Mânevî Çevrenin İnsan ve Toplum Üzerindeki Tesiri

Mânevî çevrenin insan ve toplum üzerindeki tesiri nedir?

Bugün yüzde 98’i müslüman dediğimiz memleketimizde dahî evlâtlarımızı korumak çok zorlaştı. Çünkü kadîm müslüman mahallemiz, örf ve âdetlerimiz, içtimâî yapımız zarar gördü.

Eskiden geniş ve büyük aileler vardı. Aileler «çekirdek aile»den ibaret değildi. Evlâtların güzel ahlâk ile terbiye edilmesinde sâliha annenin ve sâlih babanın yanı sıra, dedenin, ninenin ve akrabaların çok mühim ve faydalı tesirleri olurdu.

Güngörmüş, ağzı duâlı dedelerden ilim ve irfan; İslâm nezâket, zarâfet ve edebiyle kemal bulmuş ninelerden âdap ve erkân öğrenilirdi.

Mahalle, sokak ve çarşı bile; İslâm âdâbıyla yaşayan büyüklerin bulunduğu birer mektep, birer dergâh mesâbesindeydi. Bunlar gözükmeyen bir mektepti.

Böylece evlâtlar, her yönden gelen müsbet telkinlerin bereketiyle sağlam bir şahsiyet ve karakter kazanıyordu.

Bugün ise bunlar gitgide kayboldu. Evlâtlar; televizyon internet, reklâm ve modaların yani medyanın eline düştü.

Bugün anne-babaların en birinci cihâdı, evlâtlarını bu yangınlardan kurtarmaktır. Âyet-i kerîmede, şeytanın evlâtlara ortak olmaya çalışacağı bildirilmektedir. (Bkz. el-İsrâ, 64)

Anne-babaların, evlâdının tahsiline yön verirken; rızık endişesiyle, uhrevî tahsilden taviz vermesi çok büyük bir gaflettir. Meselâ;

“–Kızım kocasına muhtaç olmasın! Kendi maaşı olsun.” diye rızık endişesine kapılarak, kızını kendi elleriyle, mâneviyâtından, tesettürden uzaklaşacağı yerlere göndermesi; Rezzâk olan Allâh’a itimatsızlıktır. Rızkı veren, Cenâb-ı Hak’tır.

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Yüzakı Dergisi, Yıl: 2026 Ay: Ağustos, Sayı: 258