Şeyh Nedir, Kime Denir?
Tasavvufta şeyh kimdir, neyi temsil eder? Her âlim şeyh olabilir mi; bir mürşidde hangi vasıflar aranmalıdır?
Tasavvufta şeyh, ilim ve irfanla sâliki mânevî olgunluğa ulaştıran rehberdir.
ŞEYH NEDİR, KİMLERE DENİR?
Şeyh Kimdir?
Şeyh lügatta “sîmâsında yaşlılık alâmeti beliren ya’ni en az elli yaşları civârında olan kimse” demektir. Cem’i şüyûh ve meşâyih’dir.1 Istılahda ise “tarîkat pîri, mürşid ve üstad” ma’nâsınadır.
Şeyhin Müderristen Farkı Nedir?
Tekke ve tarîkat şeyhi medresedeki müderrise benzer, fakat fonksiyon i’tibariyle farklılık arzeder. Çünkü müderris ders takrir eder, şeyh ise kendisine intisâb eden sâlikleri ma’nevî olgunluğa eriştirmek için rehberlik eder; faydalı ve zararlı olanı tefrik ettirir ve onların kalplerine şerîat bilgisini, Allah sevgisini yerleştirmeğe çalışır. Birinin yaptığı iş nazarî ve kavlî öbürününki ise amelî ve tatbikîdir.
Her Âlim Şeyh Olabilir mi?
Şeyh, kitab ve sünneti bilen iyi bir âlim olmalıdır, lâkin her âlim şeyh olamaz. Şeyh olacak kimsenin kemâl sıfatlarıyla muttasıf, dünyâ ve mansıp hevesinden geçmiş, kılle-i taâm, kılle-i menâm, kılle-i kelâm ve uzlet gibi riyâzî davranışlar, namaz, oruç sadaka gibi salih amellerle nefsini arıtmış, Rasûlullah’ın ahlâkıyla mütehallık bir kimse olması gerekir.2 Ayrıca Resûl-i Ekrem’de müntehî bir silsileye de sahip bulunmalıdır.
Dipnotlar:
- Âsım, Kamus Terc., I/547,
- et-Tehânevî Mehmed Alî b. Alî, Keşşâfu ıstılâhâti’l-fünûn, İstanbul 1317, I/811
Kaynak: Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz, Aziz Mahmut Hüdayi, Erkam Yayınları