Hâris el-Muhâsibî’den Günlük Nefis Muhâsebesi

Abdullah Sert Hocaefendi, Hâris el-Muhâsibî’nin “günlük muhâsebe” anlayışını anlatarak müminin her akşam kendini nasıl hesaba çekmesi gerektiğini hatırlatıyor.

HÂRİS EL-MUHÂSİBÎ’NİN HESAP VE MUHÂSEBE YOLU

Tasavvuf tarihinde Hâris el-Muhâsibî diye bir zât vardır. Tasavvuf terbiyesini “muhâsebe” olarak anlar; yani her gün hesap yapacaksın, der. Kasa hesabı tutar gibi gününün hesabını tutacaksın: Sabah hangi saatte kalktım, hayat defterime neler yazdırdım, iyilik olarak ne düştü, Allah muhafaza, yanlış olarak ne düştü…

Bu sebeple merhum Mûsâ Topbaş Efendi, zaman zaman sohbetlerinde şöyle buyururlardı: “Her mü’min akşam kendini bir hesaba çekmeli. Sabahtan akşama ne yaptın bugün? Bak, önünde güzellikler var; ‘Elhamdülillâh, Rabbim, Sen’in lütfunla yaptım bunları’ de. Bak, önünde sevimsiz şeyler de var; o zaman ‘Yâ Rabbî, ben bir kulum, hata yapmışım’ deyip istiğfara sarıl.”

Yani akşam olunca bir mü’min, bir taraftan hamdini, bir taraftan da istiğfarını önüne koymalı. Bu bakımdan hakikaten bir muhâsebe yönüne doğru da gidiyoruz; zaten hesabı düzgün yapmak lâzım, kıymetli kardeşlerim.