--- title: "Sultan 1. Gıyaseddin Keyhüsrev Kimdir?" description: "Sultan 1. Gıyaseddin Keyhüsrev kimdir? Hayatı sürgünde geçen ve trajik bir şekilde ölen 7. Anadolu Selçuklu Sultanı 1. Gıyaseddin Keyhüsrev’in hayatı..." date: 2018-03-31 modified: 2020-05-08 categories: ["KİM KİMDİR?"] tags: ["gıyaseddin keyhüsrev dönemi", "gıyaseddin keyhüsrev nasıl öldü", "ı. gıyaseddin keyhüsrev’in hayatı", "ı. gıyaseddin keyhüsrev kimdir", "gıyasettin keyhüsrev kimdir", "gıyasettin keyhüsrev’in hayatı", "gıyasettin keyhüsrev dönemi"] url: https://www.islamveihsan.com/sultan-1-giyaseddin-keyhusrev-kimdir.html language: tr source: İslam ve İhsan --- # Sultan 1. Gıyaseddin Keyhüsrev Kimdir? > Sultan 1. Gıyaseddin Keyhüsrev kimdir? Hayatı sürgünde geçen ve trajik bir şekilde ölen 7. Anadolu Selçuklu Sultanı 1. Gıyaseddin Keyhüsrev’in hayatı... 1 Gıyaseddin Keyhüsrev, Anadolu Selçuklu Devleti tahtına çıkmasına rağmen ömrü sürgünde geçti. Bizans ve Haçlılarla yapılan savaşta galip gelmesine rağmen trajik bir şekilde vefat etti. ### 1. GIYASEDDİN KEYHÜSREV’İN HAYATI 1. Gıyaseddin Keyhüsrev, Sultan**2. Kılıçarslan’ın oğlu**dur. Annesi Bizanslı bir **prenses**tir. 2. Kılıçarslan, devleti hânedan mensuplarının ortak malı sayan **eski Türk geleneği**ne ve **hâkimiyet anlayışı**na uyarak ülkeyi on bir oğlu arasında taksim etmiş,**en küçük oğlu** Gıyasettin Keyhüsrev’e de melik sıfatıyla Uluborlu ve Kütahya yörelerini vermişti. 1. Gıyaseddin Keyhüsrev, **meliklik dönemi**nde idaresi altındaki uç bölgesinde oturan Türkmenler ve ağabeyleri Muhyiddin Mesut ve Kutbüddin Melikşah ile birlikte 1189’da Bizans İmparatorluğu’na, 1190’da Alman İmparatoru **Friedrich Barbarossa** kumandasındaki Haçlı ordularına ağır kayıplar verdirdi. Ancak bir süre sonra kardeşler arasında saltanat mücadelesi başladı. Sivas Meliki Kutbüddin Melikşah başşehir Konya’ya gelip babasına kendisini zorla veliaht ilân ettirdi. Bunun üzerine Sultan Kılıçarslan, Uluborlu’ya Gıyaseddin Keyhüsrev’in yanına giderek onu **veliaht** ilân etti ve onunla birlikte Konya’ya yürüyüp şehre hâkim oldu. Gıyaseddin Keyhüsrev ile beraber Kutbüddin Melikşah’ın idaresindeki Aksaray’ı kuşattığı sırada hastalandı ve Konya’ya götürülürken vefat etti. ### SULTAN 1. GIYASEDDİN KEYHÜSREV DÖNEMİ (1192-1196, 1205-1211) Ardından da Gıyaseddin Keyhüsrev**1192** yılında Konya’da tahta çıktı. Kardeşleri onun Sultanlığını tanımamakla birlikte kendilerini resmen **sultan** ilân etmeye de çekindiler. **1. Gıyaseddin Keyhüsrev,** bu **ilk saltanat yılları**nda ihtiraslı ağabeyi Kutbüddin Melikşah’ın ölümü ve diğer kardeşlerinin birbiriyle mücadeleleri sebebiyle tahtını muhafazada herhangi bir zorlukla karşılaşmadı. Konya-İstanbul arasında ticaret kervanı işleten Selçuklu tâcirlerini hapse attırıp mallarına el koyan Bizans İmparatoru **3. Aleksios**’a karşı **askerî harekât**a başlayan Gıyaseddin Keyhüsrev, Menderes nehrine kadar uzanan Bizans topraklarını fethetti. Bu sırada esir aldığı Hıristiyan halkını**Akşehir**’e yerleştirip kendilerine toprak, ziraat aletleri ve tohumluk vererek üretici duruma gelmelerini sağladı; onlardan beş yıl müddetle vergi almadı. Bizans İmparatorluğu ile **anlaşma** yapılınca bu esirler ülkelerine dönmek istemediler. Sultanın bu politikasını öğrenen pek çok Hıristiyan Selçuklu ülkesine göç etti, böylece birçok Bizans şehri boşalmış oldu. Kısa bir süre sonra sultanın ağabeyi Tokat Meliki **Rükneddin Süleyman Şah** diğer kardeşlerine karşı üstünlük sağladı ve kalabalık bir ordu ile 1. Gıyasettin Keyhüsrev’in savunduğu Konya’yı kuşattı. Karşı koymanın mümkün olmadığını gören Gıyaseddin Keyhüsrev, 1196’da istediği yere gitmesine izin verilmesi şartıyla tahtı 2. Rükneddin Süleyman Şah’a bırakmak zorunda kaldı. 1. Gıyaseddin Keyhüsrev, tahtı yeniden elde etmek ümidiyle bir süre Selçuklulara tâbi **Ermeni Leon**’un prenslik merkezi Kozan’da, ardından kardeşleri **Tuğrul Şah** ve **Kayser Şah**’ın yanında Elbistan ve Malatya’da kaldıktan sonra Eyyûbî Hükümdarı **el-Melikü’l-Âdil**’in yanına Halep’e gitti. Bir süre de Diyarbekir’de ve Ahlatşahlardan **Balaban**’ın yanında kaldı. Ziyaret ettiği hükümdarlardan umduğu desteği bulamayınca Trabzon’a geçerek oradan bir gemiyle vaktiyle babası Kılıçarslan’ın yaptığı gibi İstanbul’a gidip Bizans’a sığındı. İmparator **3. Aleksios**, onu Bizans’ın ileri gelen devlet adamlarından **Manuel Mavrozomes’in kızı** ile evlendirdi. Gıyasettin Keyhüsrev, Haçlıların Şubat 1204’te İstanbul’u işgali üzerine kayınpederinin bulunduğu kaleye gitmek zorunda kaldı. Bu sırada II. Rükneddin Süleyman Şah öldü, yerine küçük yaştaki oğlu 3. Kılıçarslan hükümdar yapıldı. Buna karşı çıkan**Selçuklu Emîri Mübârizüddin Ertokuş** ile Selçukluların hizmetine girmiş olan **Dânişmentli emîrleri Muzafferüddin Mahmud, Zahîrüddin İli** ve **Bedreddin Yûsuf**’un gayretleri sonucu Hâcib Zekeriyyâ, I. Gıyaseddin Keyhüsrev’e gönderilerek Selçuklu tahtına oturmak üzere Konya’ya davet edildi. ### SULTAN 1. GIYASEDDİN KEYHÜSREV’İN 2. DEFA TAHTA ÇIKIŞI **1. Gıyaseddin Keyhüsrev**, daha önce meliklik yaptığı Uluborlu’ya gelip burada hazırladığı ordusuyla Konya üzerine yürüyerek şehri kuşattı, fakat mağlûp olarak Ilgın’a çekildi. Bu esnada, babası **2. Kılıçarslan’ın askerî üssü** olan ve Konya ile rekabet halinde bulunan **Aksaray halkı** onu kendi şehirlerine davet ettiler. Bu defa Konyalılar, Aksaraylılardan önce davranıp şehirde I. Gıyaseddin Keyhüsrev adına **hutbe** okuttular ve tahta çıkmak üzere Konya’ya çağırdılar. Gıyaseddin Keyhüsrev, Mart 1205’te hemen şehre gidip ikinci defa Anadolu Selçuklu Devleti tahtına oturdu. Gıyaseddin Keyhüsrev ilk iş olarak oğulları **İzzeddin Keykâvus**’u Malatya’ya, **Alâaddin Keykubad**’ı Tokat’a, **Celâleddin Keyferidûn**’u Koyluhisar’a melik tâyin etti. Ancak bu defa adlarına para bastırıp hutbe okutmalarına, merkezin izni olmaksızın komşu devletlerle savaş veya barış yapmalarına izin verilmedi. Sultanın kardeşi **Mugīsüddin Tuğrul Şah** yine Erzurum’a melik olarak kaldı. Diğer kardeşi **Muizzüddin Kayser Şah** da Urfa’da bırakıldı. Ayrıca Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki Artuklu, Mengücüklü ve Eyyûbî emîrleri Gıyaseddin Keyhüsrev’e tâbi olduklarını bildirdiler. ### RUM DEVLETLERİYLE MÜCADELE Haçlıların İstanbul’u işgal ederek burada bir**Latin devleti** kurmalarından sonra **Komnenos ailesi**nden **Theodoros Laskaris** İznik ve civarında bir devlet kurdu; yine aynı aileden **Aleksios** ve **David** de Karadeniz kıyılarında merkezi Trabzon olan başka bir devlet kurup sınırlarını genişletmeye başladı. Bu gelişme Anadolu Selçuklu Devleti’nin aleyhine bir durum ortaya çıkardı. Asya’dan gelip Karadeniz’e ve Avrupa’ya ulaşan **milletlerarası transit ticaret yolu** tehlikeye düştü. Sultan Gıyaseddin Keyhüsrev, Aleksios’un**Samsun**’u işgale girişmesi üzerine harekete geçerek onu yenilgiye uğrattı ve Samsun çevresini yeniden **Selçuklu sınırları** içine aldı. Böylece **Asya-Avrupa ticaret