Hak Dostlarını Sevmenin Önemi

Muhyiddin İbnü’l-Arabî Hazretleri’nin nasihatler serisinden “Hak Dostlarını SE” başlıklı bölümü istifadenize sunuyoruz. Muhyiddin İbnü’l-Arabî Hazretleri'nin dilinden bir nasihat bin hikmet...

“La ilâhe illallah” kelime-i tevhîdini kabul etmiş kimselere düşmanlık etmekten kaçın. Sakın onlara karşı olma. Çünkü onlar Allah’ın umûmî velâyeti altındadırlar. Onların koruyucusu, işlerini tedbir edeni Allah’tır. Onlar Hak dostları, Allah erleridir. Onlar hata işleseler, hatta yer dolusu kadar hatalarla gelseler, Allah’a karşı şirk koşmadıkları sürece Allah Teâlâ onları yer dolusu mağfireti ile karşılar. Velâyeti (Hak dostluğu) sübut bulmuş bir kimseye karşı, söz ya da fiille muharebeye tutuşmak kesinlikle haramdır. Bu Allah’a karşı harbe girmek demektir. Kim de Allah’a karşı harbe tutuşursa, onun dünyada ve Ahirette karşılaşacağı cezanın ne olacağını Yüce Allah haber vermiştir[1].

Kim olursa olsun, Allah sana bir kimseyi Hak düşmanı olarak tanıtmış ve seni buna muttali kılmış ise onu kendine düşman edin. Böyle bir durum yoksa hiç bir kimseye düşmanlık besleme. Hak düşmanı olduğunu bilmediğin kimseye düşmanlık beslememen, en azından Allah’ın bir emrini ihmal etmiş olman anlamına gelir. Fakat birinin Allah düşmanı olduğu kesinleşince -ki bu da Allah’a ortak koşan müşrik kimseden başkası değildir- artık ondan uzaklaş. Nitekim İbrahim -aleyhisselâm- babası Azer’in Allah düşmanı olduğunu anlayınca ondan uzaklaşmıştır. Hak Teâlâ Hazretleri bu olayı Kur’an-ı Kerim’de şöyle anlatır:

“O’nun (Âzer’in) Allah’ın düşmanı olduğu (İbrahim’in) kendisine belli olunca ondan uzaklaştı.” (Tövbe Süresi, 114)

Bu gibi hususlarda hareketini belirleyici ölçü, Cenâb-ı Hakk’ın şu beyanı olsun:

“Allah’a ve ahiret gününe inanan bir toplumu, babaları, oğulları, kardeşleri yahut akrabaları da olsa Allah’a ve Resulüne düşman olanlarla dostluk ettiğini göremezsin.”(Mücâdele Süresi 22)

Fakat bir kimsenin Allah’ın düşmanı olduğunu bilmiyorsan, mümkün mertebe Allah’ın kullarına düşmanlık ve kin besleme. Onların hareket ve sözlerinden dolayı harp açma. Böyle bir durumda sana düşen vazife, onun hareketlerini ve sözlerini tasvip etmeyip çirkin görmen, zâtına ve şahsına karşı sevgi üzere olmandır. Fakat Allah’ın düşmanı olduğu kesin bir şekilde belli olanın bizzat şahsına düşman olursun. Bu ikisinin arasındaki inceliği iyi ayır. Zira bunlardan zâtını kötü gördüğün Allah’ın düşmanıdır, diğeri ise mü’min, ya da durumunu o an için bilmediğin bir kimsedir. Sahih olarak nakledilen şu hadis-i kudsî’nin muhatabı olmaktan kendini koru:

“Kim benim velî bir kuluma düşmanlık ederse ben ona karşı harp ilân ederim.” (Buhârî, Rikâk, 38)

