Küpte Ne Varsa Dışına O Sızar

Rivâyete göre; Dâvud -aleyhisselâm ve Lokman Hakîm arasında geçen ibretlik kıssa ve çıkarmamız gereken dersler...

Rivâyete göre;

Bir gün Dâvud -aleyhisselâm-, Lokman Hakîm’den bir koyun kesip en iyi yerinden iki parça getirmesini istemişti. Lokman Hakîm de ona, kestiği koyunun dilini ve yüreğini getirdi.

Aradan birkaç gün geçtikten sonra Dâvud -aleyhisselâm-, yine Lokman Hakîm’den bir koyun kesip bu defa da hayvanın en kötü yerinden iki parça et getirmesini istedi. Lokman Hakîm, yine koyunun dil ve yüreğini getirdi.

Hazret-i Dâvud, ona bunun hikmetini sorunca da Lokman -aleyhisselâm- şöyle dedi:

“–Bu ikisi iyi olursa, bunlardan daha iyisi; kötü olursa da, bunlardan daha kötüsü olmaz!..” (Zemahşerî, Keşşâf, V, 18; İbn-i Ebî Şeybe, Musannef, XIX, 246)

Küpte Ne Varsa Dışarıya O Sızar

Kalp; inanç, kanaat ve hissiyâtın merkezi olduğundan diğer bütün uzuvlar da ona bağlı hareket ederler. Bilhassa dil, gönül dünyasını dışarı aksettirir. Küpte ne varsa dışarı onu sızdırır.

Cenâb-ı Hak; insana «beyan» nimetini, evvelâ hak ve hakikati dile getirmesi, tasdik ve tebliğ etmesi için lütuf buyurmuştur. Lisanlarımız hakkı söylemelidir. Kur’ân-ı Kerîm’i okumalı, zikirlerle feyizlenmeli, emr-i bi’l-mâruf ve nehy-i ani’l-münker için dönmelidir.

Beyan nimetinin; boş sözlere, husûsen de yalan, gıybet ve nemîme (lâf taşıma) gibi insanı cehenneme sürükleyen ve hesabı mahşere kalan veballi lâkırdılara sarf edilmesi ne büyük bir israftır!..

Hangi Ameller Daha Faziletlidir

Bir gün Muâz -radıyallâhu anh- Peygamber Efendimiz’e, hangi amellerin daha fazîletli olduğuna dair sualler sormuştu. Bu konuşmanın sonunda Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz; lisanla işlenen günahların tahrip edici yönüne dikkati çekerek, Muâz -radıyallâhu anh-’a şöyle buyurmuştur:

“–Sana (saydığın) bütün (bu fazîletli amellerin makbul olmasının) kendisine bağlı bulunduğu şeyi (meselenin can damarını) bildireyim mi?”

Muâz -radıyallâhu anh-;

“–Evet, bildir yâ Rasûlâllah!” deyince Peygamber Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem- dilini tutmuş ve;

“–Dilini koru!” buyurmuştur.

Muâz -radıyallâhu anh-;

“–Biz konuştuklarımızdan da hesaba çekilecek miyiz?” diye sorunca Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem-;

“–Allah hayrını versin ey Muâz! İnsanları yüzüstü cehenneme sürükleyen, ancak dillerinin ürettikleridir!” buyurmuştur. (Tirmizî, Îmân, 8; İbn-i Mâce, Fiten, 12)

Hazret-i Muâz’ın da hayret ettiği gibi, birçok insan konuştuğu sözlerin bu kadar ehemmiyetli olduğunu idrâk edemez. Halk arasında da; «Dilin kemiği yok!» denilerek, insanın pek çok sözü düşünmeden söyleyiverdiği ifade edilir. Fakat sözün insan üzerinde tesiri ağırdır. Bir Arap şiirinde meâlen;

“Kılıç yarası geçer, fakat dil yarası geçmez!” denilmiştir.

Hazret-i Mevlânâ buyurur:

“Söz vardır, keskin kılıç gibidir; dostluğu keser, öldürür. Kalpte tedavisi imkânsız yaralar açar. Gönül bahçesindeki yeşillikleri, sevgi çiçeklerini hazan mevsimi gibi kurutup öldürür.

Bir söz de vardır ki, ilkbahar mevsimi gibidir. Her tarafı süsler, güzelleştirir, sayısız faydalar sağlar.”

Yûnus Emre Hazretleri de ne güzel söyler:

Söz ola kese savaşı,

Söz ola kestire başı,

Söz ola ağulu aşı;

Bal ile yağ ede bir söz!

Bu basit görünen fakat tehlike arz eden mâhiyeti sebebiyle, Peygamber Efendimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem-; biz ümmetine, lisanla ve konuşmayla alâkalı birçok îkaz ve ihtarlarda bulunmuştur:

“Allâh’a ve âhiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun!” (Buhârî, Edeb, 31, 85, Rikāk, 23; Müslim, Îmân, 74, Lukata, 14)

“Âdemoğlunun, emr-i bi’l-mârûf ve nehy-i ani’l-münker veya Allah Teâlâ Hazretleri’ni zikir hâriç, bütün sözleri aleyhinedir, lehine değildir.” (Tirmizî, Zühd, 63/2412)

“Allâh’ı anmaksızın çok konuşmayın. Allâh’ın zikri dışında çok söz söylemek, kalbi katılaştırır. Katı kalpli olanların ise, Allah’tan en uzak kimseler olduğu kesindir.” (Tirmizî, Zühd, 62)

“Özür dilemeni gerektirecek sözü söyleme!” (İbn-i Mâce, Zühd, 15)

Hazret-i Ebûbekir -radıyallâhu anh- şöyle buyurur:

“Ne söylediğine, kime söylediğine ve ne zaman söylediğine dikkat et!..”

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Altınoluk Dergisi, 2026 – Kasım, Sayı: 489