Cuma Namazını İş Yerinde veya Avm Mescidinde Kılınabilir mi?

Cuma namazını iş yerinde veya AVM mescidinde kılmak caiz mi? Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Hamdi Yıldırım cevaplıyor.

Cuma namazının belli şartları vardır. Cuma namazı, sıradan cemaatle kılınan bir namaz değildir. Haftada bir, cuma günleri kıldığımız özel bir namazdır.

Cumanın en önemli şartı, yeterli sayıda cemaatin bulunmasıdır. İkinci önemli şart ise, cumaya katılmanın herhangi bir izne tabi olmamasıdır. Yani, örneğin bir fabrikada cuma namazı kılıyorsunuz; ancak dışarıdan bir Müslüman gelip bu cemaate iştirak edemiyor. Fabrikaya giriş yalnızca kart basarak veya parmak okutarak mümkün oluyor. Böyle özel mekânlarda cuma namazı kılınmaz.

Cuma namazı, herkese açık olmalıdır. Cemaatin sayısı konusunda mezhepler arasında ihtilaf vardır; 40 diyen de vardır, farklı sayılar veren de. Ancak neticede, belli bir kalabalıkla kılınması esastır. Bir diğer şart da, Hanefîlere göre “şehir” dediğimiz, devlet idaresinin geçerli olduğu yerlerde kılınmasıdır.

Eskiden genellikle şehir merkezlerinde adliyeler, karakollar bulunurdu. Nizam ve asayiş şehir merkezlerinde söz konusu olurdu. Dağlarda, yaylalarda, köylerde ise otorite başkalarının elinde olabiliyordu. Bu tür yerlerde cuma namazı kılınmaz denilmiştir. Çünkü cuma namazı, bir tür devlet protokolüyle kılınan bir namazdır. Bu yüzden 3-5 kişi bir araya gelip “Evde kılalım, dükkânda kılalım.” anlayışıyla cuma namazı kılınmaz.

Ancak bir şehirde, mesela Almanya’nın herhangi bir kentinde, camide sadece üç kişi olsa bile cuma namazı kılınır. Çünkü cami herkese açıktır. Üç kişiyle bile olsa cuma namazı terk edilmez. Fakat özel izinle girilen, sadece üyelerin veya çalışanların girebildiği yerlerde cuma namazı kılınması doğru olmaz.

Yine, serbestçe giriş çıkışın olmadığı yerlerde —mesela hapishanede— cuma namazı kılınmaz. Orada öğle namazı kılınır. Vakit namazı da cemaatle kılınmaz; çünkü vakit namazı, cuma namazına denk geldiğinde ona alternatif gibi olmaması gerekir.

Bununla birlikte, eğer bir yerde cuma kılınabilmesi için müftülükten izin alınmışsa, bu şartların yerine geldiği kabul edilir. Dolayısıyla, bu kardeşimiz müftülüğe müracaat eder ve izin alırsa, orada cuma namazı kılınabileceği anlaşılır. Zira müftülükler, bu tür özel durumları etüt edebilme imkânına sahiptir. Biz ise bir radyo programı üzerinden çok özel durumları sağlıklı biçimde değerlendirme imkânına sahip değiliz.