Çünkü bir kimse, bir kulun durumunu bilmeden ona düşmanlık ettiği zaman Allah’ın kulları üzerindeki hakkına riayet etmemiş olur. Zira bu kimse, o kul hakkında ilm-i ezelînin ne olduğunu bilmiyor ki onu terk etmesine ve düşman edinmesine bir hüccet olsun. Dış görünüş itibariyle durumu hakkında bir bilgiye sahip olsan, hatta ilm-i ilâhîde o kişi Allah’ın düşmanı olsa; fakat sen bunu bilmiyorsan o kişiye iyi davranman, düşmanlık etmemen lâzımdır. Böyle yap ki Allah’ın hakkını yerine getirmiş olasın. Çünkü Allah’ın “ez-Zâhir” ism-i şerîfi, Hak katında senden davacı olur da Allah’a karşı elinde bir hüccetin olmadığı için helâk olursun. Zira en kesin hüccetler Allah’ındır. Bu sebeple Allah’ın kullarına şefkat ve merhametle muamele et. Allah Teâlâ onların durumlarını bildiği halde küfürlerine ve şirklerine rağmen onlara rızk vermeye devam ediyor. Onlara rızk vermesinin sebebi şudur ki; onların içinde bulundukları küfür ve şirk hali, onların kendilerinin yarattığı bir durum olmayıp Allah’ın yaratmasının bir neticesidir. Umumi bir şekilde “Allah her şeyin yaratıcısıdır” dediğimiz zaman kâfirlerin küfürleri, müşriklerin şirkleri de bu yaratılanların içinde olmuş olur. Hususi bir şekilde de şöyle diyebiliriz: Mevcut olan bir şeyde bir hükmün ortaya çıkması, o şey adem (yokluk) halinde iken ilm-i ilâhîde o hükmün onun hakkında sübût bulmuş olmasına bağlıdır. İş böyle olunca ne zaman bir hüccet getirme durumu ortaya çıksa sonuca götürecek kesin delil, Allah’ın delilidir. Bütün işi O’na havale et.

Hangi hal içinde bulunursan bulun, şefkat ve merhametin canlı cansız her şeye şâmil olsun. Sakın ola ki “şu bitkidir, şu cansız varlıktır” dolayısıyla bunlarda hiçbir hayır bulunmaz deme. Bilakis onlarda birçok hayır mevcuttur. Seni oluşturan şeylerde de hayır vardır. Artık mevcudâtı hâli üzere terk et. Yaratılanı yaratandan ötürü sev ve onlara merhametli ol. Zaman içinde onlarda olup bitenlere bakma. Böyle yap ki doğruların ve yalancıların kimler olduğu ayan beyan sana görünmüş olsun. Bunlar ortaya çıkınca düşmanların kimler olduğu da belirir. Bir şeye düşman olursan Allah'ın bu husustaki emri sebebiyledir. Çünkü O, kendisine düşman olan birisini senin dost edinmeni yasaklamıştır. Yakîn zayıflığı sebebiyle onları idare etmeye mecbur kalırsan, bu işi onlara sevgi beslemeden yapmaya çalış. Sana olan kötülüklerini önlemek kastıyla da barışçı bir tavır içinde ol. İşini Allah’a havale et. Her hâl-ü kârda O’na dayanıp güven. Bu halin O’na kavuşuncaya kadar da devam etsin.

Dipnot:

[1] Mâide Sûresinin 33. âyetine telmih edilmiştir. Âyet-i kerîmenin meâli: “Allah ve Resûlüne karşı savaşanların ve yeryüzünde (Hak) düzeni bozmaya çalışanların cezası ancak ya acımadan öldürülmeleri ya asılmaları ya el ve ayaklarının çaprazlama kesilmesi yahut da bulundukları yerden sürülmeleridir. Bu onların dünyadaki rüsvaylığıdır. Onlar için ahırette de büyük azab vardır.”

Kaynak: Dr. Âdem Ergül, Öğütler Pınarı İbn Arabi Konuşuyor, Erkam Yayınları