Mü’minin Ahlâkında Bulunması Gereken Vasıflar Nelerdir?
Mü’minin ahlâkında bulunması gereken vasıflar nelerdir? Osman Nuri Topbaş Hocaefendi anlatıyor.
Kul, nefsi mutmainneye ulaşacak, kalbi selime ulaşacak. Merhamet ve şefkatle zirveleşecek. Resulullah efendimiz Rauf ve Rahim esmasından hisseler alacak. Bu merhamet, nezih hizmete revaç verecek. Hizmeti kendini nimet bilecek. Kendisini toplumdan, dünyanın akışından mesul görecek. İşte burada nasıl bir hizmet; efendim, tatilsiz bir hayatı vardı. Bir gün 'şu hurma ağacının altında dinleneyim' demedi. Hep Müslümanın derdiyle dertlenmekte.
Diğer husus, İbadurrahman'ın birinci farik bahsi tevazudur. Tevazu ve nezakette derinleşecek. Böylece Allah'ın rahmetinin üzerinde tecelli ettiği bir kul olacak. Cömert ve ihsan sahibi olacak. Rabbim Kur'an'da en çok Rahman ve Rahim esmasını zikrediyor. Daima hak ve adaleti tecviz edecek. Kul hakkından ateşten kaçar gibi kaçacak. O, bazen Resulullah kendisine izafe ederek talimatta buyurdu; Eshabını birkaç sefer topladı: 'Eshabım!' dedi, 'Kimin sırtına vurdumsa işte sırtım!' dedi. 'Kimin bilmeden bir şeyini almışsa işte gelsin alsın' buyurdu. 'Aman helalleşin, ahirette kul hakkına girmek dünyadaki rezil olmaktan çok daha beterdir' buyurdu. Velhasıl, kul helalleşecek, daima telafi edecek yaptığı hataları. Aksi halde yapmadığı takdirde kıyamette yahut o merhalelerde sevabını verecek. Sevabı biterse gıybet ettiği, kul hakkına girdiği şeyin günahını üstlenecek.
Diğer husus, en mühümü mahlukata Halık nazarıyla bakacak. Allah birçok hayvanat yarattı, tavuklar yarattı. Hatta Bahattin Nakşibend Hazretleri, gelen misafirlerin tavuklarını nasıl derdi? Kapımızda köpeğin, kedinin vesairenin, hepsinin, insanın, kuşun, yaralı hayvanların hepsinin bizim üzerimize hakkı var. Karıncanın; Efendimiz (s.a.v.), bir yanık bir karınca yuvası gördü, 'Bu nasıl yakılabilir?' dedi. Hep bunlar bütün o mahlukatla kıyamet günü diriltilecek. Vahşi hayvanlar bile diriltilecek, onlar da hakkını alacaklar. Ondan sonra 'Künu turaba' denilecek, haklarından sonra toprak ol (Nebe Suresi, 40. Ayet). Kafirler o hayvanlara imrenecekler, 'Keşke' diyecekler, 'biz de bu hayvanlar gibi toprak olup gitseydik' diyecekler. Fakat insan için ebediyet var.
Mümin kanaat ehli olacak. Takdire rıza gösterecek. Takdir edenin kendisi hakkında en uygun, en hayırlı olduğunun idrakı içinde olacak. Zenginse zenginliğinin idrakinde olacak; mal Allah'ındır, 'El-mülkü lillah'. Mülk Allah'ındır. Allah'ın emrettiği gibi mülk sarf edilecek. Eğer Cenabıhak vermemişse 'bunda hayır var' diyecek. Sabredecek, teslim olacak, 'Elhamdülillah' diyecek. Varlık verdiği de bütün mahlukattan, insanlardan, zorda kalanların hepsinden kendini mesul görecek ve daima bir hüsnüzanda olacak. Suizan beslemeyecek. Cenabıhak 'birbirinin kusurunu araştırmayın' buyuruyor (Hucurat Suresi, 12. Ayet). Yaptığı her şeyi ihlas ile yapacak. Riyadan, küçük şirkten uzakta kalacak. Sabrı elden bırakmayacak. Rabbimiz sabredenlerle beraber olduğunu unutmayacak (Bakara Suresi, 153. Ayet).
En mühim edep ve haya. 'El-hayaü minel-iman'; haya imandandır (Buhari, İman, 16). Eğer haya giderse iman gider. Allah korusun, ikisi birbirinin şeyidir. Eğer iman varsa haya sahibi olur. Affedicilik, müminin bir vasfı olacak. Cenabıhak 'Allah'ın sizi affetmesini istemez misiniz?' buyuruyor (Nur Suresi, 22. Ayet). Cenabıhak eğer af istiyorsak biz de affedeceğiz. Cenabıhak 'enfeze' aranızı düzeltin buyuruyor (Enfal Suresi, 1. Ayet). Haklısın haksızsın demiyor. Eğer Müslümansanız diyor. Bir de Cenabıhak şart koyuyor orada, mümin bir mümin kardeşiyle affedecek, arasını düzeltecek. Diğer taraftan Efendimizin aynileştiği, beraberliği ölçüsünde kendini enaniyetten kurtaracak. 'Ben' demeyecek. Beni unutacak, beni kalbindeki lügattan silecek. 'Sen ya Rabbi, sen ya Rabbi' diyecek. Kimseye bir mahluka, bir hayvana bir haksızlık etmeyecek, zulmetmeyecek. Hiç kimseye kin ve intikam beslemeyecek. İşte bu kalbi selimin bir vasfıdır.
En mühim, emrimizin altındakilerin hukukuna dikkat edecek. Hırs, tamah, fitne, gurur, kibir, yalan, cimrilik onun lügatında bulunmayacak. Gıybet etmeyecek. Tecessüste bulunmayacak. Merhameti, şefkati yoksulluğu olmayacak. Bu kötü vasıftan kalp temizlenecek ki bu kalpte Cenabıhakk'ın cemali sıfatları tecelli edecek. Aşk ile yaşanan bir iman olacak. Vahiyle kalp buluşacak. O kalpte bir hikmet tecelli edecek. Ruhi merhaleler katedecek. Müminin muhabbeti, öz Allah Resulü'nün haliyle hallenir.