yolu** da emniyet altına alınmış oldu. Bu arada Sultan kayınpederi Manuel Mavrozomes’e Denizli, Honas ve Ege denizine kadar uzanan Menderes vadisini içine alan bölgenin idaresini vermek suretiyle gittikçe güçlenen **Laskaris**’in yayılma politikasına karşı tedbir aldı. 1. Gıyaseddin Keyhüsrev, daha sonra Avrupa ve Mısır’dan gelen ticaret gemilerinin uğrak yeri olan, dolayısıyla Akdeniz’de önemli bir ihracat ve ithalât limanı durumunda bulunan **Antalya’nın fethi**ne girişti. Şehir bu sıralarda **Aldo Brandini** adlı bir İtalyan’ın elindeydi. Anadolu’nun diğer yerlerinde olduğu gibi Latin-Rum iktidar mücadelesi sebebiyle **Antalya yolu** ve limanında güven kalmamış, Asya ve Afrika’dan gelen gemiler soyulmaya başlanmıştı. Şehri kuşatan Gıyaseddin Keyhüsrev, Aldo Brandini’nin **Kıbrıs’tan yardım** alarak direnmesi sebebiyle başarılı olamayıp bir ara çekilmek zorunda kaldıysa da Latin idaresinden memnun olmayan Rum ahalinin daveti üzerine kuşatmayı yeniden başlattı ve çok geçmeden 1207’de şehri fethetti; şehrin vali ve kumandanlığına subaşı **Mübârizüddin Ertokuş**’u tayin etti. Antalya’nın fethinin ardından Anadolu Selçuklu Devleti iktisadî bakımdan büyük gelişmeler gösterdi. Selçuklular ilk defa **Avrupalılarla ticarî münasebetler**e girip antlaşmalar yaptılar. Sultan, daha önce mal yüklü gemileri soyulan tâcirlere tazminat ödenmesi hususunda özel bir emir çıkardı. Ticaret kervanlarından alınan bâc ve geçiş vergilerini de kaldırdı. Rükneddin Süleyman Şah’ın ölümünden sonra ortaya çıkan buhranlardan faydalanan vasal Çukurova Ermenilerinin **Selçuklu ülkesine saldırılar**da bulunmaya başlamaları üzerine Sultan Gıyaseddin Keyhüsrev, 1208-1209 yılında Ermenilere karşı harekâta girişerek **Maraş**’ı Selçuklu topraklarına kattı. Ardından Eyyûbî hükümdarları el-Melikü’l-Âdil ve el-Melikü’z-Zâhir aracılığıyla kendisine barış için müracaatta bulunan **Ermeni Prensi Leon**’la Anadolu Selçuklularına sadık kalması, **Türkiye-Suriye ticaret yolu**na ve Halep Eyyûbî sınırlarına saldırmaması, ayrıca savaş tazminatı ödemesi şartıyla bir barış antlaşması imzaladı. ### SULTAN 1. GIYASEDDİN KEYHÜSREV NASIL ÖLDÜ? İznik **Bizans İmparatoru Laskaris**, Selçukluların Anadolu’ya hâkim bir duruma geçmelerini hoş karşılamıyordu. Bu sebeple İstanbul**Latin İmparatoru Henri** ile bir antlaşma yaptı. İznik tahtını ele geçirmek isteyen**3. Aleksios** da onu Laskaris’e karşı tahrik etti. Gıyasettin Keyhüsrev beraberinde 3. Aleksios olduğu halde 1. Laskaris’e karşı harekete geçti. **Denizli-Lâdik** arasındaki **Antiochia şehri** civarında yapılan savaşta Selçuklu ordusu galip durumda iken askerler yağmaya girişti. Bu sırada sultan, çevresinde kimsenin kalmadığını gören bir Rum askeri tarafından**şehit** edildi. Bunun üzerine paniğe kapılan Selçuklu askerleri geri çekilmeye başladı. Haziran 1211’de yapılan savaşta Bizans ordusu da çok ağır kayıplar verdi. Geçici olarak Alaşehir’e gömülen Sultanın cesedi, daha sonra 1211 Haziran sonu Konya’ya götürülüp **Alâaddin Camisi** yanındaki **Sultanlar Türbesi**’ne defnedildi. Kaynak: DİA --- Kaynak: [İslam ve İhsan](https://www.islamveihsan.com/sultan-1-giyaseddin-keyhusrev-kimdir.html) · Eklenme tarihi: 31.03.2018 · Son güncelleme: 08.05.2020 ## Bağlantılar - [Bu yazının HTML sürümü](https://www.islamveihsan.com/sultan-1-giyaseddin-keyhusrev-kimdir.html) - [Kategori: KİM KİMDİR?](https://www.islamveihsan.com/kategori/kim-kimdir) - [Site dizini](https://www.islamveihsan.com/llms.txt)