaz kılmak için yarattı.

Dolayısıyla namazı Allah'ın huzurunda vakit geçirmek, Allah'ın huzurunda alemlerin yaratıcısı olan Allah'ın huzurunda olabilmek, kıyama durabilmek olarak görebilirsek o namaz bizi inşa ediyor. Yani namaz bize bir kimlik kazandırıyor, bir şahsiyet kazandırıyor. Bu yönüyle namazda bir tedirginliğe mahal bırakmamak lazım. Ya şimdi tabiri caizse şöyle bir fotoğraf sunalım: Yani önünüzde yanan bir soba var. Etrafta da diyelim ki bir bebek var, çocuk var. Ya sobaya düşer mi, düşmez mi? Elini sürer mi sürmez mi? Sizin namaz soba ile çocuk arasında kaldı. Halbuki namazda Allah'la buluşma zamanı olarak görmemiz gereken bu zaman diliminde Allah'la beraber olmamız gerekiyordu. Bizi Allah'la olmaktan alıkoyacak, dikkatimizi çekecek, gözümüze çarpacak, dikkatimizi dağıtacak her şey bu açıdan sakıncalı bulunmuş.

Namazda Mevla'yı Görebilmek

Bu arada bir hikaye anlatırlar, onu da dile getireyim müsaadenizle. Bir hikayeye göre Mecnun Leyla'nın peşinden koşarken kendini kaptırmış, oradan oraya savruluyor. Derken işte meydanda namaz kılanların önünden de geçip duruyormuş. Namazdan sonra bile gafil ey Mecnun ne yapıyorsun? Namazımızı bozacaksın. Önümüzden geçiyorsun diye tepki vermişler. Mecnun da demiş ki, vallahi demiş benim gözüm Leyla'dan başkasını görmüyor demiş. Onun için ben size namaz kıldığınızın farkında değilim. Sizi bile görmedim demiş. Ama demiş sizinki nasıl bir namazsa demiş, "Mevla'dan gayrı her şeyi gördünüz" demiş. Şimdi bütün mesele namazda Mevla'yı görebilmek, Mevla ile beraber olabilmek. Allah Teala'nın bizi gördüğünün farkında, şuurunda olabilmek. Binaenaleyh bu kıvamı yakalamak önemli.

Namazda Devamlılık ve Hazırlık

Yeri gelmişken yine müsaadeniz olursa söyleyeyim. Şimdi bazen bakıyorsun cemaatte namaz kılıyorsun. Hoca efendi güzel Kur'an-ı Kerim okuyor. Secdeler yerinde, rükular yerinde. Sonra nafileye geçiyoruz. Aa nafile sanki Allah'a kılınan bir namaz değilmiş, yalap şalaba dönüyor. E kardeşim bu namaz ister farz olsun ister nafile olsun Allah için kılınıyorsa, Allah'a eğer ibadetimizi arz ediyorsak aynı dikkatle kılınması lazım. Tek başınayken de aynı, cemaatleyken de aynı. Binaenaleyh namaz ibadetimizi her defa gözden geçirmek lazım. Yani ben 50 yıldır kılıyorum, 60 yıldır kılıyorum. Ben iyi namaz kılıcıyım türünden bir düşünceye girmeden acaba bir eksiğin var mı? Bir gediğin var mı? Kaldı ki yani hadis-i şeriflerde "kişi namaz kılar, namazın onda 1'i kalır, onda 9'u kalır, onda 7'si kalır." Yani ne kadar namazda Allah'la berabersek o kadarı namaz olarak geçiyor.

Binaenaleyh buradaki temel ölçü şu: Seni Allah'ın huzurunda olduğundan gaflete koyacak her ne var ise ondan uzak bir atmosferde namaz kılmak lazım. Ben mesela eskiden şöyle düşünürdüm, hala yine zaman zaman öyle düşünüyorum ya; evde halı temizse seccade sermeye ne gerek var? Halı temiz zaten veya kıldığın yer temiz. Ama bazen öyle oluyor ki namaz için ne kadar hazırlık yaparsan; seccadeni hazırlıyorsun, efendim kenarına tesbihini koyuyorsun, takkeni giyiyorsun, üstüne başına çeki düzen veriyorsun, aynanın karşısına geçiyorsun, acaba bir görüntü bozukluğu var mı? Ne kadar namaz için bir ön hazırlık yapabiliyorsak namazda o kadar Allah'la beraber olmak mümkün oluyor. Onun için namaza öyle palas pandıras aniden girmek değil de ön hazırlık yaparak girmek namazı namaz kılacak meselelerden bir tanesi. Onun için de namaz kılacak yeri tercih ederken böyle mümkün mertebe her türlü tehlikeden, efendim dikkat dağınıklığından bizi koruyacak bir mekan tercih etmek gerekir. Allahu alem.