“Allah Her Kimin İyiliğini Dilerse, Onu Dinde Fakih Kılar (Dinin İnceliklerini Anlama Konusunda Ona Kabiliyet Verir)” Hadisi

“Allah her kimin iyiliğini dilerse, onu dinde fakih kılar (dinin inceliklerini anlama konusunda ona kabiliyet verir)” (Tirmizî, İlim, 1) hadisinin kısa açıklaması.

İbn Abbâs’ın naklettiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Allah her kimin iyiliğini dilerse, onu dinde fakih kılar (dinin inceliklerini anlama konusunda ona kabiliyet verir).” (Tirmizî, İlim, 1)

Hadisin Açıklaması

Peygamberimiz “Allah her kimin iyiliğini dilerse, onu dinde fakih kılar (dinin inceliklerini anlama konusunda ona kabiliyet verir).” (Tirmizî, İlim, 1; B71 Buhârî, İlim, 13; M4956 Müslim, İmâre, 175.) sözüyle fıkhın önemini vurgulamıştır. Peygamberimiz, Abdullah b. Amr’ı üç günden daha kısa sürede Kur’an’ı okuyarak hatmetmemesi konusunda uyarırken, bu şekilde okunması hâlinde Kur’an’ın fıkhedilemeyeceğini (iyi anlaşılamayacağını) gerekçe göstermiştir. (İbn Hanbel, II, 166.) Hz. Peygamber’in Sa’d b. Ubâde’yi kastederek söylediği şu söz de, anlayışlı olmanın kişinin yaratılışıyla yakından ilgili olduğunu vurgulamaktadır: “İnsanlar, gümüş ve altın madenleri gibi madenlerdir. Câhiliye döneminde iyi olanlar Müslüman olduktan sonra da iyi olurlar. Yeter ki, İslâm’ı tam olarak kavrasınlar.” (Müslim, Birr, 160; VM2/547 V âkıdî, Meğâzî, II, 547.) Allah’ın Resûlü, fıkhın yani dinin maksadını inceden inceye anlama ve sezme kabiliyetinin ve güzel ahlâk sahibi olmanın iyi Müslüman’ın iki temel vasfı olduğunu ve bu iki vasfın münafıklarda asla bir araya gelmeyeceğini belirtmiştir. (Tirmizî, İlim, 19.) Aynı şekilde o, kişinin ailesine şefkatli ve yumuşak davranmasının (İbn Hanbel, V , 194.) ve cemaate imamlık yaparken namazı uzun, hutbeyi kısa tutmasının da fıkhından yani dini hakkıyla kavramış olmasından kaynaklandığını belirtmiştir. (Müslim, Cum’a, 47.)

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam