---
title: "Varlık Mertebeleri Nelerdir?"
description: "Varlık mertebeleri nelerdir? Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz cevaplıyor..."
date: 2023-09-28
modified: 2023-09-28
categories: ["Tasavvuf"]
tags: ["varlık mertebeleri", "varlık mertebeleri nelerdir"]
url: https://www.islamveihsan.com/varlik-mertebeleri-nelerdir.html
language: tr
source: İslam ve İhsan
---

# Varlık Mertebeleri Nelerdir?

> Varlık mertebeleri nelerdir? Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz cevaplıyor...

Vahdet-i vücûd düşüncesinin en önemli argümanları mutlak varlık, merâtib-i vücûd/varlığın mertebeleri ve hakîkat-i Muhammediye ile a’yân-ı sâbite gibi konulardır.

Merâtib-i vücûd denilen varlık mertebeleri mutlak varlıktan izâfî varlıkların var oluş serüvenini anlatan bir tasnîftir. Bu konuda **İbn Arabî**’den beri dörtlü, beşli ve yedili olmak üzere değişik tasnîfler yapılmaktadır. **En yaygın olanı yedili ve beşli tasnîftir. Yedili tasnîfte sıralama şöyledir:**

- **a-** Lâ-taayyün, ıtlak ve zât-ı baht mertebesi ya da mertebe-i ahadiyyet,

- **b-** Taayyün-i evvel, vahdet mertebesi ya da hakîkat-i Muhammediye,

- **c-** Taayyün-i sâni, mertebe-i vâhidiyyet ya da hakîkat-i insâniye,

- **d-** Mertebe-i ervâh,

- **e-** Âlem-i misâl,

- **f-** Âlem-i ecsâm ya da şehâdet âlemi,

- **g-** İnsân-ı kâmil.

Birtakım muhakkikler yukarıdaki iki ve üçüncü mertebe ile altı ve yedinci mertebeyi birleştirerek beşli tasnîf oluştururlar. Hakk’a ve âleme nisbet edilen bütün varlık mertebelerini bu beş mertebeye dâhil ederler. “Hazarât-ı hams” denilen bu vücûd mertebeleri şöyle sıralanabilir:

- **a-** Mutlak gayb, ayn ve hakîkatlerden oluşan mücerred mânâları ve eşyânın Hakk’ın ilmindeki sûretlerini kapsayan bir mertebedir.

- **b-** Hakîkat-i Muhammediye, mutlak vücûdun ilk tenezzül mertebesidir. Hakk’ın kendi kendisini müşâhedesi ahadiyet-i cem’ diye anılan ilâhî kemâlin zuhûru demek olan hakîkat-i insâniyedir.

- **c-** Ruhlar âlemi, varlık ve mertebe yönünden cisimler âleminden önce olduğu için cisimlerin idâresi ruhlara havâle edilmiştir. Cisimler mürekkeb, ruhlar basîttir.

- **d-** Misâl âlemi, ruhlar âlemi ile şehâdet âlemi arasında berzah sayılır. Mutlak varlığın taayyün ettiği mertebedir. Hem ruhlar âlemine, hem de şehâdet âlemine bakan yönü vardır.

- **e-** Şehâdet âlemi ve insân-ı kâmil mertebesi, gayb âleminin tam karşı noktasında yer alan ve his âlemi de denilen insân-ı kâmile has mertebedir. *(Konevî, Kırk Hadîs Şerhi ve Tercümesi, s. 102-103.)*

Bir başka tasnîfe göre lâhut, ceberût, melekût ve nâsut olmak üzere dört mertebe vardır.

**Kaynak:** Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz, 300 Soruda Tasavvufi Hayat, Erkam Yayınları

---

Kaynak: [İslam ve İhsan](https://www.islamveihsan.com/varlik-mertebeleri-nelerdir.html) · Eklenme tarihi: 28.09.2023 · Son güncelleme: 28.09.2023

## Bağlantılar

- [Bu yazının HTML sürümü](https://www.islamveihsan.com/varlik-mertebeleri-nelerdir.html)
- [Kategori: Tasavvuf](https://www.islamveihsan.com/kategori/tasavvuf-makaleleri)
- [Site dizini](https://www.islamveihsan.com/llms.txt)
