Engelli Kime Denir?
Engelli kime denir? Engelliler kaç gruba ayrılır?
Bedensel, zihinsel, rûhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerini kaybetmesi nedeniyle, toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan; koruma, bakım, rehâbilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyâç duyan kişiye engelli denir.[1]
01.07.2005’te kabûl edilen 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kânûn’da “Engelli: Fizîksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen birey” şeklinde ifâde edilmiştir.[2]
Engelliler, beş gruba ayrılır:
- 1) Fizîksel (ortopedik) engelliler
- 2) Görme engelliler
- 3) İşitme ve konuşma engelliler
- 4) Zihinsel engelliler
- 5) Rûhsal ve süreğen hastalığı olanlar.[3]
Son araştırmalara göre Türkiye’de engelli nüfus oranı % 12,29’dir. Erkeklerde bu oran % 11,10; kadınlarda ise % 13,45’tir. Türkiye’de ortopedik engelliler yüzde 1,25; görme engelliler binde 60, işitme engelliler binde 37; zihinsel engelliler binde 48, diğer engelliler (rûhsal ve süreğen hastalıklar) ise yüzde 9,70 oranındadır.
Ülkemizde toplam 8,5 milyon civarında engelli mevcûttur. Âileleriyle birlikte değerlendirdiğimizde, engellilik konusu 25 milyon insânımızı ilgilendiren sosyal bir sorundur.[4]
Engellilik, bir suçun sonucunda oluşan bir “mahkûmiyet” değildir. Bu yüzden dünyâya gelen her insânın, evrende var olan olanaklardan yararlanmaya doğal olarak hakkı vardır:
“Allâh, yerde olanların hepsini sizin için yarattı…”[5]
Âyette insânlar arasında herhangi bir ayırım yapılmadan, yeryüzü nîmetlerinin herkes için yaratıldığı ifâde edilmektedir. Engelli insânları, bahşedilen bu nîmet ve imkânlardan mahrûm etmeye kimsenin hakkı ve salâhiyeti yoktur. Aksine engellinin de bu evrenden istifâdesini kolaylaştırıcı önlemlerin alınması bir görevdir. Bu durum, kul hakkı olarak değerlendirilmeli ve dînî vecîbe olarak telâkkî edilmelidir.[6]
Asıl engel cehâlettir.
Dipnotlar:
[1] Coşkun, İbrâhîm; İlahî Adâlet ve Engelli Bireyler, s.2.
[2] http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5378.pdf
[3] Eğitime Bakış Dergisi, Sayı 31 “Engelleri Birlikte Aşmak Özel Sayısı”, s.25.
[4] Akşit, Güldal; “Açılış Konuşmaları”, Ülkemizde Engelliler Gerçeği ve İslâm Sempozyumu, s.3-39.
[5] Bakara: 2/29. Konuyla ilgili başka âyetler için bakınız: Bakara: 2/22; Nahl: 16/12; Yûnus: 10/67.
[6] Sancaklı, Saffet; Hz. Peygamberimizin Engellilere Bakışı ve Örnekliği, Diyânet Aylık Dergi, Sayı 257, Mayıs 2012.
Kaynak: Hasan Serhat YETER, Engellinin İlmihâli, 2022