---
title: "Tasavvufta Tezkiye"
description: "Tezkiye nedir, ne anlama gelir? Ruh nasıl temizlenir? Kısaca tasavvufta tezkiye."
date: 2020-05-11
modified: 2020-05-11
categories: ["Tasavvuf"]
tags: ["tezkiye nedir", "tezkiye ne demek", "tezkiye nedir kısaca", "tezkiye ne demek kısaca", "tezkiye anlamı", "tezkiye kelime anlamı", "tasavvufta nefs tezkiyesi", "tezkiye etmek", "def-i mefâsid celb-i menâfîden evlâdır", "ta­sav­vuf­ta tez­ki­ye", "tezkiyenin başı", "tasavvufta tezkiye ne demek", "insan ruhunu nasıl temizler", "ruh nasıl temizlenir", "ruh temizliği"]
url: https://www.islamveihsan.com/tasavvufta-tezkiye.html
language: tr
source: İslam ve İhsan
---

# Tasavvufta Tezkiye

> Tezkiye nedir, ne anlama gelir? Ruh nasıl temizlenir? Kısaca tasavvufta tezkiye.

Cenâb-ı Hak buyurur:

**“Şüphesiz Allah, içlerinden kendilerine Allâh’ın âyetlerini okuyan, onları tezkiye eden**(kötülüklerden ve inkârdan temizleyen)**, Kitap ve hikmeti öğreten bir Peygamber göndermekle, mü’minlere büyük bir lûtufta bulunmuştur. Hâlbuki daha önce onlar, apaçık bir sapıklık içinde idiler.”**(Âl-i İmrân, 164)

İç âlemi menfîliklerden temizleyip arındırmak demek olan tezkiyenin başı; küfürden, nifaktan, büyük ve küçük **şirkten temizlenmek**tir.

Zira Cenâb-ı Hakk’ın kullarına emrettiği bâtınî farzların en mühimi, O’nun varlığına ve birliğine îman edip O’na hiçbir şeyi ortak koşmamaktır.

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz şöyle buyurmuşlardır:

***“Allâh’a ortak koşmadan ölen, Cennet’e girer; Allâh’a şirk koşarak ölen de Cehennem’i boylar.”***(Müslim, Îmân, 151)

İnsanlar önce küfür, nifak ve şirkten temizlenmeli ki kendilerine gelen ilâhî hakîkatleri kabul edebilsinler. Bu, önce yaranın mikrobunu temizleyip sonra merhem sürmek gibidir. Nitekim *Mecelle* kâidelerinden birinde denildiği gibi; ***“Def’-i mefâsid, celb-i menâfîden evlâdır.”***Yani kötü ve zararlı şeyleri bertaraf etmek, güzel ve faydalı şeyleri kazanmaktan daha öncelikli bir vazifedir. Kelime-i tevhîd de önce “lâ ilâhe” ile başlar. Yani kulu Allah’tan uzaklaştıran her şeyi kalpten nefyedip ardından kalbin o arı-duru zemininde “illâllah” yani**“yalnızca Allah vardır”** hakîkatini sâbitlemekle tevhid kalbe nakşolur.

Tezkiye de iç âlemi menfîliklerden te­miz­le­yip kö­tü­lük­ler­den ko­ru­duk­tan son­ra, îman, ir­fan, ilim, hik­met, ha­yır­lı duy­gu­lar, gü­zel huy­lar gi­bi tak­vâ has­let­le­riy­le tez­yîn etmektir.

### TASAVVUFTA TEZKİYE

Ta­sav­vuf­ta tez­ki­ye, nef­sin is­tek­le­ri­ni asgarîye indirerek onun be­den üze­rin­de­ki hâ­ki­mi­ye­ti­ni kır­mak ve bu sû­ret­le rû­hun hü­küm­ran­lı­ğı­na im­kân sağ­la­mak­tır. Bu da an­cak nef­se kar­şı irâ­de­yi güç­len­di­re­cek olan **“ri­yâ­zat”** ve **“mücâhede”** yo­luy­la mümkün olabilir. Yani aşırı isteklerine karşı nefse gem vurup onu istemediği birtakım hizmet, gayret ve fedakârlıklara zorlamakla temin edilebilir.

Nef­si, mut­lak sû­ret­te ber­ta­raf et­mek müm­kün ol­ma­dı­ğı gi­bi, esâsen dînin böyle bir emri de yoktur. Tez­ki­ye, nef­sâ­nî te­mâ­yül­le­rin ilâ­hî hudutlar ve meşrû ölçüler çer­çe­ve­sin­de diz­gin­le­nip ter­bi­ye edil­me­si de­mek­tir.

### TEZKİYE NEDİR?

Tezkiye, bütün mânevî kirlerin anası olan **dünya ihtirâsından**kurtulmayı da ifâde eder.

Tezkiye aynı zamanda **artmak** ve **rûhen tekâmül etmek** mânâlarına gelir. Bu mânâ çerçevesinde tezkiye, esâsen mânevî eğitimin bütün seyrini ifâde eder. Cenâb-ı Hak buyurur:

**“Ger­çek­ten te­zkiye olan ve Rab­bi­nin is­mi­ni zik­re­dip O’na kul­luk eden kim­se, şüp­he­siz kur­tu­lu­şa er­miş­tir.”** (el-A‘lâ, 14-15)

**“Nefse ve onu yaratılış maksadına uygun olarak şekillendirip fücûr ve takvâsını**(iyilik ve kötülüklerini)**ilhâm edene yemin ederim ki, nefsini kötülüklerden arındıran**(maddî ve mânevî kirlerden temizleyen) **mutlakâkurtuluşa ermiş, onu kötülüklere gömen de elbette hüsrâna uğramıştır.”** (eş-Şems, 7-10)

Kaynak: Osman Nuri Topbaş, Edebiyet Yolculuğu, Erkam Yayınları

---

Kaynak: [İslam ve İhsan](https://www.islamveihsan.com/tasavvufta-tezkiye.html) · Eklenme tarihi: 11.05.2020 · Son güncelleme: 11.05.2020

## Bağlantılar

- [Bu yazının HTML sürümü](https://www.islamveihsan.com/tasavvufta-tezkiye.html)
- [Kategori: Tasavvuf](https://www.islamveihsan.com/kategori/tasavvuf-makaleleri)
- [Site dizini](https://www.islamveihsan.com/llms.txt)